Zespół nabytego niedoboru odporności (AIDS) – zespół kliniczny będący wynikiem zakażenia wirusem HIV.

Epidemiologia:
Wirus HIV jest przenosi się z człowieka na człowieka droga krwi, kontaktów seksualnych lub w trakcie porodu (z matki na dziecko). Na świecie zakażonych jest około 40 mln ludzi. Co roku przybywa około 6 mln nowych przypadków. 3 mln osób rocznie umiera z powodu AIDS.

Przyczyny:
Przyczyna choroby jest wirus HIV. Wirus posiada powinowactwo do komórek układu odpornościowego: makrofagów, komórek dendrytycznych, a szczególnie limfocytów T-pomocniczych. Namnaża się w komórkach, a następnie niszczy je. Dochodzi do stopniowego upośledzenie funkcji układu immunologicznego w wyniku upośledzenia funkcji oraz liczby limfocytów, czego kliniczna manifestacja jest AIDS.

Objawy:
Objawy choroby wynikają z postępującego osłabienia funkcji układu odpornościowego spowodowanego niszczeniem limfocytów przez wirus HIV. W ciągu kilku dni po zakażeniu może rozwinąć się ostra choroba retrowirusowa. W tym okresie występują tzw. grypopodobne symptomy: powiększenie węzłów chłonnych, temperatura, bóle gardła, stawów, mięśni oraz głowy. Po długim okresie bez objawów klinicznych (trwającym nawet do 15 lat) zaczynają pojawiać się symptomy uszkodzenia układu immunologicznego. Pacjent zapada na choroby, które u ludzi nieposiadających uszkodzonego układu odpornościowego nie występują - infekcje oportunistyczne. Następnie, gdy z układ odpornościowy zostanie prawie całkowicie zniszczony, organizm atakowany jest przez choroby nowotworowe (mięsak Kaposiego, rak szyjki macicy, chłoniaki).

Rozpoznanie:
Diagnostyka choroby opiera się na wykryciu obecności wirusa oraz przeciwciał przeciw niemu skierowanych w krwi obwodowej.

Leczenie:
Leczenie przeciwwirusowe blokuje wnikanie wirusa do komórki oraz hamuje jego replikacje. Stosuje się kilka grup leków, które przyjmowane przez pacjenta w odpowiedniej kombinacji zatrzymują namnażanie wirusa do tego stopnia, ze pozostaje niewykrywalny w krwi. Kombinacje ta określa się skrótem HAART (wysoce aktywna terapia antyretrowirusowa).