Rak trzustki (Adenocarcinoma pancreatis) stanowi 85% wszystkich nowotworów trzustki. Komórki raka wywodzą się z części zewnątrzwydzielniczej gruczołu. Najczęściej rak trzustki zostaje rozpoznany w bardzo zaawansowanym stadium rozwoju co wiąże się z poważnym rokowaniem oraz niskim wskaźnikiem przeżycia.

Epidemiologia:
Stanowi blisko 3% wszystkich nowotworów złośliwych człowieka. Częściej występuje u mężczyzn, szczególnie po 50 roku życia.

Przyczyny:
Do najistotniejszych czynników ryzyka rozwoju raka trzustki należą:

wiek,

palenie tytoniu,

przewlekłe zapalenie trzustki,

cukrzyca,

predyspozycje genetyczne,

przewlekły stan niedokwaśności soku żołądkowego,

dieta bogata w tłuszcze pochodzenia zwierzęcego,

ekspozycja na czynniki chemiczne; pestycydy, barwniki, związki chloru.

Objawy:
We wczesnym etapie choroba przebiega bezobjawowo. Zazwyczaj objawy pojawiają się dopiero w bardzo zaawansowanym stadium raka. Najczęściej występują: bóle brzucha zlokalizowane w nadbrzuszu promieniujące do kręgosłupa, żółtaczka , zmniejszenie masy ciała, cukrzyca, nudności i wymioty, gorączka, ostre zapalenie trzustki, zakrzepica żylna, krwawienia z przewodu pokarmowego, powiększenie śledziony.

Rozpoznanie:
Rozpoznanie raka trzustki stawia się w oparciu o wyniki badań obrazowych tj.: tomografia komputerowa, endoskopowa ultrasonografia (EUS), endoskopowa wsteczna cholangiopankreatografia. Badanie histopatologiczne jest niezbędne u chorych w znacznym stopniu zaawansowania choroby przed rozpoczęciem radioterapii. W tym celu wykonuje się biopsję cienkoigłową.

Postępowanie:
Główną metodą postępowania jest leczenie chirurgiczne. Stosuje się: leczenie radykalne polegające na wycięciu głowy trzustki wraz z dwunastnicą lub usunięcie obwodowej części trzustki (gdy zmiana zlokalizowana jest w trzonie lub ogonie). W bardzo zaawansowanym stadium choroby zastosowanie znajdują paliatywne zabiegi chirurgiczne umożliwiające swobodny pasaż żółci lub treści pokarmu (zespolenia, protezy).

Istotną rolę odgrywa również chemio i radioterapia pooperacyjna stosowane jako leczenie uzupełniające.

W sytuacjach gdy pacjent odczuwa bardzo silne dolegliwości bólowe związane z rozwojem choroby nowotworowej, nie ustępujące po silnych środkach przeciwbólowych stosuje się blokadę nerwów trzewnych lub neurolizę splotu trzewnego.