Wysypka pod postacią rozmaitych krostek, pęcherzyków lub plamek występuje u dzieci stosunkowo często. Jej obecność świadczy na ogół o chorobie skóry lub chorobie zakaźnej. Przyczyn zmian skórnych może być wiele i nie zawsze są one łatwe do ustalenia. Niekiedy rozpoznanie choroby wymaga przeprowadzenia małego „śledztwa” i dużej spostrzegawczości zarówno od rodziców jak i od lekarza. W niniejszym artykule przyglądamy się chorobom, które zwiastować może wysypka na skórze malucha, opisujemy sposoby ich leczenia, a także zwracamy uwagę na symptomy, które wymagają natychmiastowej konsultacji z lekarzem.

Wysypka czy wybroczyny?

W zależności od przyczyny, wysypka może się różnić wyglądem. Najczęściej przyjmuje ona postać czerwonych plamek lub krostek, rzadziej bąbli czy pęcherzyków. Bardzo często towarzyszy jej także swędzenie lub pieczenie. Do wysypki bardzo podobne są tzw. wybroczyny - niewielkie, punkcikowate wylewy krwi do tkanek z naczyń włosowatych, które pojawiają się na skórze w następstwie urazu, skazy krwotocznej,  w niektórych zatruciach i chorobach zakaźnych, a także w przebiegu choroby spowodowanej niedoborem kwasu askorbinowego, jaką jest gnilec. Od wysypki różni je przede wszystkim barwa - są ciemniejsze i nie  towarzyszy im swędzenie. Pojawienie się wybroczyn wymaga pilnej konsultacji lekarskiej.

Przyczyny wysypki

W zależności od przyczyny wystąpienia, zmianom skórnym może towarzyszyć zaczerwienienie i swędzenie, a w przypadku chorób zakaźnych - gorączka i złe samopoczucie. Niektóre wykwity skórne, jak wysypka w przypadku różyczki lub gorączki trzydniowej, nie powodują żadnych dolegliwości.

Wysypka u dzieci - lista chorób, leczenie, profilaktyka

1. choroby zakaźne:

  • gorączka trzydniowa
  • ospa wietrzna
  • odra
  • płonica
  • różyczka

2. rumień pieluszkowy
3. potówki
4. alergia

Gorączka trzydniowa (rumień nagły)

Gorączka trzydniowa to łagodna infekcja wirusowa. Najczęściej występuje u dzieci między 6 a 36 miesiącem życia. Okres jej wylęgania (czas od zakażenia do wystąpienia objawów) wynosi od 5 do 15 dni. Rumień rozpoczyna się nagłym wystąpieniem wysokiej temperatury i nie jest poprzedzony żadnymi innymi objawami. Temperatura utrzymuje się około 2-3 dni, a kiedy zaczyna spadać, na tułowiu, szyi, rękach i nogach dziecka pojawia się plamista, czerwona wysypka, która szybko znika. W chwili pojawienia się wysypki dziecko przestaje być źródłem zakażenia dla innych. Leczenie polega na obniżaniu gorączki i podawaniu dużej ilości płynów do picia.

Ospa wietrzna

Ospa wietrzna to łagodna choroba wirusowa, przenoszona drogą kropelkową. Wirus wnika do organizmu przez błony śluzowe górnych dróg oddechowych. Okres wylęgania ospy wynosi 14 - 21 dni. Dziecko zaraża na 24-48 godzin przed pojawieniem się zmian skórnych, aż do przyschnięcia wykwitów. Objawem choroby jest przede wszystkim wysypka, której niekiedy towarzyszyć może także gorączka.  Wykwity przybierają postać plamek i grudek, które zmieniają się w pęcherzyki o wielkości łepka szpilki do wielkości grochu, wypełnionych surowiczym płynem. Po jakimś czasie płyn mętnieje i pęcherzyki zmieniają się w krosty, które po 6-7 dniach przysychają i powstają strupki. Wysypka pojawia się najpierw na tułowiu, a następnie na twarzy, ramionach, skórze głowy, udach i w  okolicy oczu, ust i krocza. Dzieci chore na ospę wietrzną powinny być izolowane. Powikłania ospy wietrznej występują u dzieci stosunkowo rzadko, należą do nich: zapalenie opon mózgowo - rdzeniowych, zapalenie móżdżku lub mózgu, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie płuc, zapalenie stawów. Szczepienie przeciw ospie wietrznej znajduje się na liście szczepień obowiązkowych osób narażonych w szczególny sposób na zakażenie, a także na liście szczepień zalecanych w Programie Szczepień Ochronnych (Program dostępny na oficjalnej stronie Ministerstwa Zdrowia). Leczenie ospy wietrznej  polega na smarowaniu wykwitów preparatami zmniejszającymi świąd. Jeśli swędzenie jest bardzo dokuczliwe, lekarz może zlecić leki przeciwhistaminowe i uspokajające. U dzieci z osłabioną odpornością można podać preparat immunologiczny. Jeśli pęcherzyki pojawią się w  jamie ustnej i dziecko nie chce jeść, należy podawać mu chłodne lekko osłodzone napoje i pokarmy płynne.

Odra

Odra jest chorobą wirusową, która przebiega z gorączką i wysypką. Źródłem zakażenia jest inne chore dziecko, a przenoszenie infekcji odbywa się drogą kropelkową (kaszel, kichanie). Szczepienie przeciw odrze znajduje się na liście szczepień obowiązkowych w Programie Szczepień Ochronnych. Okres wylęgania choroby wynosi od 9 do14 dni. Największa zakaźność występuje na 5 dni przed pojawieniem się wysypki oraz do 4 dni od momentu jej wystąpienia. Do najczęstszych objawów należą: gorączka, zaczerwienienie oczu, światłowstręt, zapalenie spojówek, katar, ból gardła oraz kaszel, który nierzadko jest suchy i bardzo męczący. Następnie pojawia się gruboplamista wysypka, a poszczególne wykwity zlewają się ze sobą. Początkowo pojawia się ona za uszami, następnie przechodzi na twarz i szyję, a potem na tułów i kończyny. Śluzówki jamy ustnej są zaczerwienione. Od momentu wystąpienia wysypki (po 4-5 dniach) temperatura spada i dziecko powoli wraca do zdrowia. W niektórych przypadkach, zwłaszcza u dzieci w stanach obniżonej odporności, odra może mieć przebieg szczególnie ciężki. Najczęstszym powikłaniem choroby jest zapalenie płuc lub krtani, zapalenie ucha, zapalenie mięśnia sercowego oraz najgroźniejsze - odrowe zapalenie mózgu.

Płonica (szkarlatyna)

Płonica jest chorobą bakteryjną, wywoływaną przez paciorkowce. Zakażenie następuje drogą kropelkową. Okres wylęgania szkarlatyny to 2 do 4 dni. Pierwsze oznaki choroby to wysoka gorączka i ból gardła,  następnie na skórze klatki piersiowej i szyi pojawia się drobna, czerwona wysypka, zlewająca się na tułowiu, w zgięciach łokciowych i pod kolanami. Najwyraźniejsza jest na piersiach, brzuchu, pośladkach i w pachwinach. Na policzkach pojawia się rumień, jednak skóra wokół ust i nosa się nie zmienia. Po 2 - 3 tygodniach od ustąpienia wysypki występuje łuszczenie się skóry, najwyraźniejsze na dłoniach i stopach. Płonica to choroba bezwzględnie wymagająca leczenia antybiotykowego przez okres od 10 do 14 dni.  Tylko leczenie antybiotykowe może zapobiec ewentualnym powikłaniom, do których należą: zapalenie ucha środkowego, zapalenie nerek, gorączka reumatyczna i zapaleniu mięśnia sercowego.

Różyczka

Różyczka jest chorobą wirusową, przenoszoną drogą kropelkową, której okres wylęgania trwa 14-21 dni. Zakaźność występuje już na 7 dni przed wystąpieniem wysypki i trwa jeszcze 14 dni od momentu jej pojawienia się. Objawy choroby to gorączka i drobna, różowa, grudkowa wysypka na całym ciele. Charakterystyczne jest powiększenie węzłów chłonnych potylicznych oraz powiększenie śledziony. Przebieg choroby zwykle jest lekki i nie wymaga leczenia. Różyczce możemy skutecznie zapobiegać tylko przez szczepienia, które znajdują się na aktualnej liście szczepień obowiązkowych Programu Szczepień Ochronnych.

Pieluszkowe zapalenie skóry

Pieluszkowe zapalenie skóry to zmiany skórne, które pojawiają się w okolicy krocza u dzieci do 3 roku życia. Choroba najczęściej przybiera postać rozlanego zaczerwienienia lub wysypki o wyglądzie grudek i pęcherzyków. Przebieg choroby może mieć różne warianty. Czasem wysypce towarzyszą uszkodzenia naskórka i sączenie płynu surowiczego lub krwawienie lub wysuszenie i łuszczenie się naskórka.. Wszystkim postaciom choroby towarzyszy pieczenie i swędzenie. Zmiany obejmują powierzchnie pośladków, krocza i wewnętrznych powierzchni ud i mogą przypominać kształt litery W. Niekiedy zmiany nasilają się i mogą dotyczyć skóry okolic sąsiadujących (podbrzusze, plecy, uda). Uszkodzenie naskórka ułatwia zakażenie bakteryjne i  grzybicze (tzw. nadkażenie); objawia się to nasileniem zmian i nie ustępowaniem mimo intensywnej pielęgnacji. Do głównych przyczyn dolegliwości należą: kontakt skóry z kałem i moczem, stała wilgoć, tarcie, brak dostępu powietrza. Na nasilenie zmian wpływają błędy pielęgnacyjne, zbyt rzadka wymiana pieluszek, niestosowanie maści ochronnych. Postać alergiczną pieluszkowego zapalenia skóry wywołuje kontakt czynnika uczulającego (alergizującego) ze skórą, którym może być preparat kosmetyczny. Większą skłonność do rumienia pieluszkowego mają dzieci z zakażeniem dróg moczowych, z  biegunką, czy u których stosuje się antybiotykoterapię. W celu zmniejszenia ryzyka pojawienia się odparzeń u dziecka konieczna jest właściwa pielęgnacja, częsta zmiana pieluch, częste obmywanie skóry okolicy „pieluszkowej”, ograniczenie stosowania mydła (zaburza naturalne mechanizmy ochronne skóry), dokładne i delikatne osuszanie po kąpieli i obmywaniu. Zaleca się także okresowe „wietrzenie” – zdejmowanie pieluszki na kilka - kilkanaście minut kilkakrotnie w ciągu dnia, oraz stosowanie kremu ochronnego na bazie związków cynku lub wazeliny, pudru lub oliwki niemowlęcej. Leczenie pieluszkowego zapalenia skóry to przede wszystkim właściwa pielęgnacja. Zmiany średnio i znacznie nasilone można pędzlować wodnym roztworem fioletu gencjanowego, który wysusza zmiany, powoduje ich złuszczenie, działa odkażająco. Przy zmianach sączących zaleca się kąpiel w nadmanganianie potasu. Na skórę zmienioną chorobowo, po umyciu wodą, nakłada się specjalne środki przeznaczone do leczenia odparzeń, w postaci tłustych maści. W uzasadnionych przypadkach lekarz może przepisać miejscowy lek przeciwbakteryjny lub przeciwgrzybiczy.

Potówki

Potówki to niewielkie, różowe krostki, występujące na szyi, plecach i klatce piersiowej. Przyczyną ich powstawania jest przegrzanie. Zapobiec potówkom można przez odpowiedni dobór ubrania - noworodek powinien mieć tylko o jedną warstwę odzieży więcej, a niemowlę nie musi być ubrane cieplej niż dorosły. Potówki można osuszać zasypką lub przemywać je roztworem nadmanganianu potasu (woda powinna być lekko różowa). Potówki nie są groźne i znikają stosunkowo szybko.

Alergia

Jedną z najczęstszych przyczyn wysypki jest alergia. Uczuleniowe zmiany na skórze mogą się pojawić w wyniku kontaktu skóry dziecka z substancją drażniącą (np. składnikiem proszku do prania) lub w wyniku alergii pokarmowej lub wziewnej. Wysypka alergiczna może pojawić się już w kilka sekund  po kontakcie z uczulającą substancją, ale niekiedy występuje dopiero po kilku dniach od momentu zetknięcia skóry z alergenem, dlatego czasem trudno jednoznacznie stwierdzić co jest jej przyczyną.

Wysypka może być również objawem takich chorób, jak:

Atopowe zapalenie skóry

Na zaczerwienionej skórze pojawiają się grudki, skóra jest sucha, łuszczy się i bardzo swędzi. Dziecko rozdrapuje krostki i wtedy tworzą się ranki. Zmiany umiejscowione są zwykle na policzkach, w zgięciach łokci i kolan. U kilkulatków mogą też zajmować kark, grzbiety dłoni i stóp.

Wyprysk kontaktowy (kontaktowe zapalenie skóry)

Na skórze powstają wyraźnie oddzielone skupiska drobnych swędzących grudek i pęcherzyków, a  po rozdrapaniu sączące się ranki przysychające w strupki. Pojawia się po 12-24 godzinach od zetknięcia się z drażniącą substancją. Wyprysk kontaktowy pojawia się najczęściej w miejscu zetknięcia skóry z alergenem (np. metalowym guzikiem).

Pokrzywka

Jest zwykle skutkiem gwałtownej reakcji organizmu na kontakt z  alergenem. Objawia się czerwonymi bąblami podobnymi do tych, które pojawiają się po oparzeniu pokrzywą. Najczęściej wywołują je pokarmy, takie jak truskawki, orzeszki, czekolada oraz leki. Zmiany na skórze pojawiają się w  ciągu zaledwie kilku minut i zwykle znikają po kilku lub kilkunastu godzinach.

Wysypka - najczęściej zadawane pytania

  • Czy wysypka pozostawia trwałe ślady?

    Przeważnie wykwity skórne nie pociągają za sobą żadnych powikłań. Jeśli wysypka ma charakter pęcherzyków wypełnionych płynem, niekiedy może dojść do dodatkowej infekcji bakteryjnej lub grzybiczej. Zdrapanie strupków w ospie wietrznej powoduje trwałe blizny.
  • Czy wizyta u lekarza jest konieczna?

    W każdym przypadku pojawienia się wysypki wskazany jest kontakt z lekarzem w celu rozpoznania choroby. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy np. w przedszkolu panuje epidemia ospy, a dziecko ma charakterystyczne zmiany skórne. Wówczas ze względu na wysoką zakaźność lepiej unikać kontaktu dziecka z innymi osobami.

Wizyta u pediatry jest konieczna, gdy wysypka:

  •     przebiega z wysoką gorączką
  •     ma charakter sączący lub przypomina ogniska zapalne
  •     w ciągu kilku dni nie znika lub jej stan ulegnie pogorszeniu



Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus