Torbiel jajnika - diagnostyka i leczenie

lek. med. Anna Posmykiewicz
lek. med. Anna Posmykiewicz
Ekspert

lek. med. Anna Posmykiewicz

Specjalista pediatrii. Pracuje w jednej z poradni na terenie województwa łódzkiego, choć nieobca jest jej także praca w oddziale pediatrycznym Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego. Najbardziej w swojej pracy ceni możliwość udzielania pomocy małym pacjentom i uśmiech na ich buziach, kiedy wracają do zdrowia.

Czym są torbiele jajnika? Jak i dlaczego powstają? Jak rozpoznać i leczyć torbiele jajnika? W artykule odpowiadamy na najbardziej nurtujące pytania.

Co to jest torbiel jajnika?

Torbiel jajnika to patologiczna jama otoczona bardziej lub mniej wykształconą ścianą. Jest ona stosunkowo częstą patologią ginekologiczną. Torbiele mogą występować pojedynczo, ale mogą być również mnogie. Torbiele mogą lokalizować się na jednym lub na obydwu jajnikach jednocześnie. Najczęściej występują u kobiet miesiączkujących. Niektóre z nich mają charakter łagodny, inne mogą być złośliwe.

Przyczyny powstawania torbieli na jajnikach

Najczęstszą przyczyną powstawania torbieli jajników są zaburzenia hormonalne. W prawidłowym cyklu miesiączkowym każdej kobiety jeden z pęcherzyków Graafa (pęcherzyki jajnikowe) powiększa się, dojrzewa i pęka uwalniając komórkę jajową. Na skutek różnego rodzaju zaburzeń hormonalnych możę się zdarzyć, że pęcherzyk nie pęknie i wypełni się surowiczym płynem. W ten sposób powstaje tzw. torbiel czynnościowa.

Taka torbiel może zaniknąć w kolejnym cyklu miesiączkowym, ale może także rosnąć dalej, dając różne objawy. Do najczęstszych zalicza się:

  • zaburzenia cyklu miesiączkowego,

  • plamienia i krwawienia niezwiązane z terminem miesiączki,

  • bóle w podbrzuszu.

Torbiele dużych rozmiarów lub występujące w dużej ilości mogą być też przyczyną niepłodności.

Zespół policystycznych jajników (PCOS)

Oddzielną jednostką chorobową, powstającą na skutek zaburzeń hormonalnych, jest zespół policystycznych jajników lub inaczej zespół wielotorbielowatych jajników (PCOS). Jest to jedna z częstszych przyczyn niepłodności kobiet w wieku rozrodczym.

Mechanizm jego powstawania nie został do końca wyjaśniony. Wiadomo, że ma on związek z podniesionym poziomem męskich hormonów płciowych u kobiet (androgenów), z wysokim poziomem insuliny i insulinoopornością, często zdarza się także wyższa wartość LH (hormon luteinizujący) w stosunku do hormonu FSH (hormon folikulotropowy).

Najczęstsze objawy związane z tym zespołem to:

  • zaburzenia cykli miesiączkowych,

  • niepłodność,

  • hirsutyzm (nadmierne owłosienie typu męskiego),

  • trądzik,

  • otyłość.

PCOS wymaga leczenia, które właściwe prowadzone sprawia, że kobieta może zajść w ciążę.

Jakie torbiele wyróżniamy?

Nie zawsze torbiele powstają na skutek zaburzeń hormonalnych.

  • Torbiele endometrialne (inaczej nazywane czekoladowymi), które powstają w przebiegu endometriozy. Jest to choroba, w przebiegu której błona śluzowa macicy (czyli endometrium) ulega wszczepieniu do innych narządów. Jeśli błona śluzowa znajdzie się w jajniku, to powstają w nich właśnie torbiele wypełnione krwią. Taką torbiel zwykle usuwa się operacyjnie, bowiem jej pękniecie i wylanie się krwi grozi bardzo poważnymi następstwami.
     
  • Torbiele dermatoidalne (skórzaste) - przyczyna ich powstawania nie jest do końca poznana. Mogą być one wypełnione komórkami tłuszczowymi, włosami, gruczołami potowymi czy łojowymi. Zaliczane są do łagodnych nowotworów jajnika, zazwyczaj nie złośliwieją, wymagają usunięcia.

Nie wszystkie torbiele są łagodne. Niestety zdarza się, że wykryta w przypadkowym badaniu USG torbiel ma charakter złośliwy (rak jajnika).

Jak rozpoznaje i leczy się torbiele jajników?

Torbiel można uwidocznić w badaniu usg przezpochwowym. Lekarz, który uwidoczni w takim badaniu torbiel, ocenia ją bardzo dokładnie. Określa jej wielkość, kształt, grubość ściany, nieregularność, rodzaj płynu w środku, obecność tworów litych. Na tej podstawie może określić, z jakim rodzajem torbieli mamy do czynienia. Czasami konieczne jest wykonanie biopsji torbieli.

Małe torbiele, które „nie są podejrzane” zwykle wymagają tylko systematycznej kontroli ginekologicznej.

Usunięcie jajnika

Duże torbiele lub te bardzo liczne wymagają leczenia hormonalnego. Jeśli i to nie przynosi rezultatów, wtedy torbiel należy usunąć. Jeśli są to bardzo mnogie torbiele w jednym jajniku, wtedy usuwa się cały jajnik. Nie upośledza to płodności kobiety, która nadal może zajść w ciążę - wystarczy do tego obecność jednego, zdrowego jajnika.

Torbiele można usuwać dwoma technikami operacyjnymi: tradycyjną operacją, polegająca na otworzeniu jamy brzusznej oraz metodą laparoskopową. Decyzja o wyborze właściwej metody operacji zawsze należy do lekarza prowadzącego pacjentkę.

Istnieją też bezwzględne wskazania do leczenia operacyjnego: torbiel należy koniecznie usunąć, jeśli jest wypełniona krwią i grozi pęknięciem (jak w przypadku torbieli endometrialnej), ma tak duże rozmiary, że uciska sąsiednie narządy w jamie brzusznej oraz wtedy, kiedy istnieje podejrzenie raka jajnika.

  • Torbiele zaliczają się do jednych z częstszych zmian powstających w jajnikach, zwykle są to zmiany łagodne, bezobjawowe i wymagają tylko obserwacji. Jednak czasami torbiel może być bardzo groźna i szybkie jej wykrycie może uratować życie kobiety.
  • Każda kobieta powinna zatem regularnie wykonywać usg przezpochwowe zgodnie z zaleceniami swojego ginekologa. Dzięki temu szybko można wykryć podejrzane zmiany i włączyć właściwe postępowanie.

 



Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus