Mononukleoza - objawy, leczenie

Mononukleoza nazywana także chorobą pocałunków jest jedną z rzadziej rozpoznawanych chorób zakaźnych. Co za tym idzie, świadomość społeczna w tym zakresie jest niewielka i skutkuje niepotrzebnym niepokojem w momencie rozpoznania choroby przez lekarza. Czynnikiem chorobotwórczym jest wirus Epsteina-Barra (tzw. EBV), który jest wirusem wszechobecnym. Na zakażenie szczególnie narażone są dzieci i nastolatki. Wirus, który raz zaatakował pozostaje w organizmie człowieka na całe życie.


Mononukleoza zakaźna - co to za choroba?

Mononukleoza zakaźna jest ostrą chorobą wirusową wywoływaną przez wirusa Epsteina-Barra (tzw. EBV), który jest wirusem wszechobecnym. W połowie przypadków do zakażenia nim dochodzi przed 5 rokiem życia - najczęściej wówczas choroba przebiega bezobjawowo. Jeśli do zakażenia pierwotnego wirusem EBV dochodzi u młodzieży i dorosłych, u części z nich infekcja może ujawnić się jako mononukleoza zakaźna, a u pozostałych przebiegać bezobjawowo tak, jak to ma miejsce u dzieci.

Po pierwotnym zakażeniu wirus EBV pozostaje na całe życie w organizmie człowieka – w limfocytach B oraz komórkach nabłonka jamy nosowo-gardłowej. Okresowo wirusy te pojawiają się w ślinie, co ma znaczenie dla rozprzestrzeniania się zakażenia. Wirusy EBV mogą utrzymywać się w ślinie do 6 miesięcy od przechorowania, ale w niektórych przypadkach wydalanie ich może utrzymywać się latami.


Jak dochodzi do zakażenia wirusem?

Nie bez przyczyny mononukleoza zakaźna nazywana jest chorobą pocałunku, bowiem do zakażenia wirusem EBV dochodzi najczęściej przez bliski kontakt (pocałunek) osoby zdrowej z osobą wydalającą wirusa w ślinie lub poprzez picie ze wspólnych butelek, kubków czy korzystanie z innych naczyń mających kontakt ze śliną osoby wydalającej EBV.

Objawy mononukleozy

Czas wylęgania się choroby jest długi, gdyż wynosi od 30 do 50 dni. Choroba zaczyna się powoli, a jej pierwsze zwiastuny mogą zostać mylnie odebrane jako objawy grypy. W początkowej fazie choroby pojawia się gorsze samopoczucie utrzymujące się od kilku dni do tygodnia. Następnie pojawia się typowa triada objawów: gorączka, zapalenie gardła i powiększenie węzłów chłonnych, głównie szyjnych. Zdarza się, że u niektórych pacjentów nie występują wszystkie objawy. Gorączka jest dość wysoka: do 39,5 – 40,5 st. C i może trwać od 5 dni do nawet 3 tygodni ze szczytami wzrostu rano i popołudniu.

Uczucie osłabienia i zmęczenia utrzymuje się w czasie choroby i nasila się między 2 a 3 tygodniem trwania infekcji. Zapalenie gardła zwykle wywołuje bardzo dokuczliwy ból. Węzły chłonne powiększają się symetrycznie i dotyczyć to może każdej grupy węzłów, choć najczęściej są to węzły szyjne. Niekiedy jedynym objawem choroby jest powiększenie pojedynczego węzła chłonnego lub grupy węzłów. Innym poważnym symptomem mononuleozy jest występujące u około połowy chorych powiększenie śledziony. Sporadycznie może pojawić się plamisto-grudkowa wysypka, obrzęki oczu i wybroczyny na podniebieniu.

Powikłania mononukleozy

Powikłania mononukleozy zakaźnej występują rzadko i należą do nich:

  • zaburzenia neurologiczne (np. zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, napady padaczkowe, porażenia nerwów),

  • zmiany w morfologii krwi (niedokrwistość, obniżenie liczby granulocytów, małopłytkowość),

  • wzrost aktywności enzymów wątrobowych lub żółtaczka,

  • duszność związana z uciśnięciem i zwężeniem dróg oddechowych przez powiększone węzły chłonne,

  • nacieki w płucach. 

Mononukleoza zakaźna - jak ją rozpoznać?

U części chorych można rozpoznać ją na podstawie badania chorego. Tym niemniej zaleca się diagnostykę laboratoryjną dla potwierdzenia diagnozy. W badaniu morfologicznym krwi widoczny jest wzrost liczby białych krwinek z przewagą limfocytów. Pojawiają się także limfocyty nietypowe tzw. mononukleary. Z innych badań umożliwiających rozpoznanie mononukleozy zakaźnej można wymienić przeciwciała heterofilne, które pojawiają się w naszym organizmie w trakcie zakażenia wirusem EBV, ale nie są one skierowane przeciwko niemu i nie chronią nas przed rozwojem infekcji. Świadczą jedynie o zakażeniu. Przeciwciała heterofilne wykrywa się testem krwi tzw. odczynem Paul-Bunella-Dawidsona lub testami szkiełkowymi.

Jeśli jednak badanie laboratoryjne nie wykryło przeciwciał heterofilnych, a podejrzenie mononukleozy jest duże, można wykonać badanie krwi na obecność swoistych przeciwciał przeciwko wirusowi EBV. Te badania są niestety dość kosztowne.

Jak przebiega leczenie?

Mononukleoza zakaźna jest chorobą, która utrzymuje się dość długo, ale najczęściej ustępuje samoistnie.
W czasie choroby zaleca się odpoczynek i powstrzymywanie od zajęć sportowych i wymagających większego wysiłku. Wynika to z obawy o możliwość pęknięcia powiększonej śledziony. Dźwiganie i uprawianie sportów kontaktowych przeciwwskazane jest przez kolejne 2 miesiące po ustąpieniu objawów choroby nawet, jeśli nie stwierdza się powiększenia śledziony. Po ustąpieniu ostrej fazy choroby jeszcze przez kilka tygodni może utrzymywać się uczucie zmęczenia i osłabienia, choć u niektórych osób uczucie zmęczenie może trwać miesiącami.

Leczenie mononukleozy zakaźnej jest tylko objawowe, czyli ma za zadanie łagodzić objawy choroby. Nie istnieje lek przeciwko wirusowi EBV, natomiast antybiotyki w tym zakażeniu są nieskuteczne. Warto tutaj wspomnieć, że podanie antybiotyku z grupy penicyliny w czasie mononukleozy zakaźnej wywołuje na skórze wysypkę utrzymującą się kilka dni.

W czasie gorączki należy podawać dużo płynów do picia oraz leki przeciwgorączkowe. Pamiętajmy, żeby nie podawać dzieciom do lat 12 kwasu acetylosalicylowego, ponieważ może on spowodować u dziecka silne uszkodzenie wątroby. Ból gardła można łagodzić tabletkami do ssania zawierającymi środki odkażające lub przeciwzapalne, które działają miejscowo w obrębie błony śluzowej gardła. Drugą grupą popularnych leków na ból gardła są ziołowe mieszanki odkażające i ściągające stosowane jako płukanki.

Mononukleoza i co dalej?

Po przechorowaniu mononukleozy zakaźnej wirus EBV pozostaje w naszym organizmie do końca życia, ale zazwyczaj choroba już nie nawraca. Istniejące dowody na związek między obecnością wirusa EBV a nowotworem krwi tzw. chłoniakiem Burkitta, który występuje w Afryce, nie dotyczą przypadków zachorowań na mononukleozę zakaźną.


Podziel się:


Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus