Limfocyty – są to komórki o średnicy od 6 do 10 mikrometrów stanowiące około 30% wszystkich leukocytów zawieszonych w osoczu. Limfocyty posiadają jedno duże jądro, które niemal całkowicie wypełnia komórkę, jedynie cienki pas cytoplazmy oddziela je od błony jądrowej.

Wyróżniamy 3 główne rodzaje limfocytów:

- limfocyty B powstające w szpiku kostnym i zasiedlające różne narządy. Kontakt z antygenem wywołuje ich aktywację i różnicowanie w kierunku komórek plazmatycznych produkujących przeciwciała, które są skierowane przeciwko patogenom zagrażającym organizmowi. Odpowiedź ta nosi nazwę odpowiedzi humoralnej. Część limfocytów B ulega przemianie w komórki pamięci odpowiedzialne za szybkie wyzwalanie odpowiedzi układu odpornościowego w przypadku powtórnego kontaktu z danym antygenem.

- limfocyty T, które tworzą się w szpiku kostnym skąd trafiają do grasicy. Zachodzi w niej proces dojrzewania i różnicowania tej grupy limfocytów w dwie główne populacje: limfocyty T pomocnicze (Th) i T cytotoksyczne (Tc). Limfocyty T pomocnicze odpowiadają za regulowanie odpowiedzi układu odpornościowego człowieka w przypadku zetknięcia z antygenem. Dzięki wydzielanie niskocząsteczkowych substancji białkowych zwanych cytokinami modulują aktywność innych limfocytów T, limfocytów B i innych komórek biorących udział w procesach zapalnych. Limfocyty Tc niszczą komórki, które nie mogą prawidłowo pełnić swojej funkcji w wyniku zakażenia wirusami, mutacji, uszkodzenia czynnikami zewnętrznymi (chemiczne, fizyczne), działania toksyn bakteryjnych.

- limfocyty NK są to duże komórki wyposażone w ziarnistości. Ich główną funkcją jest niszczenie komórek, które nie mogą zostać wyeliminowane przez limfocyty Tc (m.in. komórki nowotworowe). Dodatkowo wydzielają cytokiny – mogą więc wpływać na czynność innych komórek układu odpornościowego.