Zamów leki onlinePoradnik o zdrowiuAplikacja mobilnaMaraton InspiracjiŁódź Maraton AptekiLekarze
Rozmiar tekstu:

Cukrzyca insulinozależna

2007-08-24 Źródło: Czasopismo DoZ
Autor: lek. med. Ewa Pakuła

Cukrzyca swoim zasięgiem ogarnia cały świat. Dlatego i w polsce chorych na nią jest coraz więcej. Przy czym ilość zachorowań na typ 1 cukrzycy (insulinozależny) utrzymuje się na dość stałym poziomie, natomiast zwiększa się gwałtownie liczba zachorowań na cukrzycę typu 2 (insulinoniezależną).

Szczęśliwie dla chorych, w ostatnich latach dokonano wielu zmian w terapii i opiece nad chorymi na cukrzycę – dotyczy to szczególnie insulinoterapii i samokontroli cukrzycy.

Insulina, niezbędna w leczeniu cukrzycy typu 1 i czasem typu 2, jest hormonem trzustkowym umożliwiającym przenikanie glukozy z krwi do wnętrza komórek i wykorzystanie jej jako źródła energii. Cukrzyca rozwija się w wyniku częściowego lub całkowitego niedoboru insuliny albo w wyniku nieprawidłowego jej działania, co powoduje wzrost stężenia glukozy we krwi (tzw. hiperglikemię). Efektem tego są głębokie zaburzenia przemiany materii i objawy choroby.

TYPY CUKRZYCY

Cukrzyca typu 1 (nazywana również młodzieńczą lub insulinozależną) rozwija się w wyniku autoimmunologicznego uszkodzenia trzustki i braku insuliny. Ta postać cukrzycy zaczyna się głównie w dzieciństwie, przebieg choroby jest chwiejny i wymaga od początku insulinoterapii. Dotyczy około 10 % chorych na cukrzycę.
Cukrzyca typu 2 (nazywana również cukrzycą dorosłych lub insulinoniezależną) rozwija się najczęściej w wyniku niedoboru insuliny. Przebieg choroby jest raczej stabilny. W przeciwieństwie do cukrzycy typu 1, nie wymaga od początku insulinoterapii, ponieważ dobrą kontrolę cukrzycy typu 2 mogą zapewnić doustne leki przeciwcukrzycowe.
Wyróżniamy jeszcze inne, znacznie rzadsze typy cukrzycy związane z: chorobami trzustki lub endokrynologicznymi, niektórymi zakażeniami wirusowymi np. (różyczka wrodzona, cytomegalia, świnka), zespołami genetycznymi czy ciążą.

ROZPOZNANIE CUKRZYCY

Cukrzycę rozpoznaje się na podstawie typowych objawów cukrzycy i hiperglikemii lub tylko na podstawie hiperglikemii. Objawy cukrzycy typu 1 rozwijają się zazwyczaj gwałtownie w ciągu kilku-kilkunastu dni i są to:

  • wzmożone pragnienie do picia (nawet do kilka litrów płynów w  ciągu doby)
  • zwiększone oddawanie moczu,
  • chudnięcie,
  • osłabienie,
  • senność,
  • wyczuwalny zapach acetonu z ust.

W przypadku chorego z cukrzycą typu 2, choroba przebiega przez długi czas w sposób utajony, bezobjawowy. Często cukrzyca typu 2 wykrywana jest przypadkiem na podstawie badania laboratoryjnego.
Należy sobie uzmysłowić, że objawy i dolegliwości cukrzycy typu 1 związane są ze znacznie podwyższonym poziomem cukru we krwi, który prowadzi do zaburzeń wodno-elektrolitowych. Natomiast niewielkie podwyższenie glikemii w przebiegu cukrzycy typu 2 nie wywołuje tych objawów, tym niemniej choroba się rozwija ze wszystkimi swoimi konsekwencjami zdrowotnymi.
Rozpoznanie laboratoryjne cukrzycy opiera się na określeniu stężenia glukozy (glikemii) we krwi, które u człowieka zdrowego na czczo jest poniżej 110 mg% (6,1 mmol/l).

Cukrzycę można rozpoznać, jeśli:

1. glikemia na czczo jest dwukrotnie powyżej 125 mg%
(6,9 mmol/l),
2. wykonane badanie glikemii o dowolnej porze dnia wykaże jej stężenie równe 200 mg%
(11,1 mmol/l) lub wyższe.
Jeżeli wartość glikemii na czczo znajduje się pomiędzy 110 mg% a 125 mg% (6,1 – 6,9 mmol/l), to wówczas lekarz zleca wykonanie doustnego testu obciążenia glukozą.

LECZENIE CUKRZYCY TYPU 1

Leczenie cukrzycy jest wielokierunkowe i obejmuje dietę wraz z  insulinoterapią. Ważne są również: regularny wysiłek fizyczny dostosowany do ogólnego stanu zdrowia i obniżenie masy ciała u  osób otyłych. Chorzy z cukrzycą nie powinni palić tytoniu, ponieważ palenie przyspiesza rozwój miażdżycy naczyń. Podstawą wymienionych działań jest edukacja terapeutyczna chorego na cukrzycę oraz jego rodziny, którą prowadzi lekarz lub przeszkolona pielęgniarka diabetologiczna.

DIETA

Podstawową sprawą w leczeniu cukrzycy niezależnie od jej typu jest dieta, która powinna zawierać wszystkie niezbędne składniki odżywcze. Dlatego w menu diabetyka powinny się znaleźć:

  • produkty węglowodanowe skrobiowe czyli pieczywo pełnoziarniste lub ciemne, makaron, ryż niełuskany, kasze. Skrobia jest wielocukrem trawionym powoli w przewodzie pokarmowym, co zabezpiecza chorego przed skokami glikemii. Niewskazane są natomiast cukry proste: sacharoza, glukoza i maltoza znajdujące się w cukrze, słodyczach, słodkich owocach. Cukry te bardzo szybko wchłaniają się w przewodzie pokarmowym i powodują duży wzrost stężenia glukozy we krwi,
  • białko pochodzące z produktów zwierzęcych, jak i roślinnych,
  • duże ilości warzyw dostarczających witamin i błonnika,
  • owoce w ograniczonej ilości.

Dieta diabetyka wymaga również ograniczenia tłuszczu z uwagi na wysoką kaloryczność, a do spożywania polecane są tłuszcze roślinne. Ograniczyć należy również ilość soli w diecie do 1 łyżeczki dziennie. Chory na cukrzycę powinien bezwzględnie powstrzymać się od picia alkoholu, który może nasilać działanie leków i wywoływać niedocukrzenie.
Dla tych, którzy nie mogą sobie odmówić słodkiego smaku polecane są: słodziki, soki owocowe, galaretki owocowe w proszku, czekolada i inne produkty spożywcze dla diabetyków. Produkty te zawierają aspartam lub sorbitol jako substancje słodzące stosowane w zastępstwie cukru. Poza tym dla diabetyka bardzo ważne jest regularne spożywanie 4 – 6 niezbyt obfitych posiłków i przekąsek w ciągu dnia.

INSULINOTERAPIA

Jest konieczna od początku choroby u osób z cukrzycą typu 1, a u osób z cukrzycą typu 2 wtedy, gdy dotychczasowa terapia doustna przestaje być skuteczna. Insulinę stosuje się również u kobiet ciężarnych chorych na cukrzycę, w śpiączkach cukrzycowych, w przebiegu zakażeń i zabiegów operacyjnych. Dzięki postępowi inżynierii genetycznej otrzymuje się obecnie insulinę o budowie identycznej z cząsteczką insuliny ludzkiej i różnym czasie działania, co umożliwia bardziej indywidualne dawkowanie.
Insulina jest hormonem białkowym i dlatego nie może być podawana doustnie, a jedynie podskórnie. Fiolki z insulinami ludzkimi dostosowane są do tzw. penów czyli wstrzykiwaczy, które umożliwiają łatwe i samodzielne dawkowanie oraz wstrzykiwanie insuliny. Dawkę insuliny wyedukowany chory może sam nieco korygować w zależności od poziomu glikemii przed posiłkiem i swojej aktywności fizycznej. Od pewnego czasu w Polsce dostępne są pompy insulinowe, które podają insulinę podskórnie w sposób ciągły i które są przeznaczone dla osób, które wymagają bardzo dobrej kontroli cukrzycy i są w stanie dla osiągnięcia tego celu zrobić wiele.
Alternatywą dla insulin są tzw. analogi insuliny otrzymywane syntetycznie, których cząsteczka została zmodyfikowana tak, żeby uzyskać krótszy lub dłuższy czas jej działania w stosunku do insulin ludzkich. Efektem ich działania jest lepsze obniżenie glikemii poposiłkowej, przy mniejszym ryzyku niedocukrzenia.
Przyszłością jeszcze są insuliny wziewne podawane do płuc przez usta za pomocą prostego aparatu. Na obecnym etapie zaawansowania badań insulina wziewna testowana jest pod kątem skuteczności w wyrównaniu cukrzycy, bezpieczeństwa leczenia i  wpływu na zmianę jakości życia pacjentów. Wyniki ukończonych już badań są bardzo obiecujące i miejmy nadzieję, że w niedługim czasie insulina wziewna stanie się realną alternatywą dla insulinoterapii podskórnej.

