Wśród nowotworów przełyku głównie występują nowotwory złośliwe, łagodne pojawiają się bardzo rzadko. Wśród nowotworów złośliwych wyróżniamy; raka płaskonabłonkowego i gruczolakoraka.

Raki płaskonabłonkowe (Carcinoma planoepitheliale pharyngis) stanowią 90% nowotworów przełyku i lokalizują się najczęściej w środkowej części przełyku, natomiast gruczolakoraki zajmują dalszy fragment przełyku. Rak przełyku zwykle szerzy się miejscowo naciekając sąsiednie narządy. Może dawać przerzuty do okolicznych węzłów chłonnych oraz do płuc i wątroby.

Epidemiologia
Rak przełyku jest stosunkowo rzadkim nowotworem. Zachorowalność w Polsce sięga 2% wszystkich nowotworów złośliwych. Zdecydowanie częściej dotyczy mężczyzn, szczególnie po 40 roku życia.

Przyczyny:
Do czynników ryzyka raka płaskonabłonkowego i gruczolakoraka należą:

nadużywanie alkoholu oraz palenie i żucie tytoniu,

częste picie bardzo gorących napojów,

przebyty rak głowy i szyi,

radioterapia okolicy śródpiersia w wywiadzie,

refluks żołądkowo-przełykowy,

niski status społeczny,

niedobory witamin i mikroelementów.

Do stanów przedrakowych znacznie zwiększających ryzyko rozwoju nowotworu należą:

przełyk Barretta,

achalazja,

zespół Plummera i Vinsona,

chemiczne oparzenie przełyku,

zwężenia pozapalne i pooparzeniowe przełyku.

Objawy:
Do najbardziej charakterystycznych objawów należą:

dysfagia (zaburzenia połykania),

utrata masy ciała,

odynofagia (ból przy połykaniu).

Rzadziej pojawiają się duszność, kaszel, chrypka, ból za mostkiem.
O znacznym zaawansowaniu procesu nowotworowego świadczą: powiększenie węzłów chłonnych nadobojczykowych, powiększenie wątroby oraz zajęcie opłucnej. Niebezpiecznym powikłaniem raka przełyku jest wytworzenie się przetoki do dróg oddechowych skutkującej zapaleniem płuc.

Rozpoznanie:
Rozpoznanie stawia się w oparciu o badanie endoskopowe i ocenę histopatologiczną pobranych wycinków. Wśród badań pomocniczych należy wymienić; badanie rtg po podaniu środka kontrastowego, tomografię komputerową, endosonografię, oznaczanie markerów nowotworowych, PET (pozytonowa tomografia emisyjna) oraz bronchoskopię.

Postępowanie:
Wybór metody leczenia uzależniony jest od stopnia zaawansowania procesu nowotworowego. Leczenie radykalne stosuje się u pacjentów, którzy nie mają przerzutów. Dokonuje się ablacji błony śluzowej przełyku lub całkowitego wycięcia przełyku wraz z pobliskimi węzłami chłonnymi i fragmentem żołądka. Po usunięciu przełyku odtwarza się ciągłość przewodu pokarmowego przez wytworzenie wstawki z jelita cienkiego lub poprzez wprowadzenie żołądka do klatki piersiowej. W niektórych przypadkach zalecana jest chemio lub radioterapia przedoperacyjna.

Leczenie paliatywne dotyczy chorych z nie operacyjnym procesem nowotworowym. Celem leczenia jest umożliwienie odżywiania i poprawienie jakości życia pacjenta. Stosuje się protezowanie przełyku, laserowe udrażnianie, terapię fotodynamiczną (podaje się substancje fotouczulającą a następnie napromienia zmianę laserem) umożliwiające swobodny pasaż treści pokarmowej. W ciężkich przypadkach wytwarza się gastrostomię przezskórna.