Zamów leki onlinePoradnik o zdrowiuAplikacja mobilnaMaraton InspiracjiŁódź Maraton AptekiLekarze
Rozmiar tekstu:

Zapalenie wyrostka robaczkowego

2007-08-27 Źródło: Czasopismo DoZ
Autor: lek. med. Ewa Pakuła

Zgłaszający się niejednokrotnie do lekarza pacjenci z bólem brzucha obawiają się czy ich dolegliwości nie są wywołane przez "wyrostek", czyli fachowo nazywając ostre zapalenie wyrostka robaczkowego. Obawa ta nie jest bezpodstawna, ponieważ ostre zapalenie wyrostka jest najczęstszą ostrą chorobą w obrębie jamy brzusznej, z powodu której można błyskawicznie trafić na stół operacyjny.

Jak sama nazwa wskazuje wyrostek robaczkowy to podobne do robaczka, podłużne uwypuklenie jelita grubego wyrastające z jego początkowej części zwanej kątnicą lub jelitem ślepym, poniżej ujścia jelita cienkiego do jelita grubego. Wyrostek robaczkowy jest dość długi (mierzy zwykle około 8-9 cm), wąski i zazwyczaj zwisa swobodnie w obrębie prawego dołu biodrowego w kierunku miednicy mniejszej. U części z nas wyrostek może być położony nietypowo, co może rzutować na "nietypowość" objawów, jeśli dojdzie do jego ostrego zapalenia. W ścianie wyrostka robaczkowego znajdują się liczne grudki chłonne, które pełnią rolę filtra bakteryjnego, a w jego świetle - resztki pokarmowe lub śluz. Zdarza się też, że u niektórych ludzi wyrostek robaczkowy może być zarośnięty. Dla ludzi wyrostek robaczkowy nie jest narządem niezbędnym do życia, ponieważ ma postać szczątkową i jest ewolucyjną pozostałością po roślinożernych przodkach. Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego opisane zostało po raz pierwszy na świecie w 1886 r. przez amerykańskiego chirurga Reginalda Hebera Fitza, który wprowadził również dla tej choroby łacińską nazwę appendicitis. Natomiast inny, również amerykański, chirurg Charles McBumey opisał trzy lata później punkt największej bolesności jamy brzusznej w przebiegu ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego nazywany do tej pory punktem McBurneya.

Ostre zapalenie wyrostka

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego może wystąpić w każdym wieku, ale najczęściej dotyczy osób młodych 20-30 letnich. Bardzo rzadko zdarza się u małych dzieci poniżej 3 roku życia. Przyczynami ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego mogą być: - zamknięcie jego światła przez kamień kałowy - obecność pasożytów - ucisk - infekcja bakteryjna

U około 70 procent chorych ostre zapalenie wyrostka robaczkowego przebiega typowo, toteż lekarz już na podstawie wywiadu i badania chorego trafnie stawia diagnozę. Typowo przebiegające ostre zapalenie wyrostka robaczkowego zaczyna się od nieokreślonego bólu w nadbrzuszu, który po kilku godzinach lokalizuje się w obrębie prawego dołu biodrowego. Charakterystyczne jest, że ból ten nasila się podczas ruchów i kaszlu, toteż chory zazwyczaj leży nieruchomo w jednej, dogodnej dla niego pozycji z podkurczonymi nogami. Następnie dołączają się wymioty, a później gorączka do 38oC z przyspieszonym tętnem. Lekarz badając chorego stwierdza zazwyczaj bolesność uciskową w okolicy prawego dołu biodrowego z największym nasileniem w punkcie McBurneya oraz tzw. obronę mięśniową czyli odruchowe napinanie się mięśni powłok brzucha podczas uciskania powłok jamy brzusznej nad zapalnie zmienionym wyrostkiem. Inne objawy pomocne przy rozpoznaniu ostrego zapalenia wyrostka to: nasilenie się bólu przy podniesieniu prawej kończyny dolnej do pionu oraz nasilenie się bólu w prawym dole biodrowym przy ucisku okolicy lewego dołu biodrowego.