SAMOEDUKACJA I SAMOKONTROLA CUKRZYCY

Skuteczne leczenie cukrzycy w  dużej mierze zależy od chorego. Wymaga to jednak od niego, jak i jego bliskich zaakceptowania faktu istnienia cukrzycy oraz dużej motywacji do samoedukacji i samokontroli w tym zakresie. Od samego początku chory powinien być dokładnie zaznajomiony i oswojony z cukrzycą. Oczywiście poznanie choroby wymaga wiele czasu, dlatego chory powinien otrzymać materiały informacyjne omawiające zasady samokontroli i leczenia choroby. W oparciu o  nie i  choremu, i lekarzowi łatwiej będzie rozmawiać o cukrzycy.
Należy pamiętać, że rozpoczęcie leczenia cukrzycy szybko poprawia stan zdrowia i powoduje ustąpienie dokuczliwych objawów chorobowych. Z długotrwałych obserwacji chorych na cukrzycę wiadomo jednak, że po kilku czy kilkunastu latach trwania choroby mogą rozwijać się u  nich tzw. powikłania cukrzycowe czyli uszkodzenia niektórych tkanek i narządów organizmu. Okazuje się, że są one następstwem przede wszystkim długotrwałego wysokiego stężenia glukozy we krwi po posiłku, przyspieszającego rozwój miażdżycy naczyń i dotyczą oczu, serca, układu nerwowego oraz nerek. Dlatego tak ważne jest skuteczne leczenie cukrzycy, do czego niezbędna jest samodzielna, regularna kontrola glikemii na czczo i po posiłkach. U chorych na cukrzycę glikemia poposiłkowa powinna wynosić do 135 mg/dl (7,49 mmol/l).
W edukacji chorych na cukrzycę kładzie się nacisk na samokontrolę stężenia poziomu glukozy we krwi, którą umożliwiają glukometry - aparaty do samodzielnego pomiaru glikemii z  kropli krwi z opuszki palca. Są one szeroko dostępne w aptekach i sklepach medycznych, a od niedawna można je także nabywać poprzez liczną sieć aptek i sklepów internetowych.
Współczesne glukometry są małymi i lekkimi aparatami, prostymi i wygodnymi w obsłudze. Niektóre z nich wyposażone są w pamięć kilkuset wyników oraz możliwość przesłania danych do komputera. W celu ułatwienia nakłucia opuszki palca, produkowane są specjalne nakłuwacze oraz lancety, które jednocześnie pozwalają na regulowanie głębokości nakłucia opuszki palca. Paski stosowane do glukometrów, na które chory nakłada kropelkę krwi dostępne są w aptekach na receptę i objęte dla chorych na cukrzycę refundacją NFZ. Wyniki warto zapisywać w dzienniczku samokontroli (niezależnie od pamięci glukometru). Bardzo ważne są również jednoczesne notatki związane z:

  • porą badania (na czczo, ile minut przed posiłkiem lub po posiłku),
  • samooceną diety pod względem ilości kalorii i zawartości węglowodanów,
  • istotne zmiany w diecie lub leczeniu,
  • wydarzenia np. hipoglikemia, infekcja, stres.

Badania poziomu cukru warto przeprowadzać kilka razy dziennie:

  • na czczo,
  • po posiłkach,
  • po spożyciu słodyczy,
  • po wysiłku fizycznym,
  • w nocy, przy podejrzeniu nocnej hipoglikemii.

Regularna, codzienna samokontrola glikemii pozwala choremu na dokonywanie pewnych modyfikacji w diecie oraz w dawkowaniu insuliny, ustalonych wcześniej z lekarzem w celu uzyskania dobrej kontroli nad chorobą. Jednocześnie regularne oznaczanie stężenia glukozy we krwi jest dla lekarza najważniejszym wskaźnikiem oceny bieżącego wyrównania cukrzycy. Innym badaniem informującym o tym czy cukrzyca była dobrze kontrolowana w ciągu ostatnich 3 miesięcy, jest oznaczanie stężenia tzw. hemoglobiny glikozylowanej we krwi tj. Hb A1c, której stężenie wzrasta wraz ze wzrostami stężenia glukozy we krwi. Wynik optymalny dla Hb A1c nie powinien być większy niż 6,5%. Badanie to wykonywane jest na zlecenie lekarza.

Piśmiennictwo:
„Leczenie cukrzycy – krok po kroku” Michael H. Drucquer, Paul G. McNally
Sieradzki Jacek „Postępy w  diabetologii w 2005 roku”, Medycyna Praktyczna 2006/02
„Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2005” PolskieTowarzystwo Diabetologiczne 

Autorem artykułu 'Cukrzyca insulinozależna' jest lek. med. Ewa Pakuła . Kopiowanie treści bez zgody redakcji zabronione.

Tagi: cukrzyca dieta glikemia glukoza hiperglikemia hipoglikemia insulina trzustka
Ocet jabłkowy i odchudzanie
Ocet jabłkowy i odchudzanie
Odchudzanie zyskuje coraz więcej zwolenniczek. Panie pragnące szybko schudnąć sięgają po różne przyspieszacze pomagające zgubić (...) więcej »
Produkty light
Produkty light
Produkty light bywają lekkie tylko z nazwy, a w miejsce zredukowanego składnika często dostajemy zestaw zapychaczy, barwników i (...) więcej »
Podjadanie kontra odchudzanie
Podjadanie kontra odchudzanie
Zdarza się, że mamy nadwagę, mimo że jemy nieduże, nietłuste, raczej zdrowe posiłki. Co jest najczęstszą przyczyną takiego stanu (...) więcej »
Lekka jak piórko. Skuteczne odchudzanie
Lekka jak piórko. Skuteczne odchudzanie
Nie wszyscy rozumiemy w taki sam sposób, czym jest skuteczne dieta. Czy nie powtarzamy ciągle tych samych błędów chudnąc i tyjąc na (...) więcej »

Twój koszyk Przechowalnia

Suma: 0 zł
Brak produktów w koszyku.
DARMOWA DOSTAWA W 24-72h
Zamknij [X]

Zaloguj się do swojego profilu!

Wprowadź w pola poniżej swój login i hasło.
Email:
Hasło:
Masz konto na Facebooku? Zaloguj się przy pomocy profilu Facebook i zamów leki!
Zaloguj się
Nie masz konta?
Załóż je bezpłatnie już dziś.
Nie pamiętasz hasła?
Skorzystaj z opcji przypomnienia.
Zamknij [X]
Wylogowanie
W Twoim koszyku znajduje się zamówienie na 0 produkty, które nie zostało skierowane do realizacji w aptece.
Czy na pewno chcesz się wylogować?

DOZ.PL - Portal Dbam o Zdrowie
Copyright (C) DOZ.PL Sp. z o.o. 2007 - 2013
Zbąszyńska 3, 91-342 Łódź
NIP 537-249-29-24, KRS 301254
Infolinia: 800 111 204

Redakcja doz.pl

Piotr Gmurek
tel: +48 (42) 200 71 31pgmurek@doz.pl

Reklama w doz.pl

Ewa Dudekedudek@doz.plreklama@doz.pl

Współpraca z producentami

Michał Kudłacikmkudlacik@doz.pl

Współpraca

Jesteś producentem, farmaceutą?Kliknij tutaj