Chore dziecko - jak dawkować leki?

„Moje dziecko ma 7 lat. Czy mogę mu podać jedną czwartą dawki skutecznego, przeciwkaszlowego leku, który zalecił mi lekarz (mam 28 lat)?” To prosty rachunek, ale jakże niebezpieczny dla naszego dziecka! Nie traktujmy swoich pociech jak małych kopii dojrzałych organizmów. U dzieci inaczej przebiegają procesy biologiczne, co może radykalnie zmienić działanie danego leku.

Dawkowanie leków jest w tym przypadku o wiele bardziej skomplikowane i w żadnym wypadku nie powinniśmy go upraszczać zakładając, że dawka dla malucha będzie proporcjonalnie mniejsza od dawki przeznaczonej dla dorosłej osoby. Konsekwencją takiego postępowania mogą być bowiem poważne, wręcz śmiertelne zatrucia!

Jakie leki podawać małym dzieciom?

Noworodkom oraz niemowlętom wolno podawać tylko i wyłącznie leki przepisane przez pediatrę, pod jego stałym nadzorem.

Należy bezwzględnie przestrzegać ograniczeń wiekowych do podawania leków, ponieważ w populacjach małych pacjentów bezpieczeństwo stosowania wielu preparatów nie zostało potwierdzone. Nie wolno podawać małemu dziecku leku przewidzianego dla młodzieży lub osoby dorosłej. To podstawowy błąd.

Nagła gorączka, pogorszenie zdrowia dziecka - pomagaj rozsądnie!

Przerażeni rodzice, gdy w środku nocy u dziecka wybucha wysoka gorączka, szybko rozpoczynają poszukiwania w domowej apteczce. Przezorni, zanim wyjmą z niej jakiś lek, zadzwonią wcześniej do pediatry. Niestety w przypadku zdecydowanej większości zwycięża mylne przeświadczenie, że lek może przynieść wyłącznie ulgę, a nie może zaszkodzić. Wielokrotnie rodzice próbują podzielić lek przeznaczony dla osoby dorosłej na mniejsze części dla zapewnienia adekwatnego (do masy ciała bądź wieku) dawkowania. Otóż w żadnym wypadku nie należy zakładać (jak autorka zapytania), że dawka leku dla dziecka jest proporcjonalnie mniejsza niż dla dorosłego! Trzeba dokładnie zapoznać się z ulotką. Poza tym wszyscy doskonale znamy taki lek jak np. aspiryna. Nie każdy z nas jednak wie, że już dawno wydano zalecenie, aby z powodu związku pomiędzy stosowaniem aspiryny a zespołem Reye’a, nie stosować tego preparatu u dzieci, które nie ukończyły 12 roku życia. 

W żadnym wypadku nie wolno podawać  dziecku leku dostępnego na podstawie recepty lekarskiej bez zalecenia pediatry. Lekarstwa przepisane komu innemu (na przykład rodzeństwu czy dzieciom znajomych)  mogą okazać się nie tylko nieskuteczne, ale przede wszystkim niebezpieczne!

Tego typu leków absolutnie nie można stosować na własną rękę. Tylko lekarz może zadecydować czy zastosowanie danego leku jest danym przypadku bezpieczne i wskazane. Tymczasem internetowe fora wrzą od opowieści rodziców. Klasycznym przykładem może być samowolne podanie dziecku antybiotyków w infekcjach wirusowych układu oddechowego (kiedy to antybiotyki nie powinny być podawane) czy też stosowanie chemioterapeutyków przeciwbakteryjnych (np. nifuroksazydu) w biegunkach o podłożu wirusowym, kiedy to leki przeciwbakteryjne mogą nawet wydłużać czas trwania biegunki. 

Dawkowanie leków

Przestrzegajmy stosowania u dziecka właściwej dawki leku i używajmy odpowiednich miarek do odmierzania dawki. 

Nie wolno dziecku podawać leku "na oko" lub według własnego „widzimisię”. Zawsze trzeba zapoznać się z zaleceniami zamieszczonymi na ulotce! Nigdy nie wolno samodzielnie zmieniać dawki (np. w celu dostarczenia dziecku szybszej ulgi w chorobie). Ponieważ dzieci rosną szybko, a na szczęście nie chorują tak często, to prawie przy każdym epizodzie gorączki musi być weryfikowana dawka leku przeciwgorączkowego. Nie wolno odmierzać dawek leku za pomocą domowych łyżeczek, kiedy do opakowania dołączona jest miarka lub specjalna strzykawka z podziałką. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do dawkowania nie należy wahać się skontaktować z pediatrą. 

Uważnie czytajmy ulotkę i sprawdzajmy skład podawanych leków. Nigdy nie podawajmy dziecku dwóch preparatów zawierających tą samą substancję czynną. 

• substancje czynne

Wiele popularnych leków dostępnych bez recepty (np. zawiesiny przeciwgorączkowe) może zawierać tą samą substancję czynną. Substancja czynna (substancja aktywna) w leku to ta, która decyduje o jego efekcie leczniczym. Zawsze należy sprawdzić jaki lek (z jaką substancją czynną) podajemy dziecku. W ten sposób unikniemy jej przedawkowania.

• substancje pomocnicze

Istotne są również substancje pomocnicze (czyli te służące do formulacji danej postaci leku) i fakt czy dziecko nie jest na nie uczulone (np. laktoza). W ulotce znajdują się również inne niezwykle ważne wskazówki, które decydują o bezpieczeństwie terapii np. ostrzeżenie, aby nie podawać leków wykrztuśnych przed snem czy informacje dotyczące niekorzystnych oddziaływań z innymi lekami. 

Groźne tabletki, syropy, jak i... maści

Niezwykle ostrożnie powinniśmy stosować u dzieci preparaty miejscowe na skórę. Wartość stosunku powierzchni skóry do masy ciała u małych dzieci jest większa niż u dorosłych, co zwiększa prawdopodobieństwo istotnego klinicznie wchłaniania do ustroju substancji stosowanych miejscowo Może to spowodować niezamierzone działania ogólne.

Z powodu dużego ryzyka wystąpienia niepożądanych skutków kortykosteroidy o dużej sile działania powinny być stosowane tylko przez doświadczonych dermatologów. 

Przechowuj wszystkie leki poza zasięgiem oczu i rąk Twojego dziecka

Właściwe stosowanie leków jest niezwykle ważnym elementem opieki nad dzieckiem. W każdym domu znajduje się apteczka. Pamiętajmy o tym, że przedsiębiorcze dziecko potrafi zajrzeć do wielu zakamarków, nie odróżniając znalezionych leków od wartych spróbowania łakoci. Pamiętajmy o tym, a w odpowiednim momencie rozwoju dziecka wyjaśnijmy mu czym są leki i dlaczego należy stosować je z tak dużą ostrożnością.