Gorzkie życie z cukrzycą

Cukrzyca to choroba, na którą cierpi coraz więcej ludzi – zapadają na nią nie tylko osoby starsze, ale także coraz więcej dzieci. Bez odpowiedniego leczenia może wywołać niekorzystne następstwa zdrowotne i znacząco utrudnić codzienne funkcjonowanie. Życie z cukrzycą wbrew pozorom wcale nie jest słodkie.

Lekarze definiują cukrzycę jako schorzenie z grupy chorób metabolicznych wywołane całkowitym lub częściowym niedoborem insuliny lub też jej niewłaściwym działaniem. Insulina, wytwarzana przez komórki beta trzustki, odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie człowieka – pomaga glukozie wniknąć do komórek i stymuluje jej magazynowanie w wątrobie. Hormon ten pobudza wytwarzanie związków białka i tłuszczów z nadwyżki węglowodanów w organizmie. U chorego na cukrzycę dochodzi do hiperglikemii, czyli nadmiernego nagromadzenia glukozy we krwi, której ilość rośnie dodatkowo z każdym posiłkiem. Nadmiar cukru we krwi bardzo powoli uszkadza serce i naczynia krwionośne,  układ nerwowy czy nerki.

Typy cukrzycy

Najczęściej spotykane postacie cukrzycy wynikają z uszkodzenia komórek trzustki (cukrzyca typu 1), zmniejszonej wrażliwości komórek ciała na insulinę (cukrzyca typu 2) lub też ze zmian hormonalnych zachodzących w czasie ciąży. Ostatecznie jednak wszystkie postacie cukrzycy wynikają z niezdolności komórek beta  trzustki do produkcji wystarczającej ilości insuliny, która mogłaby zapobiec hiperglikemii.

W cukrzycy typu 1 (nazywanej również młodzieńczą lub insulinozależną) komórki trzustki, które produkują insulinę uległy uszkodzeniu. Gdy trzustka nie dostarcza hormonu lub dostarcza go zbyt mało, organizm nie może wchłaniać glukozy z krwi i komórki zaczynają „głodować”, mimo że stężenie cukru we krwi jest stale zbyt wysokie. Nadal nie wiadomo, co jest pierwotną przyczyną prowadzącą do uszkodzenia komórek beta trzustki – wydaje się natomiast, że kluczową rolę odgrywają tu rolę czynniki dziedziczne, środowiskowe, wirusy lub także substancje chemiczne.

Typ 2 cukrzycy (zwany także cukrzycą dorosłych lub insulinoniezależą) jest chorobą dotykającą od 2 do 10 % całej populacji. W pewnym stopniu jest ona dziedziczna, a dodatkowymi czynnikami ryzyka są otyłość, siedzący tryb życia, nieodpowiednia dieta czy nadciśnienie tętnicze. Stężenie cukru we krwi jest w tej postaci choroby zbyt wysokie, gdyż trzustka nie wydziela insuliny zgodnie z zapotrzebowaniem organizmu chorego. Dodatkowo same komórki mięśni mają obniżoną wrażliwość na insulinę, co zmniejsza wykorzystanie hormonu przez te komórki – nazywane jest to „insulinoodpornością”. Objawy cukrzycy typu 2 są mniej wyraźnie i dlatego ta postać choroby jest często uważana za łagodniejszą od cukrzycy typu 1. Nie należy jednak jej lekceważyć, gdyż nie rozpoznawana i niedostatecznie dobrze leczona przez długi czas może spowodować poważne zagrożenie dla zdrowia.

Jak rozpoznać cukrzycę?

Pacjent chory na cukrzycę typu 1 może obserwować u siebie objawy zwiększonego pragnienia, zmęczenia i senności, częstego i obfitego oddawania moczu. Mogą pojawić się także powracające zakażenia skóry i jamy ustnej czy pogorszenie się ostrości widzenia. Ponieważ w cukrzycy typu 2 nie dochodzi do całkowitego niedoboru insuliny, stężenie glukozy we krwi rośnie powoli, a organizm się do tego przystosowuje to objawy, które chory może u siebie obserwować, zwykle są takie same jak w cukrzycy typu 1, lecz mniej nasilone. Pierwszymi symptomami są zaburzenia widzenia, owrzodzenie stopy czy upośledzone gojenie się ran. Zazwyczaj cukrzyca typu 2 jest wykrywana przypadkowo - najczęściej przy okazji diagnostyki innych schorzeń. Ostateczną diagnozę może postawić jedynie lekarz-endokrynolog, który zleca wykonanie badań laboratoryjnych, by określić poziom stężenia glukozy we krwi, które u zdrowej osoby na czczo wynosi poniżej 110 mg%.

Leczenie cukrzycy typu 1

Zasadą współczesnej terapii cukrzycy jest leczenie wszystkich zaburzeń towarzyszących chorobie, a nie tylko ścisła kontrola gospodarki węglowodanowej. Zwiększenie aktywności fizycznej i dążenie do normalizacji masy ciała, właściwa dieta i leczenie częstych w cukrzycy zaburzeń lipidowych, nadciśnienia tętniczego, chorób układu krążenia oraz utrzymywanie poziomu glikemii w przedziale możliwie najbardziej zbliżonym do normy znacznie zmniejsza ryzyko groźnych powikłań tej choroby.    

