Ćwiczysz? Dowiedz się, co na to Twoje serce

Biegasz? Pływasz? Jeździsz na rowerze? Dowiedz się, jak na tego typu wysiłki reaguje Twój układ krążenia.

Prawidłowe funkcjonowanie układu krążenia warunkuje m.in. nasze samopoczucie oraz ogólną sprawność i wydolność. Jaki wpływ mają więc wysiłki tj. bieg, chód czy jazda na rowerze, na ten rozbudowany układ żył, tętnic oraz serce?

Objętość minutowa serca

Określa ona ilość krwi wtłaczanej do komory serca w ciągu jednej minuty. Na podstawie tej danej można określić, czy serce pracuje prawidłowo, czy też występują zaburzenia. 

Objętość minutowa serca w spoczynku wynosi średnio 5 l/min. Podczas wysiłków dynamicznych, do jakich należy trucht czy jazda na rowerze, wielkość ta (w przypadku maksymalnego obciążenia) wzrasta u zdrowych osób do wartości około 15-25 l/min (u sportowców trenujących systematycznie wartość ta może osiągnąć nawet 40 l/min). Dzieje się tak, gdyż układ krążenia podczas silnych obciążeń stara się nadążać nad zapotrzebowaniem organizmu w tlen. W wyniku tego wzrasta także ilość uderzeń serca oraz jego objętość wyrzutowa (ilość krwi wtłaczanej z komory lewej do tętnicy w czasie 1 skurczu serca). 

Interesujący jest fakt, że początkowo wzrost objętości minutowej serca (podczas stopniowego zwiększania wysiłku) zależny jest od wzmożonej intensywności częstości skurczów serca oraz objętości wyrzutowej serca, podczas, gdy po osiągnięciu pułapu 50% obciążenia maksymalnego, wartość ta zależna jest jedynie od przyspieszonej akcji serca. 

Szczególny wzrost przepływu krwi podczas dynamicznego wysiłku fizycznego odnotowuje się w mięśniach szkieletowych. Wynika to z rozszerzenia tętnic wieńcowych oraz tętniczek skórnych. Odwrotnie rzecz ma się jednak w przypadku narządów jamy brzusznej, nerek i mięśni nie biorących udziału w wysiłku. W przypadku mózgu nie odnotowuje się natomiast istotnych zmian przepływu krwi.

Bardzo istotny jest także fakt, iż jedynymi naczyniami układu krążenia, które zapobiegają niedotlenieniu organizmu są naczynia wieńcowe serca. Dlatego też osoby, u których stwierdzono chorobę niedokrwienną serca, powinny wystrzegać się tego typu wysiłków (duże obciążenia u osób posiadających zwężone tętnice wieńcowe, może doprowadzić do niedotlenienia mięśnia sercowego). 

Podczas ćwiczeń typu dynamicznego zauważa się także zwiększenie wartości ciśnienia skurczowego oraz obniżenie, niewielki wzrost lub brak zmian w przypadku ciśnienia rozkurczowego. 

Co się dzieje z naszym organizmem podczas ćwiczeń?

• usuwanie z mięśni zbędnych produktów przemiany materii tj. kwas mlekowy
• przyspieszenie transportu hormonów do odpowiednich tkanek
• początkowe zwężenie, a następnie rozszerzenie tętniczek znajdujących się w skórze, ułatwiające usuwanie ciepła z organizmu
• zaopatrzenie mięśni w aminokwasy, glukozę oraz wolne kwasy tłuszczowe
• wzmożenie przepływu krwi przez narządy, tkanki i skórę

Bibliografia:

„Fizjologiczne podstawy wysiłku fizycznego. Podręcznik dla studentów akademii wychowania fizycznego i akademii medycznych” pod redakcją Prof. dr hab. med. Jana Górskiego