Zakrzepica żył głębokich najczęściej dotyczy kończyn dolnych. Powstaje w wyniku zaburzeń zakrzepowych w układzie żylnym.

Epidemiologia: zapadalność na zakrzepicę żył głębokich wzrasta wraz z wiekiem. Zagrożenie wystąpienia tej choroby jest uzależnione od wielu czynników sprzyjających.

Występuje częściej u osób unieruchomionych, np. w trakcie hospitalizacji. W populacji ogólnej częstość rozpoznawania pierwszego epizodu choroby sięga 0,5/1000/rok.

Przyczyny: czynnikami sprzyjającymi powstaniu zmian zakrzepowych są: uszkodzenie ściany naczyń, zwolnienie przepływu krwi oraz zaburzenia krzepnięcia. Te trzy czynniki objęte są w tym przypadku wspólną nazwą triady Virchowa.

Czynnikami ryzyka są duże zabiegi operacyjne, urazy, długotrwałe unieruchomienie, wiek powyżej 40 lat, nowotwory złośliwe, doustne środki antykoncepcyjne, posocznica, otyłość, palenie tytoniu i wiele innych.

Objawy: najczęściej chorzy skarżą się na ból łydki w trakcie chodzenia, czasem także w trakcie spoczynku. Występują obrzęki kończyn, bolesność uciskowa, zwiększone ocieplenie, a także mogą występować stany podgorączkowe.

Rozpoznanie: podstawą do rozpoznania jest połączenie oceny klinicznej z oznaczeniem stężenia D-dimerów i ultrasonograficznym testem uciskowym. D-dimery są to związki powstające w czasie rozkładania zakrzepu, a dokładniej jego składnika – fibryny, przez specjalny enzym (plazminę).

Ultrasonograficzny test uciskowy umożliwia ocenę czy w danym naczyniu jest obecny zakrzep. Brak zamknięcia żyły przy nacisku świadczy najczęściej o obecności zakrzepu w żyle.

Leczenie: leczenie zakrzepicy żył głębokich obejmuje szybkie rozpoczęcie chodzenia, leczenie uciskowe oraz leczenie przeciwkrzepliwe.

Przypadku niektórych chorych należy wprowadzić także leczenie trombolityczne. Chory nie powinien leżeć w łóżku, gdyż sprzyja to narastaniu zakrzepicy.

Leczenie uciskowe polega na założeniu na kończyny bandaż elastyczny, później zastępowany pończochami elastycznymi. Należy przy tym dużo chodzić, co przyspiesza przepływ żylny.

Leczenie przeciwkrzepliwe polega na podawaniu heparyny drobnocząsteczkowej lub niefrakcjonowanej, co zapobiega pogarszaniu się stanu pacjenta.

Leczenie trombolityczne rozważa się tylko u chorych bez przeciwwskazań, u których czas występowania objawów nie przekracza 72 godzin. Podaje się wówczas dożylnie leki mające rozpuścić zakrzepy.

U części pacjentów zagrożonych utratą kończyny, u których nie można zastosować leczenia trombolitycznego, wykonuje się trombektomię żylną. Polega ona na fragmentacji i usunięciu skrzepliny za pomocą cewnika wprowadzonego do naczynia.