Gorączka reumatyczna jest chorobą zaliczaną do układowych chorób tkanki łącznej. Polega na rozwoju procesu zapalnego na tle immunologicznym, będącego odpowiedzią na zakażenie bakterią – paciorkowcem hemolizującym.

Epidemiologia: częstość występowania tej choroby wyraźnie zmniejszyła się w ostatnich latach, ale nadal pozostaje główną przyczyną występowania wad nabytych serca. Najwięcej przypadków notuje się u dzieci i młodzieży oraz wiosną.

Przyczyny: gorączka reumatyczna jest chorobą układową tkanki łącznej, która rozwija się na tle powikłań nieleczonego antybiotykami paciorkowcowego zapalenia gardła i migdałków. W jej przebiegu dochodzi do nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej na zakażenie paciorkowcem, który w swej budowie posiada podobne elementy do występujących w tkance ludzkiego serca.

Przeciwciała wytwarzane przez organizm przeciwko bakterii w celu zwalczenia zakażenia, mogą tym sposobem uszkadzać również komórki mięśniowe serca.

Objawy: objawami paciorkowcowego zapalenia gardła są: gorączka, ból gardła i głowy. Objawy gorączki reumatycznej pojawiają się najczęściej po 3 tygodniach od ustąpienia przeziębienia. Najczęściej występuje asymetryczne zapalenie dużych stawów z towarzyszącym bólem, silnym obrzękiem, zaczerwienieniem skóry, nie powodujące jednak trwałych uszkodzeń stawów.

Kolejnym objawem jest zapalenie serca, mogące doprowadzić do jego niewydolności. U 5-20 % chorych występuje pląsawica pod postacią mimowolnych ruchów głównie twarzy i kończyn. Na tułowiu i bliższych częściach kończyn może wystąpić rumień, a na powierzchniach wyprostnych stawów niebolesne guzki podskórne Meyneta. Prawie zawsze obecne są cechy stanu zapalnego w badaniach laboratoryjnych.

Rozpoznanie: rozpoznanie gorączki reumatycznej opiera się na objawach klinicznych i zaburzeniach w badaniach dodatkowych. Najczęściej w ostatnich tygodniach występowało przeziębienie. W badaniach laboratoryjnych stwierdza się przyspieszony opad krwinek czerwonych (OB) i zwiększone wartości białka C-reaktywnego (CRP).

Najczęściej stwierdza się znacznie zwiększone wartości enzymów uwalnianych przez paciorkowce (ASO). Dodatkowo pojawiają się mało charakterystyczne zaburzenia w EKG.

Leczenie: każdy chory z podejrzeniem gorączki reumatycznej powinien trafić do szpitala. Wskazane jest leżenie w łóżku, co powoduje zmniejszenie bólu i obrzęku stawów. W celu wyeliminowania bakterii stosuje się antybiotyki np. penicylinę przez co najmniej 10 dni. Aby zmniejszyć stan zapalny zaleca się stosowanie salicylanów lub glikokortykosteroidów.