Czkawka – przyczyny

Czkawka (singultus) oznacza pojawiające się mimowolne skurcze przepony, po których dochodzi do nagłego zamknięcia głośni, co przerywa przepływ powietrza i powoduje wydanie charakterystycznego odgłosu. Przelotne epizody takiej dolegliwości są częste. Rzadsze i bardzo dokuczliwe jest dłuższe (ponad dwudniowe) utrzymywanie się tego zjawiska, a także czkawka niepoddająca się leczeniu (trwająca powyżej miesiąca).

Czkawka jest następstwem podrażnienia aferentnych i eferentnych zakończeń nerwowych przepony lub ośrodków w rdzeniu przedłużonym, które sterują mięśniami oddechowymi, zwłaszcza mięśniami przepony. Czkawka występuje częściej u mężczyzn.

Przyczyna tego zjawiska nie jest znana, natomiast okresowe jej występowanie ma często związek z czynnikami, takimi jak:

  • Przepełnienie żołądka,
  • stan po spożyciu alkoholu,
  • połykanie substancji gorących lub drażniących.

Uporczywa i trudna do zatrzymania czkawka może mieć wiele przyczyn:

  1. Przełykowe – np. refluks żołądkowo-przełykowy
  2. Brzuszne – choroby jelit, ciąża, operacje w obrębie jamy brzusznej, przerzuty do wątroby, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby
  3. Piersiowe – operacje w obrębie klatki piersiowej, podrażnienie opłucnej przeponowej, zapalenie osierdzia, zapalenie płuc
  4. Inne – guz, udar w tylnym dole czaszkowym, mocznica, nadużywanie alkoholu.
Badanie kliniczne zwykle niewiele wnosi, niemniej trzeba poszukiwać cech przewlekłej choroby np. wyniszczenia. Ważne jest natomiast pełne badanie neurologiczne.

Jeśli rutynowy wywiad i badanie kliniczne nie odnotowują istotnych informacji, ostry epizod czkawki nie wymaga podejmowania żadnych specjalnych badań; ewentualne odchylenia od normy wyjaśnia się odpowiednimi próbami. U pacjentów cierpiących na dłużej utrzymującą się czkawkę bez wyraźnej przyczyny należy wykonać testy np. poziom elektrolitów, azotu pozamocznikowego, kreatyniny w osoczu. RTG klatki piersiowej, EKG. Rozważa się również endoskopię przewodu pokarmowego oraz pH treści przełykowej. Gdy i te obserwacje dają wyniki negatywne, można jeszcze wykonać rezonans magnetyczny mózgu i tomografię komputerową klatki piersiowej.

Leczenie:

Podejmuje się leczenie stwierdzonych nieprawidłowości (np. inhibitory pompy protonowej w chorobie refluksowej i rozszerzeniu przełyku).

Doraźne złagodzenie objawów próbowano uzyskać za pomocą wielu prostych metod, żadna z nich jednak nie okazała się szczególnie skuteczna. Można podwyższyć poziom ciśnienia parcjalnego dwutlenku węgla (PaCO2) lub zahamować aktywność przepony, wykonując serię zatrzymywania oddechów lub głębokich wdechów i wydechów do papierowej torebki (UWAGA: nie wolno przy tym korzystać z torebek ze sztucznego  tworzyw, które mogą przylegać szczelnie do nozdrzy). Niekiedy skuteczna jest stymulacja nerwu błędnego w wyniku drażnienia gardła np. przez połykanie suchego chleba, cukru granulowanego lub pokruszonego lodu.

Uporczywa czkawka bywa czasem oporna na wszystkie metody. Opisano wiele sposobów wypróbowanych w krótkich seriach przypadków. Skuteczny może się okazać baclofen, agonista kwasu gamma-aminomasłowego. Stosowano też próby z chlorpromazyną, metoklopramidem oraz różnymi lekami przeciwdrgawkowymi np.gabapentyną. Dodatkowo empirycznie można zastosować inhibitory pompy protonowej. W ciężkich przypadkach chlorpromazynę podaje się domięśniowo lub dożylnie. W niepoddających się żadnemu leczeniu farmakologicznemu przypadkach można uciec się do blokady nerwu przeponowego przez zastosowanie małych ilości 0,5% roztworu prokainy, zwracając uwagę na uniknięcie depresji oddychania i spowodowania odmy opłucnowej. Nawet obustronne przecięcie nerwu przeponowego odnosi skutek nie we wszystkich przypadkach.

 

Podziel się:


Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus