Kosmetyki na zimę

Zimą organizm ludzki narażony jest na działanie wielu niekorzystnych czynników zewnętrznych, takich jak suche, mroźne powietrze, wiatr czy śnieg. Szczególnie podatna na ich działanie jest skóra, która pełni dla organizmu funkcję swoistej bariery. Dlatego koniecznie należy stosować dermokosmetyki, które wzmocnią i ochronią skórę przed złymi warunkami atmosferycznymi.

W tym okresie dla skóry nie są także przyjazne częste zmiany temperatury, kiedy wychodzimy z ciepłych pomieszczeń na dwór lub odwrotnie. Niekorzystnie mogą na nią wpływać również suche, ogrzewane  pomieszczenia, zwłaszcza że przebywamy w nich teraz znacznie dłużej niż w innych porach roku. 

Zimą słabną naturalne mechanizmy zabezpieczające skórę. Aby na mrozie zachować normalną temperaturę, skóra musi wytworzyć więcej ciepła, zimą zaś przemiana materii przebiega wolniej niż w pozostałych porach roku. Gruczoły łojowe produkujące tzw. sebum, ze względu na spowolnienie procesów metabolicznych, mniej aktywnie ją natłuszczają. Zmniejszeniu ulega ochronny płaszcz lipidowy naskórka. Zimą nasza skóra, choć nie zawsze zdajemy sobie z tego sprawę, może tracić dwa razy więcej wody niż latem. Niedobór tego czynnika, który jest nieodzowny do jej prawidłowego funkcjonowania, powoduje, że staje się ona szorstka, mało elastyczna, bardziej podatna na działanie czynników zewnętrznych.

Jak z tego wynika, wraz z obniżeniem temperatury zmieniają się warunki funkcjonowania skóry. Z tego też powodu jej pielęgnacja w okresie zimy wymaga szczególnej dbałości. Powinna ona obejmować, oprócz regeneracji, trzy istotne etapy: wzmocnienia bariery ochronnej, nawilżenia, ochrony UV.
     
Natłuszczanie naskórka

Zimą podstawowym zabiegiem pielęgnacyjnym musi być odpowiednie natłuszczenie skóry, które nie tylko ją uelastycznia, ale także uszczelnia warstwę rogową naskórka, zapewniając jej odpowiednią barierę ochronną. 
Z tego też powodu istotnymi surowcami dziennych preparatów zimowych, których należy szukać w spisie składników, są związki charakteryzujące się zdolnością tworzenia na stosowanej powierzchni ochronnego filmu okluzyjnego. Określane mianem emolientów pełnią funkcję swoistego „opatrunku” zabezpieczającego skórę przed szkodliwym działaniem czynników zewnętrznych, a także nadmiernym odparowywaniem wody z głębszych jej warstw. Oprócz tworzenia bariery ochronnej uzupełniają one również lipidy naskórka wymyte przez mydła, czy też inne środki oczyszczające zawierające w składzie recepturalnym syntetyczne detergenty, alkohol etylowy lub inne składniki mogące naruszyć tą barierę. Skóra zabezpieczona emolientem wykazuje znacznie mniejszą tendencję do utraty wody niż skóra, która nie była poddana jego działaniu. Dzięki swoim właściwościom układy te stosowane w preparatach kosmetycznych obniżają tzw. współczynnik TEWL (transepidermal water loss), czyli poprzeznaskórkowy ubytek wody. Parametr ten stanowi ważny wskaźnik określający stopień uszkodzenia bariery naskórkowej. Ich działanie polega na rozluźnieniu, uelastycznieniu i podwyższeniu stopnia hydratacji warstwy keratynocytów. Efektem tego jest wyraźny wzrost uwodnienia warstwy rogowej, zmiękczenie oraz wygładzenie powierzchni skóry. 

Do uzyskania wyraźnego efektu natłuszczania, szczególnie skóry suchej wykorzystywane są tłuste oleje, bogate w witaminy np. bardzo dobrze przyswajany przez nią olej awokado, z pestek moreli, czy orzechów laskowych. Do skóry wrażliwej można stosować olej sezamowy, słonecznikowy, albo z rokitnika, a dla każdego typu cery, w tym również delikatnej skóry dziecięcej, polecany jest olej ze słodkich migdałów.

Ze względu na dobre wchłanianie chętnie jest on także używany do masażu ciała. Od dawna praktyczne zastosowanie w kosmetyce znajduje także tzw. olej lub masło kakaowe. W jego skład wchodzą substancje aktywne: tokoferole i sterole głównie beta-sitosterol, stigmasterol oraz kampesterol. Surowiec ten chętnie jest wykorzystywany w preparatach kosmetycznych, w tym również ochronnych, ponieważ efektywnie natłuszcza, zmiękcza, regeneruje skórę.

Do szczególnie cennych surowców o silnych właściwościach okluzyjnych  zalicza się tłuszcze roślinne zawierające duże ilości niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), w szczególności zaś kwasu γ-linolenowego (GLA). Do najcenniejszych ich przedstawicieli należą oleje z nasion wiesiołka, ogórecznika i czarnej porzeczki. Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe stosowane w preparatach kosmetycznych przywracają zakłóconą równowagę kwasowo-wodno-lipidową skóry, nadając jej kwaśne pH (~5,5). Zapewniają one skórze prawidłowe nawilżenie, przywracają funkcje ochronne, działają przeciwzapalnie i przeciwalergicznie. 
Oprócz wymienionych tłuszczów w spisach surowców  zimowych preparatów kosmetycznych można spotkać także oleje bardziej egzotyczne. Chętnie wykorzystywanym surowcem jest masło karite, bardziej znane jako masło shea. Cechą charakterystyczną tego tłuszczu jest duża zawartość frakcji niezmydlającej się, dochodząca do 15 proc. W jego skład wchodzą: węglowodór kariten, alkohole triterpenowe – lupeol, β-amaryna, basseol, parkeol i sterole. Substancje  te posiadają właściwości kojące, a także  zmiękczające skórę. Można w nim znaleźć także duże ilości witamin E i F. Tłuszcz ten ze względu na wymienione składniki trudno jest wymyć wodą czy też alkalicznymi mydłami, co powoduje, że długo pozostaje on w warstwach skóry, skutecznie ją zabezpieczając przed dzialaniem czynników zewnętrznych. Co charakterystyczne, nie pozostawia on tłustej powłoki na skórze.

Surowiec ten zaliczany jest również do naturalnych filtrów promieniochronnych, dzięki czemu chroni skórę przed działaniem promieni UV, jak również opóźnia procesy jej starzenia się. Masło shea znalazło szerokie zastosowanie w pielęgnacji skóry suchej, skłonnej do podrażnień.   Kolejnym istotnym tłuszczem preparatów zimowych jest olej jojoba. Jest to tłuszcz o unikatowym składzie zbliżonym do wosku wielorybiego – olbrotu. Głównym składnikiem tego układu jest palmitynian cetylu o silnych właściwościach natłuszczających. Można w nim znaleźć także  skwalen – węglowodór biogenny dla naszego organizmu, naturalny składnik płaszcza lipidowego skóry. Bardzo często pojawiającym  się ostatnio w preparatach kosmetycznych tłuszczem jest olej  makadamia. Jest to tłuszcz bogaty w witaminy A, B, E oraz składniki mineralne. Szczególnie polecany jest w okresie zimowym  do pielęgnacji  skóry suchej, łuszczącej się, wrażliwej.

Cement między komórkami i silikony

Oprócz olejów roślinnych ważnymi składnikami preparatów zimowych są także inne tłuszcze. Chętnie wykorzystywane są w nich ceramidy. Są to substancje tłuszczowe, będące naturalnym składnikami lipidów skóry. Stanowią one główny element spoiwa wypełniającego przestrzenie międzykomórkowe w warstwie rogowej naskórka.
Do istotnych składników o działaniu natłuszczającym, tworzących na powierzchni naskórka warstwę ochronną, należą także silikony. Są one substantywne do skóry, stąd też za ich pomocą można osiągnąć różnorodne efekty kosmetyczne. Silikony ciekłe posiadają właściwości okluzyjne, dzięki którym tworzą na powierzchni skóry trwały film zapewniający dobre właściwości ochronne. Film ten może pełnić wielorakie funkcje. Chroni on skórę przed działaniem czynników zewnętrznych, a także zabezpiecza ją przed utratą wilgoci. Zwiększa zawartość wody w warstwie rogowej skóry, ograniczając jej utratę w procesach fizjologicznego parowania.

Ceramidy wraz  z towarzyszącymi  kwasami  tłuszczowymi tworzą barierę wodno-lipidową naskórka, określaną mianem cementu międzykomórkowego, dzięki czemu  wywierają znaczący wpływ na spójność i elastyczność naskórka. Dostarczane w preparatach kosmetycznych chronią skórę  przed działaniem niekorzystnych czynników zewnętrznych, zmniejszają utratę wody, regulując jej zawartość w warstwie rogowej.  Hamują ponadto procesy jej fizjologicznego starzenia się, działają przeciwzmarszczkowo,   przywracają prawidłowe napięcie i elastyczność skóry.

Stosowane w preparatach silikony nie zatykają porów, nie wykazują działania komedogenicznego, nie przyczyniają się do powstawania trądziku. Surowce te są bardzo dobrymi protektorami skóry, niepowodującymi uczucia lepkości czy tłustości. Charakteryzują się one bardzo dobrym rozprowadzaniem, ułatwiają przenikanie substancji biologicznie aktywnych przenoszonych za ich pomocą, nie wywołują podrażnień i uczuleń.

Układami o zbliżonym działaniu do olejów silikonowych są produkty mineralne: olej parafinowy, wazelinowy i wazelina. Do środków o silnym efekcie natłuszczającym skórę, charakteryzujących się  efektywnym działaniem ochronnym należy także lanolina.
Skuteczność tej ochrony można zwiększyć poprzez zastosowanie kosmetyku zawierającego odpowiednie substancje aktywne, np. witaminy A czy też E, które powodują, że preparaty zaaplikowane na skórę działają dłużej i silniej. Dodatek do produktu kosmetycznego mirystynianu lub palmitynianu izopropylu nie tylko zabezpiecza skórę dodatkową warstewką ochronną, ale także ułatwia jego rozsmarowywanie.

Nawilżanie

Oprócz surowców o działaniu okluzyjnym   w recepturach zimowych preparatów kosmetycznych powinny znaleźć się także związki o właściwościach higroskopijnych, zdolne do trwałego absorbowania i zatrzymywania wody z otoczenia, a w konsekwencji powodujące zwiększenie stopnia uwodnienia warstwy rogowej.
Do najbardziej znanych i najczęściej stosowanych w kosmetyce przedstawicieli tych surowców należą gliceryna, glikol propylenowy, sorbitol. Dwa pierwsze z wymienionych związków ze względu na małe cząsteczki mają zdolność przenikania przez barierę warstwy rogowej. Dzięki temu mogą one działać zarówno na powierzchni skóry, jak i w jej głębszych warstwach. Ich właściwości higroskopijne, jak i zdolność penetracji sprawiają, że zwiększają one w sposób widoczny nawilżenie naskórka, co wywiera istotny wpływ na przebieg wielu zachodzących tam procesów.
Uznanymi związkami o działaniu nawilżającym są także: piroglutaminian sodowy (PCA), sole kwasu mlekowego, kwas hialuronowy, siarczan chondroityny.

Pamiętajmy także o ochronie ust

Ze względu na podatność skóry w okresie zimy na różnego rodzaju podrażnienia preparaty pielęgnacyjne stosowane w tym okresie powinny zwierać substancje o działaniu silnie łagodzącym i kojącym. Na uwagę zasługuję tu takie surowce jak D-pantenol (prowitamina witaminy B5), alantoina, proteiny, algi czy specjalnie przeznaczone do tego typu kosmetyków ekstrakty roślinne (np. lipa, lukrecja, lawenda, świetlik, chaber, bławatek, nagietek, zielona herbata, siemię lniane, oczar wirginijski itp.).
Na koniec warto zwrócić uwagę na fakt, iż w okresach o zmniejszonej ilości promieni słonecznych, czyli szczególnie właśnie zimą, podwyższa się wrażliwość skóry na światło. Zanim zatem kupimy preparat kosmetyczny, upewnijmy się, że zawiera on filtr promieniochronny. Część promieni słonecznych z zakresu UV A o zdolności głębokiego przenikania, jest obecna w świetle dziennym bowiem przez cały rok. Ich natężenie w słonecznym spektrum tylko w nieznacznym stopniu zmienia się w zależności od szerokości geograficznej, pory roku, dnia, pogody. W okresie zimy działanie promieni słonecznych, szczególnie jeżeli przebywamy w górach, może być zintensyfikowane ze względu na odbijanie ich od śniegu. Odpowiednio dobrane środki promieniochronne, zapewniające faktor ochrony SPF UV A/UV B na poziomie 15, skutecznie zabezpieczają naszą skórę przed ich działaniem.

Kiedy temperatura na zewnątrz spada znacznie poniżej zera przed każdym, nawet przed krótkim, wyjściem z domu należy pamiętać o zabezpieczeniu twarzy kremem ochronnym. Przy dużych mrozach poza normalnymi kremami pielęgnacyjnymi o cięższej konsystencji poleca się stosowanie specjalnych kremów ochronnych przeznaczonych na zimę, zawierających dużą ilość substancji tłuszczowych. 
W tym wypadku im tłuściejszy, tym lepszy. Co istotne proces nakładania preparatu ochronnego należy powtarzać w ciągu dnia co najmniej kilkakrotnie. Nie zapominajmy także o dobrym zabezpieczeniu skóry rąk.

Ubrani w ciepłe ubrania, czapki, szaliki, z prawidłowo zabezpieczoną skórą możemy w pełni korzystać z uroków zimy.

Przed wyjściem zimą na dwór zabezpieczamy nie tylko skórę twarzy. Odpowiedniej ochrony wymagają w tym okresie także usta, które narażone na działanie mrozu, wiatru bardzo łatwo ulegają wysuszeniu, pękają. W aptekach i drogeriach można spotkać szeroką ofertę wyrobów przeznaczonych do ich pielęgnacji. Jeżeli nie mamy pod ręka takiego specyfiku, wykorzystajmy do ich zabezpieczenia dobry tłusty krem.


Podziel się:


Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus