Nie tylko dieta - co ma wpływ na tempo metabolizmu?

Sprawdź jaką rolę dla tempa przemiany materii pełni temperatura otoczenia oraz prowadzenie aktywnego trybu życia. Dowiedz się czym jest efekt termiczny pożywienia oraz jakie niesie ze sobą konsekwencje.

Poniżej przedstawiamy trzy wybrane czynniki, które mają znaczący wpływ na tempo przemiany metabolizmu:

Cieplny efekt posiłku

Cieplny efekt posiłku pochłania około 10% całkowitego dobowego wysiłku energetycznego. Przejawia się zwiększeniem wytwarzania ciepła przez organizm po zjedzeniu posiłku.

Wzrost tempa przemiany materii po zjedzeniu posiłku może trwać nawet kilka godzin. Efekt ten różni się nasileniem oraz czasem wystąpienia, w zależności od rodzaju pożywienia.

Jeżeli weźmiemy pod uwagę czas pojawienia się reakcji termicznej – najszybciej pojawi się po spożyciu węglowodanów, natomiast najdłużej utrzyma się po posiłku białkowym. Z kolei najsilniejszy efekt cieplny pojawia się po spożyciu posiłku bogatego w białko, następnie węglowodany i tłuszcze.

Mechanizm ciepłotwórczego działania pożywienia nie jest dokładnie przebadany. Analizę utrudniają dodatkowe czynniki mające duży wpływ na tempo przemiany materii, tj. przemiany metaboliczne, anaboliczne czy hormony.

Temperatura otoczenia

Spadek temperatury otoczenia powoduje wzrost przemian energetycznych w organizmie. Następuje zwiększenie produkcji ciepła mające na celu utrzymanie stałej, wewnętrznej temperatury ciała, który jest warunkiem niezbędnym do utrzymania procesów życiowych w stanie równowagi. To dlatego Eskimosi mają wysokie tempo przemiany materii, w porównaniu m.in. z Europejczykami. Mieszkańcy Europy górują zaś tempem metabolizmu nad mieszkańcami ciepłych rejonów Azji.

Aktywność ruchowa

Osoby regularnie uprawiające sport mają wyższe tempo przemian energetycznych ustroju. Jednym z powodów, takiego stanu rzeczy, jest większa masa mięśni szkieletowych (stanowiąca około 40% ogólnej masy ciała). Przemiany energetyczne zachodzące w mięśniach są znacznie większe niż w innych tkankach organizmu.

Na tempo przemiany materii ma również wpływ aktywność układu nerwowego, który odpowiedzialny jest m.in. za utrzymanie prawidłowego napięcia mięśni szkieletowych w spoczynku.

_{źródło: S. Maśliński, J. Ryżewski, Patofizjologia 1, Warszawa, PZWL, 2009}