Fakt istnienia ostrego stanu zapalnego w jamie brzusznej potwierdza wynik morfologii krwi, w której stwierdza się tzw. leukocytozę czyli zwiększenie liczby białych ciałek krwi powyżej normy. - Do innych badań dodatkowych, które zlecamy przy podejrzeniu ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego należy przeglądowe zdjęcie radiologiczne jamy brzusznej - mówi dr n. med. Dariusz Pakuła z Kliniki Chirurgii Ogólnej i Naczyniowej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. - Przy czym badanie to ma jedynie na celu wykluczenie innych ostrych chorób w obrębie jamy brzusznej, a szczególnie perforacji wrzodu żołądka. Można również pokusić się o badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej, gdyż według amerykańskich źródeł doświadczony ultrasonografista jest w stanie odróżnić wyrostek robaczkowy zapalnie zmieniony od zdrowego.
Nietypowe postacie ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego

  • Wyrostek ułożony jest zakątniczo, czyli schowany jest za kątnicą. Wówczas objawy miejscowe ze strony powłok jamy brzusznej są bardzo słabo wyrażone i najczęściej jest to niewielka bolesność uciskowa w prawym dole biodrowym.
  • Jeśli wyrostek zlokalizowany jest w okolicy pęcherza moczowego, to w objawach choroby mogą dominować dolegliwości ze strony układ moczowego: częstomocz, bolesne parcie na mocz, obecność leukocytów i erytrocytów w moczu.
  • Choroba występuje u dzieci lub osób starszych. U dzieci ostre zapalenie wyrostka robaczkowego ma bardzo silnie wyrażone objawy i szybko może dojść do perforacji, a u osób starszych przebiega znów odwrotnie: objawy są słabo wyrażone, co wiąże się z mniejszą reakcją organizmu na ostre procesy chorobowe.
  • W czasie ciąży wraz z powiększająca się macicą, jelito grube łącznie z wyrostkiem robaczkowym ulega uniesieniu do góry i wówczas objawy bólowe mogą występować nawet w okolicy prawego podżebrza, co może sugerować ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego, który właśnie znajduje się w tej okolicy jamy brzusznej.

Nieleczone ostre zapalenie wyrostka prowadzi do perforacji czyli przedziurawienia wyrostka, co objawia się dużym nasileniem bólów brzucha i objawów miejscowych, ponieważ rozwija się wówczas rozlane lub ograniczone zapalenie otrzewnej. Rozlane zapalenie otrzewnej jest bardzo ciężką i poważną chorobą, która bez interwencji chirurgicznej powoduje śmierć chorego w ciągu kilku dni.

Ograniczone zapalenie otrzewnej ogniskuje się w obrębie prawego dołu biodrowego jako wyczuwalny bolesny guz utworzony przez naciek okołowyrostkowy (tzw. plastron) lub ropień, który może w dalszej kolejności pęknąć i wywołać rozlane zapalenie otrzewnej. - Warto w tym miejscu uświadomić naszym pacjentom, że od lat pokutujące ciągle w medycynie pojęcie tzw. przewlekłego zapalenia wyrostka, nie istnieje - mówi dr Dariusz Pakuła - Po prostu nie ma takiej choroby! Wobec czego lekarz opierający się na rzetelnej wiedzy o przyczynach bólów w prawym dole biodrowym, nigdy takiego rozpoznania nie postawi. Albo u chorego jest ostre zapalenie wyrostka albo objawy u niego występujące nie są związane z wyrostkiem. A my - chirurdzy - wciąż widujemy na skierowaniach wystawianych do oddziału chirurgicznego przez niektórych internistów i ginekologów rozpoznanie "Przewlekłe (zaostrzone) zapalenie wyrostka".

Jeśli badający lekarz podejrzewa nawet nieśmiało, że u chorego być może rozwija się zapalenie wyrostka robaczkowego, to zobowiązany jest natychmiast skierować go do szpitala na oddział chirurgiczny, ponieważ choroba ta wymaga szybkiej operacji z tzw. wskazań pilnych. Pośpiech jest jak najbardziej uzasadniony, ponieważ w krótkim czasie może wystąpić powikłanie ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego, jakim jest rozlane zapalenie otrzewnej, które grozi nawet śmiercią chorego. Jedynym wyjątkiem kiedy chirurg wstrzymuje się od szybkiej interwencji operacyjnej jest naciek okołowyrostkowy, ponieważ istnieje wówczas duże ryzyko rozszerzenia się zakażenia w jamie brzusznej w czasie operacji.

Chorego z naciekiem okołowyrostkowym leczy się zachowawczo antybiotykami i najczęściej po kilku tygodniach guz zapalny ulega wchłonięciu. - W przypadku ropnia okołowyrostkowego jest on operowany albo drenowany doraźnie - operacyjnie lub pod kontrolą USG - kontynuuje dr D. Pakuła -Nigdy nie wolno ropnia pozostawić w jamie brzusznej samego sobie, bez interwencji. Samą operację wycięcia wyrostka robaczkowego po przebytym nacieku okołowyrostkowym - odraczamy i albo w przypadku całkowitego "rozejścia się" nacieku - rezygnujemy z niej zupełnie, albo przy utrzymujących się dolegliwościach przeprowadzamy kilka miesięcy później.

Jak przebiega operacja?

Operacja wycięcia wyrostka robaczkowego nazywa się appendektomią. Do niedawna wykonanie jej łączyło się z kilku - lub kilkunastocentymetrowym nacięciem powłok brzusznych celem dostępu do wyrostka. Obecnie coraz częściej przeprowadza się appendektomią laparoskopową, w której wykonuje się 3 niewielkie nacięcia w powłokach jamy brzusznej celem wprowadzenia narzędzi - końcówek laparoskopu do jamy brzusznej. Jedna z tych końcówek posiada kamerę, która przekazuje obraz pola operacyjnego w obrębie jamy brzusznej na monitor. Umożliwia to operującemu chirurgowi zdalne manipulowanie końcówkami laparoskopu zaopatrzonymi w narzędzia chirurgiczne, za pomocą których wycinany jest wyrostek. Po operacji laporoskowej czas zdrowienia jest krótszy i chory szybciej może wrocić do pełnej aktywności życiowej i zawodowej.

Możliwe powikłania

Każda operacja jest ingerencją naruszającą ciągłość tkanek i narządów naszego organizmu i jako taka może powodować różnorodne powikłania. Powikłaniami jakie mogą zdarzyć się po leczeniu operacyjnym ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego - zakażenie rany pooperacyjnej - krwawienie - niedrożność jelit - zapalenie otrzewnej - ropień wewnątrzbrzuszny - przepuklina w bliźnie pooperacyjnej
Ryzyko powikłań zwiększa się u osób obciążonych poważnymi, przewlekłymi schorzeniami ogólnoustrojowymi np.chorobą układu sercowo-naczyniowego, układu oddechowego wraz z niewydolnością oddechową, niewydolnością nerek lub wątroby, cukrzycą. Ponieważ jednak operacja ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego jest zabiegiem ratującym życie, wykonuje się ją niezależnie od stanu ogólnego chorego. Do operacji wycięcia wyrostka robaczkowego nie ma przeciwwskazań bezwzględnych i błędem w sztuce lekarskiej byłoby zaniechanie takiego leczenia (oprócz przypadku nacieku okołowyrostkowego). Rokowanie w niepowikłanym ostrym zapaleniu wyrostka robaczkowego jest dobre, a śmiertelność pooperacyjna wynosi 0,1 procent.

Uchyłek Meckela

Rzadko kto z nas wie, że objawy identyczne z objawami wywołanymi ostrym zapaleniem wyrostka mogą być również spowodowane inną ostrą chorobą w jamie brzusznej. Jest nią ostre zapalenie uchyłku Meckela. Uchyłek Meckela jest to uwypuklenie ściany jelita na zewnątrz w postaci kieszonki, które znajduje się w odległości około 100 cm od końca jelita cienkiego. Jest to dość rzadka wada wrodzona będąca następstwem niecałkowitego zaniku płodowego przewodu pępkowo-jelitowego i traktowana jest jako pozostałość życia płodowego, która występuje u około 2 procent ludzi. Niestety, u około 1 z tej grupy ludzi obecność tego uchyłka w przewodzie pokarmowym wywołuje prędzej czy później stany chorobowe takie jak:

  • Ostre zapalenie uchyłku Meckela W wyniku zalegania w uchyłku Meckela treści pokarmowej i bakterii, może dochodzić do rozwoju zakażenia i ostrego zapalenia. Jeśli ostre zapalenie uchyłku Meckela nie zostanie szybko zoperowane, to jest równie niebezpieczne dla życia jak ostre zapalenie wyrostka robaczkowego. Z obserwacji wiadomo, że ostre zapalenie uchyłku Meckela najczęściej występuje u dzieci, sugerując przed operacją ostre zapalenie wyrostka.
  • Owrzodzenie uchyłku Meckela Uchyłek Meckela wyścielony jest błoną śluzową jelita, ale zdarza się czasem anomalia jego budowy pod postacią obecności skupisk błony śluzowej żołądka, która wydziela kwas solny i enzymy trawienne. W następstwie ich działania w uchyłku Meckela może pojawić się owrzodzenie, którego objawami są: krwawienia i krwotoki będące głównym i wiodącym objawem uchyłku Meckela, bóle w okolicy pępka pojawiające się w 3-4 godziny po posiłku, nudności i wymioty. Charakterystyczne jest, że dolegliwości te nie łagodnieją po lekach alkalizujących i po posiłku.
  • Niedrożność jelit, kolejną ostrą chorobą wywołaną przez uchylek Meckela jest niedrożność jelit, do której może dojść wtedy, gdy uchyłek ten jest przyczepiony do pępka lub innego narządu jamy brzusznej pasmem łącznotkankowym, na którym mogą zagiąć się jelita, co powoduje ich niedrożność. W tym przypadku również konieczna jest szybka interwencja chirurgiczna polegająca na wycięciu uchyłka i uwolnieniu jelit.

Rozpoznanie uchyłku Meckela podczas operacji jest sprawą łatwą. Problemem natomiast jest jego diagnostyka nieinwazyjna. Podstawową metodą jest w tym przypadku badanie scyntygraficzne jamy brzusznej po podaniu dożylnym preparatu znakowanego izotopem promieniotwórczym. Metoda ta umożliwia wykrywanie ektopowych ognisk błony śluzowej żołądka, a więc można dzięki niej wykryć uchyłek Meckela tylko wtedy, gdy znajduje się w nim śluzówka żołądka. Biorąc pod uwagę potencjalne ryzyko zdrowotne, jakie niesie ze sobą uchyłek Meckela, każdy chirurg operujący chorego z powodu ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego jest zobowiązany do dokładnego obejrzenia jelita cienkiego w poszukiwaniu uchyłka Meckela. Jeśli uchyłek ten zostaje podczas operacji znaleziony, to jest oczywiście od razu wycinany. Dzięki tej profilaktyce, chory jest uchroniony przed kolejnym zabiegiem operacyjnym, który prawdopodobnie czekałby go w przyszłości - tym razem z powodu zapalenia uchyłka Meckela.

Autorem artykułu 'Zapalenie wyrostka robaczkowego' jest lek. med. Ewa Pakuła . Kopiowanie treści bez zgody redakcji zabronione.

Tagi: appendektomia appendicitis brzuch jelito leukocytoza uchyłek Meckela wyrostek robaczkowy zapalenie otrzewnej
Choroby
Choroby "brudnych rąk"
Letnie upały sprzyjają rozwojowi bakterii chorobotwórczych w żywności z uwagi na pojawiające się wciąż braki higieniczne w (...) więcej »
Czy cierpię na zespół nadwrażliwego jelita?
Czy cierpię na zespół nadwrażliwego jelita?
Zespół jelita nadwrażliwego jest jedną z najczęstszych dolegliwości układu pokarmowego. Szacuje się, że jest on rozpoznawany u około (...) więcej »
Zapalenie wyrostka robaczkowego
Zapalenie wyrostka robaczkowego
Wyrostek robaczkowy to uwypuklenie kątnicy (inaczej nazywanej jelitem ślepym), która jest pierwszą częścią jelita grubego (...) więcej »
Zrzuć brzuch, czyli jak pozbyć się mięśnia piwnego?
Zrzuć brzuch, czyli jak pozbyć się mięśnia piwnego?
Zależy Ci na atrakcyjnym wyglądzie i zdrowiu? Dowiedz się jakie zmiany należy wprowadzić w życie, by odzyskać młodzieńczą sylwetkę. więcej »

Twój koszyk Przechowalnia

Suma: 0 zł
Brak produktów w koszyku.
DARMOWA DOSTAWA W 24-72h
Zamknij [X]

Zaloguj się do swojego profilu!

Wprowadź w pola poniżej swój login i hasło.
Email:
Hasło:
Masz konto na Facebooku? Zaloguj się przy pomocy profilu Facebook i zamów leki!
Zaloguj się
Nie masz konta?
Załóż je bezpłatnie już dziś.
Nie pamiętasz hasła?
Skorzystaj z opcji przypomnienia.
Zamknij [X]
Wylogowanie
W Twoim koszyku znajduje się zamówienie na 0 produkty, które nie zostało skierowane do realizacji w aptece.
Czy na pewno chcesz się wylogować?

DOZ.PL - Portal Dbam o Zdrowie
Copyright (C) DOZ.PL Sp. z o.o. 2007 - 2013
Zbąszyńska 3, 91-342 Łódź
NIP 537-249-29-24, KRS 301254
Infolinia: 800 111 204

Redakcja doz.pl

Piotr Gmurek
tel: +48 (42) 200 71 31pgmurek@doz.pl

Reklama w doz.pl

Ewa Dudekedudek@doz.plreklama@doz.pl

Współpraca z producentami

Michał Kudłacikmkudlacik@doz.pl

Współpraca

Jesteś producentem, farmaceutą?Kliknij tutaj