Glukoza jest cukrem prostym stanowiącym główne źródło energii dla całego organizmu. Większość komórek ciała wymaga obecności glukozy do pracy, a dla mózgu i układu nerwowego jest ona jedynym "paliwem energetycznym". Organizm zużywa glukozę zależnie od dostępności insuliny - hormonu produkowanego przez trzustkę, umożliwiającego wnikanie glukozy do wnętrza komórki. Człowiek nie jest w stanie żyć i prawidłowo funkcjonować bez glukozy i bez insuliny.

W warunkach zdrowia po każdym posiłku poziom glukozy we krwi nieznacznie się podnosi, w odpowiedzi na to trzustka uwalnia pewną ilość insuliny do krwi - stosownie do wielkości i składu posiłku. Obecna we krwi insulina powoduje wnikanie glukozy do wnętrza komórek, co skutkuje obniżeniem jej stężenia we krwi. Długo utrzymujące się wysokie stężenie glukozy we krwi może powodować postępujące uszkodzenia takich tkanek i narządów, jak: nerki, oczy, naczynia krwionośne, serce i nerwy.

Stężenie glukozy we krwi ma zastosowanie w badaniach profilaktycznych w kierunku cukrzycy, służy do rozpoznawania tej choroby, pozwala także na kontrolowanie przebiegu oraz jej leczenia.

Narząd: trzustka

Norma: 72 – 99 mg/dl (4,0 – 5,5 mmol/l)

Istnieje kilka możliwości badania poziomu glukozy we krwi

1. Glikemia przygodna - oznaczona w próbce krwi pobranej o dowolnej porze dnia, niezależnie od pory ostatnio spożytego posiłku. Test ten może służyć rozpoznaniu cukrzycy, jeżeli u chorego występują typowe objawy choroby, a poziom glukozy wynosi ≥ 200mg/dl (≥11,1 mmol/l).

2. Poziom glukozy na czczo (pacjent pozostaje bez jedzenia minimum przez 8 godzin przed badaniem) – cukrzycę rozpoznaje się, gdy dwukrotnie wykonane badanie wykaże stężenie ≥ 126 mg/dl ( ≥7mmol/l).

3. Doustny test tolerancji glukozy jest badaniem, w którym wykonuje się oznaczenie poziomu glukozy na czczo, następnie pacjent wypija standardowy roztwór glukozy (75 g) aby pobudzić wydzielanie insuliny i po 2 godzinach powtarza się oznaczenie glikemii. Wyniki ≥ 200mg/dl (≥11,1 mmol/l) upoważnia do rozpoznania cukrzycy.

Oznaczanie glikemii jest podstawowym elementem rutynowego badania u osób z grupy wysokiego ryzyka zachorowania na cukrzycę - na przykład u osób z cukrzycą występującą w rodzinie (rodzice bądź rodzeństwo), z nadwagą (BMI > 25 kg/m2) oraz po ukończeniu 45. roku życia. Glikemię oznacza się również w stanach zagrożenia życia, kiedy podejrzewa się, że zbyt niski lub zbyt wysoki poziom glukozy we krwi jest przyczyną omdlenia lub utraty przytomności.
Do wykonania badania poziomu glukozy we krwi powinny nas skłonić objawy sugerujące nadmiar lub niedobór tego cukru we krwi.

Objawy hiperglikemii:
- wzmożone pragnienie,
- wielomocz,
- osłabienie,
- zaburzenia widzenia (niewyraźne, zamazane widzenie),
- trudne do wyleczenia infekcje.

Objawy hipoglikemii:
- zimny pot,
- "wilczy apetyt",
- drżenie rąk,
- szybkie bicie serca,
- niepokój,
- trudności w koncentracji,
- zaburzenia widzenia.