Co w stawach piszczy?

 

Ta nieuleczalna, przewlekła choroba często prowadzi do nieodwracalnego uszkodzenia stawów i niepełnosprawności. Choć wielu chorych mogłoby uniknąć kalectwa i wrócić do normalnego życia, to niestety w Polsce tylko nieliczni mają dostęp do terapii nowoczesnymi (tzw. biologicznymi) lekami, które minimalizują skutki choroby. 

 

 

Pierwsze objawy reumatoidalnego zapalenia stawów mogą pojawić się już u dwudziestolatków, ale najczęściej spotykane są u osób między 25 a 50 rokiem życia. Na RZS choruje w Polsce ponad 400 tys. osób – najbardziej zagrożone są kobiety – choroba dotyka je cztery razy częściej niż mężczyzn. RZS to nieuleczalna, przewlekła choroba – długość i jakość życia pacjenta jest zależna od właściwie dobranego sposobu leczenia. Mimo pozytywnych efektów terapii, pacjent musi jednak być leczony farmakologicznie do końca życia.  

 

 

„Przebieg RZS może być różny, jednak u wielu chorych po kilku latach dochodzi do ograniczenia –  w różnym stopniu – sprawności, a nawet do kalectwa” – mówi reumatolog dr Małgorzata Bykowska. Konsekwencje choroby są uzależnione od wczesnego rozpoznania, właściwego monitorowania aktywności choroby, wiedzy lekarzy na temat obowiązujących standardów leczenia oraz dostępności do nowoczesnych form terapii. Poza farmakoterapią duże znaczenie ma również kompleksowe leczenie obejmujące rehabilitację – fizykoterapię i ćwiczenia – psychoterapię, zaopatrzenie ortopedyczne a także zabiegi operacyjne.  

 

„Podstawową grupą leków w terapii RZS są leki modyfikujące przebieg choroby. Pierwszym historycznym dziś już lekiem były sole złota. Natomiast od kilkunastu lat pojawiają się kolejne leki należące do tzw. terapii biologicznych. Nie wszyscy chorzy kwalifikują się do tej formy terapii, jednak dla wielu jest to jedyna szansa na życie bez bólu, normalną pracę zawodową i właściwą jakość życia. Są to leki o udowodnionym wpływie na zahamowanie procesu zapalnego i procesu niszczenia stawów. Zastosowanie tych leków we wcześniejszym okresie choroby, tj. zanim doszło do deformacji stawów, jest szansą powstrzymania kalectwa” – mówi dr Bykowska. 

 

 

Jedynie 8 proc. polskich pacjentów uczestniczy w terapii lekami biologicznymi, jak wynika z badania QUEST przeprowadzonego na grupie ponad 4300 chorych na RZS, z 13 krajów europejskich oraz  z USA i Argentyny. Najwięcej, bo aż 55 proc. pacjentów przyjmuje leki biologiczne we Francji. Mniejszy odsetek niż w Polsce zanotowano jedynie w Turcji (7 proc.), Argentynie (3 proc.) i w Serbii (2 proc.). Średnio leki biologiczne stosuje się u 23 proc. pacjentów. W naszym kraju najczęściej stosuje się leki typu LMPCh, czyli leki modyfikujące przebieg choroby (np. metotreksat). Uważa się, że spośród około  400 tys. osób, które chorują w Polsce na RZS, u 80 tys. choroba ma łagodny przebieg i nie wymaga stosowania agresywnej terapii, 220 tys. pacjentów jest leczonych z zadowalającym wynikiem lekami tradycyjnymi, a 100 tys. wymaga stosowania terapii łączonej kilkoma tradycyjnymi lekami modyfikującymi przebieg choroby.  

 

„Jedynie 10 tys. chorych to potencjalni kandydaci do leczenia biologicznego, podawanego z powodu nieskuteczności wcześniej stosowanych leków. Wszystkie dotychczas stosowane leki z grupy LMPCh, powodują jedynie w większym lub mniejszym stopniu spowalnianie powstawania zmian kostnych, które w dalszej kolejności prowadzą do powstawania deformacji stawów. Z kolei leki biologiczne bezpośrednio wpływają na zahamowanie powstawania tych zmian w kościach, a tym samym dają szansę na to, by takie deformacje nigdy nie powstały. Do leczenia lekami biologicznymi powinny być kwalifikowane przede wszystkim osoby, które nie odpowiadają na dotychczas stosowane leki modyfikujące i mają wiele czynników zapowiadających agresywny przebieg choroby” – mówi dr Bykowska. 

 

Polscy pacjenci mają utrudniony dostęp do rehabilitacji, a czasem nawet do lekarza reumatologa. „Natomiast specjalista w Polsce ma mniejsze, niż w innych badanych krajach, możliwości wykonywania badań, które pozwoliłyby na szybkie rozpoznanie RZS, ocenę czy jest to agresywna postać RZS oraz czy pacjent wymaga szybszego leczenia farmakologicznego, takiego jak leczenie biologiczne. Utrudnieniem w prowadzeniu takiego leczenia jest oczywiście również ograniczony dostęp do terapii – wszystko to z powodu ograniczeń finansowych – tłumaczy dr Bykowska. 

 

Według danych opracowanych przez Zespół Ekspertów ds. Diagnostyki i Terapii Chorób Reumatycznych, w Polsce jest ponad 1,5 mln osób niepełnosprawnych z orzeczoną  rentą inwalidzką  z powodu chorób reumatycznych. Z kolei ok. 40-50 proc. zwolnień chorobowych z pracy jest skutkiem dolegliwości mięśniowo-szkieletowych, co prowadzi co roku do straty nawet do 2 proc. PKB (Europejska Komisja ds. Zatrudnienia i Spraw Socjalnych). 

 

Program edukacyjny „Poruszyć świat” dedykowany jest chorym na RZS, ich bliskim, środowisku medycznemu oraz wszystkim, którzy są zainteresowani tematem RZS. To pierwszy tak kompleksowy program edukacyjno-informacyjny, łączący bezpośrednią edukację pacjenta z ogólnodostępną wiedzą gromadzoną na platformie komunikacyjnej www.poruszycswiat.pl. Inicjatorem programu jest firma Abbott Laboratories.