W typie 1 jedynym ratunkiem dla chorego jest insulinoterapia, czyli wstrzykiwanie insuliny pod skórę, skąd przedostaje się ona do krwi. Obecnie dostępne są insuliny w systemach do jej podawania, które pozwalają skutecznie leczyć cukrzycę. Żeby leczenie insuliną powiodło się, należy zastępować naturalne działanie trzustki odpowiednio dawkując insulinę. Leczenie musi być tak dobrane przez lekarza, by stężenie glukozy było podobne do obserwowanego u osób bez cukrzycy, gdyż to właśnie zbyt wysokie stężenie glukozy we krwi powoduje po latach powikłania cukrzycy.

Skuteczność leczenia cukrzycy typu 1 jest uzależniona od samego pacjenta, który musi nauczyć się funkcjonować z własną chorobą i przede wszystkim samemu kontrolować poziom glukozy we krwi. Stosuje się do tego glukometry czyli niewielkie aparaty, które umożliwiają pomiar glikemii z kropli krwi z opuszki palca.Współczesne glukometry są poręcznymi urządzeniami, bardzo łatwymi w codziennej obsłudze. Te najnowocześniejsze mają dodatkowo możliwość przesłania danych do komputera oraz zapamiętania nawet kilkuset wyników.

Kluczem do skutecznej terapii cukrzycy typu 1 jest bardzo regularna samokontrola, polegająca na wykorzystywaniu umiejętności i wykonywaniu czynności pozwalających na kontrolę stanu własnego zdrowia poprzez modyfikację diety oraz adekwatne do potrzeb dawkowanie leków lub insuliny.

Leczenie cukrzycy typu 2

W odróżnieniu od cukrzycy typu 1 insulinoterapia w typie 2 nie musi być konieczna od początku. Leczenie rozpoczyna się zazwyczaj od starannie dobranej diety i odpowiednio dostosowanego wysiłku fizycznego czyli zmiany dotychczasowego stylu życia. Dobrą kontrolę poziomu glikemii mogą zapewnić także doustne leki przeciwcukrzycowe o różnych mechanizmach działania. Odpowiednio ze sobą kojarzone wzmacniają efekt leczniczy i w miarę postępu choroby mogą być także łączone z insuliną – jeśli sama terapia doustna nie przynosi oczekiwanych rezultatów. Należy także pamiętać, że stosowanie terapii lekami doustnymi może wywołać rozmaite działania niepożądane jak niedocukrzenie czy gwałtowny przyrost masy ciała. Niewskazane jest także picie alkoholu, który nie jest tolerowany przez organizm w połączeniu z lekami, co może powodować zaczerwienienie twarzy, uderzenia gorąca, pulsowanie krwi w głowie, kołatania serca i wzrost ciśnienia krwi.

Dieta i aktywność fizyczna

Dieta cukrzycowa jest jednym z najważniejszych elementów leczenia cukrzycy każdego typu. Powinna być odpowiednio urozmaicona i zawierać wszystkie niezbędne składniki pokarmowe, będące elementami zdrowego sposobu odżywania. Dzięki jej stosowaniu można nie tylko utrzymać prawidłową masę ciała i poziom cukru we krwi w granicach normy, ale także zapobiec późniejszym powikłaniom cukrzycy.

Prawidłowe odżywianie polega na dostarczaniu organizmowi niezbędnych składników pokarmowych. Do tych składników należą: węglowodany, białko i tłuszcze oraz witaminy i sole mineralne. Stosowanie urozmaiconej diety pomoże w dostarczaniu odpowiedniej ilości tych składników oraz w utrzymaniu prawidłowej wagi ciała. Dieta nie musi być nudna – chory może jeść różnorodne produkty, w tym także swoje ulubione potrawy. Nie ma także przeciwwskazań do odżywiania się w restauracjach, choć jedzenie tam podawane nie jest  tak zdrowe, jak posiłki przygotowane samodzielnie.

Zasady odżywiania: 

  • Jedz produkty jak najmniej przetworzone
  • Stosuj w diecie ziarna, warzywa i owoce
  • Ogranicz spożycie tłuszczu, soli i cukru – unikaj dań typu fast food
  • Odżywiaj się regularnie



Nadwaga nie jest wskazana dla zdrowych osób, a tym bardziej dla osób z cukrzycą. Nadmierna masa ciała nie tylko może być przyczyną typu 2 choroby, ale także może spowodować dodatkowe powikłania jak insulinoodporność czy choroby serca i dlatego tak ważna jest kontrola własnej wagi. Prawidłowa dieta w cukrzycy nie może być dziełem przypadku i powinna być odpowiednio dobrana przez lekarza-dietetyka oraz połączona z wysiłkiem fizycznym. Regularne ćwiczenia i aktywny tryb życia obniżają ciśnienie tętnicze krwi, zmniejszają ryzyko zawału serca i udaru mózgu oraz znacznie zmniejszają zapotrzebowanie na insulinę. Umiarkowany wysiłek fizyczny jest bardzo wskazany, gdyż pomaga w utrzymaniu prawidłowej wagi, wzmacnia siłę mięśni i wpływa na poprawę ogólnej sprawności, wzrost poziomu energii życiowej i zmniejszenie stresu. Zdrowa dieta i aktywność fizyczna to wiele korzyści dla kondycji organizmu nie tylko u osoby chorej na cukrzycę, ale także u tych, którzy chcą zachować zdrowie na długie lata.


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus