Białaczka u dzieci – szybka diagnoza ratuje życie

Białaczki są najczęstszym nowotworem wieku dziecięcego. Zwykle są to białaczki ostre, które stanowią aż 95% wszystkich białaczek u dzieci.

Jakie rodzaje białaczek można zdiagnozować u dzieci?

Ostra białaczka limfoblastyczna (ALL)

Jednym z rodzajów białaczek wieku dziecięcego jest ostra białaczka limfoblastyczna (ALL). Najczęściej rozwija się ona u dzieci pomiędzy trzecim a szóstym rokiem życia, zdecydowanie częściej wśród chłopców. Zwykle wywodzi się ona z linii komórkowej limfocytów typu B, zdecydowanie mniej przypadków to białaczka wywodząca się z limfocytów typu T.

Jakie są objawy ostrej białaczki limfoblastycznej? Zdarza się, że ten rodzaj białaczki rozwija się powoli – przez kilka tygodni lub nawet miesięcy dziecko jest osłabione, apatyczne, blade, co skłania rodziców i lekarza do wykonania badań kontrolnych, w których stwierdza się białaczkę. Początek ostrej białaczki limfoblastycznej może być też jednak bardzo gwałtowny, z wysoką gorączką, cechami skazy krwotocznej, bólami kości, co może wskazywać na wystąpienie uogólnionego zakażenia. Zwykle jednak wywiad dotyczący choroby obejmuje okres od dwóch do sześciu tygodni.

Co zwykle niepokoi rodziców dziecka i skłania ich do wizyty u lekarza? Przede wszystkim jest to osłabienie i apatia u dziecka, jak również coraz większa bladość skóry. Ponadto rodzice zwracają uwagę na większą skłonność u dziecka do powstawania siniaków, nawet pod wpływem bardzo lekkich urazów. Często rodzice obserwują także powiększanie się obwodowych węzłów chłonnych, stany podgorączkowe i gorączkę niewiadomego pochodzenia, dzieci narzekają też na bóle kończyn dolnych. W badaniu przedmiotowym lekarz również stwierdza znaczną bladość skóry i błon śluzowych u dziecka, jak również powiększenie węzłów chłonnych oraz powiększenie śledziony i wątroby (są to typowe objawy białaczki). Obecne są również cechy skazy krwotocznej, pod postacią wybroczyn i siniaków. Wśród objawów można też, choć znacznie rzadziej, stwierdzić naciekanie ślinianek, jąder, skóry, kompresyjne złamania kręgów oraz objawy wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego (bóle głowy, wymioty).

W jaki sposób diagnozuje się ostra białaczkę limfoblastyczną? Do rozpoznania potrzebne jest zebranie dokładnego wywiadu oraz badanie lekarskie. Ponadto pierwszym badaniem laboratoryjnym, które należy wykonać, jest morfologia krwi. Stwierdza się w niej obniżony poziom hemoglobiny i hematokrytu, jak również niski poziom płytek krwi. Poziom krwinek białych może być prawidłowy, obniżony lub podwyższony, jednak w rozmazie krwi obwodowej stwierdza się obecność form blastycznych. Obserwuje się również podwyższony poziom OB. Wykonuje się też inne badania dodatkowe, jak rtg klatki piersiowej czy rtg kości, w których również można stwierdzić nieprawidłowości. W badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego stwierdza się obecność ponad 5 blastów/mm3. Możliwe jest podwyższenie kwasu moczowego w krwi. Jednak decydującym badaniem jest obraz szpiku kostnego, w którym stwierdza się jednorodny rozplem komórek nowotworowych. Zatem bez badania szpiku kostnego, nie można z całą pewnością rozpoznać ostrej białaczki limfoblastycznej.

Jak wygląda leczenie ostrej białaczki limfoblastycznej? Leczenie polega na stosowaniu wielolekowej chemioterapii, powinno być ono prowadzone w wysoce specjalistycznych ośrodkach. 

Ostra białaczka nielimfoblastyczna (szpikowa, ANLL)

Innym rodzajem białaczki wieku dziecięcego jest ostra białaczka nielimfoblastyczna (szpikowa, ANLL). Jest to z kolei najczęstsza białaczka wśród białaczek okresu niemowlęcego. Występuje z taką samą częstotliwością u dziewczynek i chłopców. W przebiegu tego rodzaju białaczek dochodzi do klonalnej proliferacji komórek wywodzących się z układu granulopoetycznego, erytropoetycznego, monocytowego oraz megakariocytowego.

Jakie są objawy ostrej białaczki nielimfoblastycznej? Objawy tej białaczki są bardzo podobne do objawów w przebiegu ostrej białaczki limfoblastycznej, tak samo jak w tamtym rodzaju białaczki obecne są cechy niedokrwistości, małopłytkowości oraz zaburzenia odporności. Jednak ostra białaczka nielimfoblastyczna cechuje się zdecydowanie większą skłonnością do naciekania struktur pozaszpikowych. Bardzo często nacieki spotyka się w ośrodkowym układzie nerwowym, w kościach i skórze, w której tworzą się guzki lub są to płaskie nacieki zlokalizowane na kończynach i tułowiu. Nacieki powstają też bardzo często w dziąsłach, szczęce i żuchwie. Mogą być zlokalizowane w oczodole i w ten sposób przyczyniają się do powstania wytrzeszczu gałek ocznych.

Jak diagnozuje się ostrą białaczkę nielimfoblastyczną? Do rozpoznania również niezbędny jest dokładny wywiad, badanie lekarskie, badania laboratoryjne oraz badanie szpiku kostnego, jak również badanie markerów immunologicznych i badania cytochemiczne. Leczenie polega na stosowaniu wielolekowej chemioterapii, która jest bardziej intensywna niż w przypadku ostrej białaczki limfoblastycznej.

Przewlekła białaczka szpikowa (CML)

Jeszcze innym rodzajem białaczki, który u dzieci występuje bardzo rzadko, jest przewlekła białaczka szpikowa (CML). Zwykle rozpoznawana jest ona w okresie dojrzewania (choć może zdarzyć się też w młodszym wieku), częściej spotykana jest u chłopców niż u dziewczynek.

Jakie są objawy przewlekłej białaczki szpikowej? W przebiegu przewlekłej białaczki szpikowej rozpoznaje się trzy fazy. Pierwsza to faza przewlekła, w której obserwuje się u dziecka osłabienie, zwiększoną potliwość, zaburzenia łaknienia, jak również bóle brzucha, utratę masy ciała oraz bóle kostne. W tej fazie lekarz w badaniu przedmiotowym stwierdza zwykle powiększenie śledziony, w późniejszym okresie czasu powiększenie wątroby, nie stwierdza się natomiast powiększenia węzłów chłonnych. Kolejna faza choroby to faza zaostrzenia, czyli faza akceleracji. W jej przebiegu narasta ilość białych krwinek (leukocytoza), co prowadzi do powstania tzw. przełomu blastycznego, czyli gwałtownego zwiększenia liczby młodych form granulocytów w krwi oraz w szpiku. W tej fazie choroby stan chorego znacznie się pogarsza. Pojawia się wysoka gorączka, niedokrwistość oraz cechy skazy krwotocznej. Niestety, duża ilość pacjentów nie jest w stanie przetrwać fazy zaostrzenia choroby i tylko u około 20% chorych dochodzi do rozwoju fazy transformacji blastycznej.

Jak wygląda leczenie przewlekłej białaczki szpikowej? Leczenie polega na wykonaniu przeszczepu szpiku kostnego, jak najszybciej w fazie przewlekłej.

Białaczkę można skutecznie leczyć, ważne jest tylko, aby jak najszybciej ją rozpoznać. Dzięki temu leczenie jest włączane szybko, kiedy białaczka nie jest jeszcze w pełni rozwinięta. Dlatego też, jeśli zaobserwujesz u swojego dziecka niepokojące zachowanie (osłabienie i apatie) oraz jeśli maluch zacznie wydawać się bardziej blady niż zwykle, a na jego nogach i rękach zaobserwujesz większą niż dotychczas ilość siniaków, niezwłocznie zgłoś się z nim do swojego lekarza POZ. Po wykonaniu zwykłej morfologii będzie wiadomo, czy to tylko zwykłe przemęczenie u dziecka czy też dzieje się coś gorszego. W razie potwierdzenia złej diagnozy będzie można od razu włączyć właściwe leczenie, które uratuje życie malucha.

Podziel się:


Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus