Leczenie żylaków, czyli przewlekłej niewydolności żylnej

Skąd się biorą żylaki? Jakie powikłania mogą nastąpić w wyniku ich zaniedbania? Poznaj metody leczenia przewlekłej niewydolności żylnej.

Żylaki kończyn dolnych często są postrzegane przez pacjentów jako defekt kosmetyczny, który wystarczy ukryć pod długą spódnicą lub spodniami, aby przestał istnieć.Tymczasem żylaki stanowią problem zdrowotny, dotyczący (w zależności od szacunków) od 20 do 50% osób dorosłych.

Objawy żylaków kończyn dolnych

Pierwszym objawem jest najczęściej uczucie „ciężkości” nóg, występujące pod koniec dnia. Później pojawiają się bóle nóg, pieczenie i kurcze stóp oraz łydek w czasie długiego stania oraz obrzęki stóp. Na skórze można wówczas zaobserwować poszerzone, fioletowe żyłki, przypominające miotełki lub pierwsze żylaki, które są trwałymi poszerzeniami żył powierzchownych kończyn dolnych w postaci wężowatych sznurów, splotów lub kłębków widocznych podskórnie.

Do rozwoju żylaków przyczyniają się:

• długotrwała praca stojąca
• długotrwała praca siedząca
• ciąża
• nadwaga i otyłość
• zbyt obcisłe buty lub odzież
• mało ruchliwy tryb życia
• nadmierna ekspozycja na ciepło

Rozpoznanie przewlekłej niewydolności żylnej

Niewydolność żylną może rozpoznać każdy lekarz, a jeśli widzi konieczność dokładniejszego zdiagnozowania choroby, kieruje swojego pacjenta do specjalisty. 

Powikłania przewlekłej niewydolności żylnej

Zaniedbanie leczenia żylaków może prowadzić do zapaleń żył głębokich, prowadzących do rozwoju zespołu pozakrzepowego, na którego obraz składają się:

• żylaki
• obrzęk kończyny
• zmiany zanikowe skóry
• brunatne przebarwienia skóry
• przewlekłe owrzodzenia żylne, lokalizujące się najczęściej w okolicach kostki przyśrodkowej, a z powikłań ogólnych: zatorowość płucna

Leczenie przewlekłej niewydolności żylnej

W leczeniu przewlekłej niewydolności żylnej bardzo duże znaczenie ma wczesne wdrożenie właściwych zmian
w stylu życia, a także farmakoterapia oraz inne metody lecznicze.

Zmiany w stylu życia to:

1. unikanie długotrwałej pozycji stojącej lub siedzącej
2. wprowadzenie aktywności ruchowej np. spacery, marsze, bieganie, gimnastyka, pływanie, jazda na rowerze lub taniec
3. zrzucenie zbędnych kilogramów
4. unikanie zbyt obcisłej odzieży lub obuwia
5. unikanie wysokiej temperatury otoczenia: gorących kąpieli, sauny, długotrwałego opalania, depilacji gorącym woskiem, ogrzewania podłogowego
6. regularny zimny prysznic na kończyny dolne
7. odpoczywanie z nogami uniesionymi do góry, co najmniej 10 minut dziennie
8. zmiana antykoncepcji z hormonalnej na inną

Leczenie żylaków

Jedną z metod leczenia jest stosowanie preparatów działających miejscowo, które dostępne są bez recepty. Należy jednak mieć świadomość, że takie leczenie nie doprowadzi do ustąpienia żylaków, może natomiast zapobiegać postępowi choroby i powikłaniom. W leczeniu miejscowym stosuje się kremy, żele
i maści z dodatkiem substancji działających przeciwzakrzepowo, przeciwobrzękowo, przeciwzapalnie i przeciwbólowo. Są to najczęściej:

• Heparyna – naturalny czynnik hamujący procesy krzepnięcia krwi
• Heparynoidy – pochodne heparyny wykazujące właściwości podobne do heparyny
• Trokserutyna – główny składnik pochodnych flawonoidów rutyny.  Zmniejsza przepuszczalność ścian naczyń krwionośnych, zwiększa napięcie ścian naczyń żylnych i zmniejsza obrzęki
• Wyciąg z kasztanowca – zawierający saponiny kasztanowca, wyciąg z kasztanowca standaryzowany na zawartość escyny. Escyna i maść kasztanowa zmniejszają przepuszczalność i poprawiają elastyczność ścian naczyń krwionośnych

Jako uzupełnienie działania powyższych substancji stosuje się dodatkowo:

• Nalewkę z arniki – przyspiesza wchłanianie podskórnych wylewów i obrzęków.
• Benzokainę – działa miejscowo znieczulająco
• Tribenozyd – związek otrzymywany syntetycznie. Działa przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo oraz usprawnia krążenie żylne
• Hialuronidazę – enzym rozszczepiający kwas hialuronowy, co powoduje zwiększenie przepuszczalności tkanek, ułatwienie resorpcji i zmniejszanie się obrzęków oraz wysięków
• Diclofenak i salicylan dietyloaminy – niesteroidowe leki przeciwzapalne, działające przeciwzapalnie i przeciwbólowo.

Przy przewlekłej niewydolności żylnej wskazane jest też systematyczne, doustne zażywanie leków poprawiających napięcie ścian naczyń krwionośnych, do których zaliczamy:

• pochodne flawonoidowe (diosmina, trokserutyna)
• saponiny kasztanowca (escyna)
• glikozydy kasztanowca (eskulina)

Wszystkie działają przeciwzapalnie, przeciwobrzękowo i zmniejszają kruchość ścian naczyń żylnych. Diosmina wykazuje również działanie ochronne wobec naczyń żylnych, zwiększając napięcie ich ścian.

Inne metody leczenia żylaków

Kompresjoterapia

Bardzo skuteczną metodą leczenia żylaków jest stosowanie kontrolowanego ucisku (kompresjoterapia). Jest to metoda szczególnie polecana w początkowym okresie przewlekłej niewydolności żylnej, ponieważ może hamować rozwój choroby. W przypadkach choroby żylnej zaawansowanej jest nie mniej ważna, gdyż może zapobiegać rozwojowi powikłań: zakrzepicy żylnej i zatorowości płucnej.

Kompresjoterapia polega na zakładaniu rano (koniecznie przed opuszczeniem nóg z łóżka) specjalnych rajstop, pończoch lub podkolanówek uciskowych, o określonym stopniu ucisku, który wcześniej dobrany został przez lekarza, w zależności od zaawansowania choroby.

Ucisk (w zakresie 10-60 mm Hg) zmniejsza światło żylaków, przy czym najsilniejszy powinien być w okolicy stopy i zmniejszać się wzdłuż kończyny dolnej w kierunku serca. Dzięki kontrolowanemu uciskowi nie dochodzi do zalegania krwi w żyłach i przenikania chłonki do tkanek, co poprawia komfort pacjenta i usprawnia krążenie żylne, zapobiegając wymienionym powikłaniom.

Pacjent kupuje profesjonalne rajstopy, pończochy lub podkolanówki uciskowe do kompresjoterapii na podstawie zlecenia lekarskiego, określającego klasę ucisku, a odpowiednio przeszkolony personel apteki lub punktu, w którym chory nabywa przepisane „akcesoria”, dokonuje dokładnych pomiarów obwodów i wysokości kończyny dolnej.

W niektórych przypadkach kompresjoterapia jest przeciwwskazana, np.:

• miażdżyca tętnic kończyn dolnych z krótkim dystansem chromania przestankowego
• ostre zapalenie skóry i tkanki podskórnej
• sączące dermatozy
• świeża zakrzepica żył głębokich
• niewydolność krążenia
• mikroangiopatia cukrzycowa 

Skleroterapia

Poszerzone, fioletowe żyłki, które odczuwane są jako defekt kosmetyczny, można usuwać metodą skleroterapii, czyli ostrzykiwania ich substancją, która wywołuje w miejscu podania stan zapalny doprowadzający do włóknienia żyłek i ich zanikania. Metoda ta nie jest wskazana do likwidowania dużych żylaków, ponieważ grozi poważnymi powikłaniami ze strony żył głębokich lub owrzodzeniem skóry.

Leczenie operacyjne

Gdy żylaki są duże lub liczne, często konieczne jest leczenie chirurgiczne.

Podsumowując, już pierwsze objawy przewlekłej niewydolności żylnej wymagają odpowiedniego leczenia, aby nie dopuścić w przyszłości do niekorzystnych dla zdrowia powikłań.