Sól – słone fakty i mity

Sól nazywana była niegdyś „białym złotem” i odgrywała taką rolę jak obecnie ropa naftowa. Dlaczego więc zaleca się ograniczanie jej spożycia? Jak sól wpływa na nasz organizm?

Wpływ na zdrowie

Spożycie soli w Polsce na tle innych krajów Europy jest bardzo wysokie. Według danych WHO Polacy spożywają każdego dnia powyżej 10 gram, podczas gdy jej spożycie powinno być ograniczone do 5 gram (odpowiednik płaskiej łyżeczki).

Sól spożywana w nadmiernych ilościach stwarza ryzyko wystąpienia nadciśnienia. Grupą szczególnie narażoną są osoby palące papierosy, nadużywające alkoholu i otyłe. Nadciśnienie tętnicze jest chorobą najbardziej rozpowszechnioną w krajach wysokorozwiniętych. Spowodowane jest to brakiem ruchu i spożywaniem żywności w wysokim stopniu przetworzonej. Musimy pamiętać, że nieleczone nadciśnienie może doprowadzić do powstania udaru mózgu, niewydolności nerek czy nawet zawału serca. Poza chorobami układu sercowo-naczyniowego nadmierne używanie soli może powodować wystąpienie cukrzycy typu II. Ponadto duże spożycie soli przyczynia się także do rozwoju osteoporozy. Wszystko przez to, że nerki wydalając sól z organizmu wypłukują również cenny wapń. 

Pozytywne strony

Mimo znacznego negatywnego wpływu spożywania soli na organizm człowieka ma ono także pozytywy. Wszystko uzależnione jest od dziennego jej spożycia. Sól spożywana w niewielkich ilościach reguluje gospodarkę wodną i kwasowo-zasadową organizmu, której równowaga jest bardzo ważna dla prawidłowego funkcjonowania układu mięśniowego i nerwowego. Sól jest także zalecana dla osób ciepiących na niedociśnienie tętnicze.  

Jaka sól?

Najczęściej stosowana sól kuchenna składa się w ponad 99% z chlorku sodu. 
Najkorzystniejsze dla zdrowia jest używanie naturalnej soli kamiennej lub morskiej. 
Zarówno naturalna sól kamienna jak i sól morska posiadają ważne dla zdrowia mikroelementy, natomiast sprzedawana w sklepie sól kuchenna jest ich pozbawiona. 
Wchodzące w skład naturalnej soli pierwiastki tworzą kompleksy łatwo przyswajalne, które odgrywają bardzo istotną rolę w przemianie materii i procesach enzymatycznych 

Jak ograniczyć spożycie soli

Przede wszystkim należy zmniejszyć solenie potraw. Pamiętać należy również, że większość spożywanej przez nas soli pochodzi z produktów wysoko przetworzonych. 
Należy wtedy ograniczyć spożycie dużej ilości produktów o zwiększonej zawartości chlorku sodu tj. konserw mięsnych i rybnych, słonych wędlin, kiełbas i kiszonek. Wskazane jest spożywanie produktów takich jak kasza gryczana, pieczywo razowe, nasiona roślin strączkowych, pomidory, banany, śliwki, suszone owoce bogate w potas, których właściwości wpływają na obniżenie poziomu ciśnienia krwi.

Skąd się bierze sól?

Sól kamienna to skała osadowa powstała w wyniku odparowania mórz albo słonych jezior.

Zawiera ona w swoim składzie przede wszystkim 80-90% chlorku sodu, a także innych pierwiastków takich jak wapń (1- 4%) czy magnez (0,5%). Pozostałe składniki: mangan, miedź, żelazo, cynk, potas, selen występują w śladowych ilościach – proporcje ich są zależne od miejsca wydobycia i panujących warunków geologicznych.

Najistotniejszym rodzajem soli wykorzystywanym na co dzień jest sól spożywcza. To chemicznie oczyszczona sól, która w swoim składzie zawiera prawie i wyłącznie czysty chlorek sodu i niewielki dodatek jodu około 30mg/kg (najczęściej w postaci jodku potasu).  

Historia

Historia soli jest niemal tak długa jak historia człowieka. Sól nazywana była niegdyś „białym złotem” i odgrywała taką rolę jak obecnie ropa naftowa. Od najdawniejszych czasów uważana była za święty dar od Boga. Wagę tego minerału obrazują słowa rzymskiego przyrodnika Pliniusza Starszego "Dwie rzeczy są najważniejsze na świecie: słońce i sól". 

Człowiek używał soli zarówno do konserwacji mięsa jak i do leczenia ran. Służyła również jako środek płatniczy do niedawna wykorzystywali ją w tym celu mieszkańcy Sahary Zachodniej. 

Sól była źródłem bogactwa, zapewniała wysoką pozycje społeczną, toczone o nią były wojny. Pierwsze wzmianki o pozyskiwaniu soli sięgają okresu neolitu, wtedy powstały pierwsze warzelnie. Metoda ta polegała na odparowywaniu wody z solanek. Jednym z najstarszym miejsc, w którym produkowano sól była warzelnia z Baryczy koło Wieliczki sprzed 6 tys. lat. 
Natomiast prawdziwe kopalnictwo soli kamiennej rozwinęło się dopiero w średniowieczu.