Hipotonia ortostatyczna to spadek ciśnienia tętniczego (skurczowego o minimum 20 mm Hg, rozkurczowego o 10 mm Hg) po przyjęciu pozycji stojącej. Dzielimy ją na pierwotną (samoistną) i wtórną.

Epidemiologia: niedociśnienie ortostatyczne występuje u około 25% osób w wieku powyżej 65 lat.

Przyczyny: najczęstszymi przyczynami wtórnego niedociśnienia są: przyjmowanie leków moczopędnych i rozszerzających naczynia oraz picie alkoholu. Występuje jednak także przy niedoczynności tarczycy, niedoczynności kory nadnerczy, zwężeniu ujścia aorty, niewydolności krążenia, w następstwie chorób zakaźnych i przy długotrwałym unieruchomieniu. Samoistna hipotonia ortostatyczna jest znacznie rzadsza niż wtórna. Obserwuje się ją częściej u kobiet, drobnej budowy ciała, a czynnikami ryzyka jest mała aktywność ruchowa i stres.

Objawy: hipotonia ortostatyczna jest przyczyną omdleń po pionizacji, po długim staniu, przebywaniu w zatłoczonym gorącym pomieszczeniu, po wysiłku lub po rozpoczęciu leczenia nadciśnienia.

Rozpoznanie: wstępna ocena chorego z omdleniami obejmuje dokładny wywiad i badanie przedmiotowe, w tym pomiar ciśnienia w pozycji leżącej i stojącej. Pomocne jest również wykonanie EKG.

Leczenie: leczenie polega na odstawieniu lub zmniejszeniu dawek leków wywołujących hipotonię oraz unikaniu sytuacji, które prowadzą do omdlenia.

Można stosować różne metody niefarmakologiczne takie jak:
- spanie z głową ułożoną wyżej niż tułów,
- picie dużych ilości płynów,
- umiarkowany trening fizyczny,
- zwiększenie spożycia soli kuchennej,
- trening ortostatyczny (powtarzane, stopniowo wydłużane ćwiczenie polegające na przybraniu postawy stojącej z oparciem o ścianę).

W razie nieskuteczności metod niefarmakologicznych można stosować leki obkurczające naczynia lub β bloker. Jednak leczenie farmakologiczne jest na ogół mało skuteczne.