Omdlenie odruchowe jest wynikiem nieprawidłowej reakcji prowadzącej do rozszerzenia naczyń lub wolniejszej pracy serca.

Epidemiologia: wśród ogólnej populacji chorych diagnozowanych z powodu omdleń reakcje odruchowe stanowią około 40 % wszystkich przypadków. Najczęściej dotyczą osób młodych, ale mogą także występować u ludzi starszych z organicznymi chorobami serca.

Przyczyny: przyczyną tego rodzaju omdleń jest nieprawidłowe funkcjonowanie receptorów odpowiedzialnych za utrzymywanie optymalnego wypełnienia łożyska naczyniowego i ciśnienia tętniczego krwi.

Ich wadliwe działanie uruchamia się u niektórych osób, szczególnie w sytuacjach takich jak: długie stanie, przebywanie w dusznych i gorących pomieszczeniach, stres. Dochodzi wówczas do nierównomiernego przemieszczania się krwi i spadku ciśnienia, co skutkuje omdleniem.

Objawy: Przejściowa utrata przytomności po długim staniu lub przebywaniu w zatłoczonym pomieszczeniu, po wysiłku fizycznym, przy skrętach głowy.

Rozpoznanie: do rozpoznania najczęściej wystarczy dobrze zebrany wywiad dotyczący okoliczności wystąpienia omdlenia. Dla potwierdzenia rozpoznania wykonuje się różne badania i testy.

Podstawowym badaniem w diagnostyce omdleń odruchowych jest test pionizacyjny. Wykonuje się go w godzinach rannych, na czczo, w cichym, ciepłym, wywietrzonym i prawidłowo oświetlonym pomieszczeniu. Po około 30 minutowym okresie leżenia ustawia się pacjenta w pozycji stojącej pod kątem 60 stopni. Zmiany pozycji ciała dokonuje się za pomocą stołu uchylnego z podpórką pod stopy i pasami mocującymi, uniemożliwiającymi upadek osobie, u której ewentualnie wystąpi utrata przytomności. Podczas całego testu monitoruje się EKG metodą Holtera. Monitorowaniu podlega również ciśnienie krwi pacjenta. Pomiarów dokonuje się w odstępach 1-minutowych lub częściej.

Leczenie: celem leczenia jest zapobieganie omdleniom a co za tym idzie urazom, doznawanym w ich trakcie. Jest wiele metod leczenia, zarówno niefarmakologiczne, farmakologiczne jak i inwazyjne. Jednak w każdym przypadku rozpoczyna się od poinstruowania pacjenta aby unikał sytuacji, w których dochodzi do omdleń.

Leczenie niefarmakologiczne opiera się na piciu dużych ilości płynów, spaniu z głową ułożoną powyżej tułowia i ćwiczeniach izometrycznych (napinanie mięśni kończyn dolnych i brzucha, ściskanie w ręce piłeczki), zwiększających powrót żylny, rzut serca i przepływ mózgowy. Leczenie farmakologiczne opiera się na lekach powodujących obkurczenie naczyń i β blokerach.

Leczenie inwazyjne polega na wszczepieniu stymulatora serca, który zaczyna działać w momencie przedłużającej się wolnej pracy serca.