Cała prawda o L-karnitynie

L-karnityna jest jednym z częściej stosowanych środków farmakologicznych wspomagających odchudzanie. Uważa się, iż suplement ten pomaga w spalaniu tkanki tłuszczowej nagromadzonej w organizmie. Czym jest ten cudowny specyfik i na jakiej zasadzie działa?

Nazwa karnityny pochodzi z łaciny od słowa caro, carnis, co oznacza mięso, bowiem największe jej ilości (prawie 90% całych zapasów) znajdują się właśnie w mięśniach – szkieletowych oraz w mięśniu sercowym. Pozostałe 10% znaleźć można w nerkach, mózgu i innych narządach.

Co oznacza L przed nazwą?

Karnityna występuje w postaci dwóch izomerów – L i D, z czego tylko ten pierwszy jest biologicznie aktywny. Dlatego też zazwyczaj stosuje się nazwę L-karnityna.

L-karnityna w codziennej diecie

Karnityna jest ważnym składnikiem codziennej diety. Źródłami karnityny w pożywieniu są głównie mięso, produkty mleczne oraz drożdże. Spośród mięs, najbogatsze w nią są baranina, wołowina, wieprzowina, także ryby zawierają spore jej ilości. Pokarmy pochodzenia roślinnego – owoce i warzywa, zawierają niewielkie ilości karnityny, dlatego osoby stosujące dietę wegetariańską powinny stosować suplementy uzupełniające ten związek.

Organizm ludzki może sam syntetyzować karnitynę z lizyny. Do jej wytworzenia potrzebne są również metionina, żelazo, witamina C, B6 i niacyna. Niedobór jednego z tych związków może powodować  zmniejszenie ilości wytwarzanej karnityny. Należy pamiętać, że przygotowywanie posiłków w dużej
temperaturze (smażenie, pieczenie) w dużym stopniu niszczy zawartą w nich lizynę, a co za tym idzie, zmniejsza ilości powstającej z niej karnityny. Z tego samego powodu należy uważać na ubytki witaminy C. Jej niedobór może powodować nawet 50-procentowy spadek karnityny w mięśniach.

Do czego jest potrzebna?

Karnityna w organizmie odpowiedzialna jest za transport kwasów tłuszczowych do mitochondriów, gdzie przetwarzane są one w energię. Bierze również udział w metabolizmie węglowodanów oraz niektórych rozgałęzionych aminokwasów. W treningu ważne jest to, że karnityna ułatwia usuwanie
z krwi wytworzonych w trakcie nadmiernego wysiłku cząsteczek mleczanu. Jest to ważne, gdyż nadmiar kwasu mlekowego we krwi obserwowany po takim wysiłku powoduje zmęczenie oraz zmniejszenie produkcji energii w postaci ATP.

Oprócz tego, karnityna reguluje wpływa na aktywność różnych hormonów takich jak hormony tarczycy czy testosteron. Hormony tarczycy są zaangażowane w spalanie tłuszczów. Przy niedoczynności tarczycy, gdy poziom jej hormonów jest obniżony, tłuszcze zaczynają się kumulować,
gdyż zmniejsza się ich spalanie, jednocześnie obniża się poziom karnityny.

Kiedy karnityny jest za mało?

Przyczyn niedoboru karnityny w organizmie może być wiele. Może on być spowodowany zaburzeniami pracy serca, wątroby lub nerek. Występuje także u chorych na cukrzycę, osób niedożywionych. Może też być wynikiem niedoczynności tarczycy czy też chorób mięśni. Na niedobory tego związku narażone są także osoby stosujące wzmożony wysiłek fizyczny, osoby otyłe, kobiety ciężarne, a także, jak wspomniano wcześniej, osoby stosujące dietę wegetariańską.

Czym grozi jej niedobór?

Do najpoważniejszych skutków niedoboru karnityny w organizmie należy osłabienie lub też, w dalszej konsekwencji, zanik mięśni szkieletowych, także niewydolność mięśnia sercowego.

Przyczyn niedoboru karnityny w organizmie może być wiele, między innymi:

• zaburzenia w biosyntezie karnityny
• brak w diecie składników warunkujących syntezę karnityny (żelaza, witamin C, B6 i PP),
• obniżona podaż L-karnityny w diecie (np. dieta wegetariańska),
• zaburzenia wchłaniania,
• niesprawny transport karnityny z tkanek, w których zachodzi jej biosynteza do miejsca działania,
• zwiększone wydalanie karnityny z moczem (w chorobach wątroby i nerek)
• zwiększone zapotrzebowanie metaboliczne na L-karnitynę, np. w wysiłku fizycznym, przy stosowaniu diety wysokotłuszczowej

Czy rzeczywiście karnityna pomaga spalać tłuszcz?

Można by mniemać, że skoro karnityna uczestniczy w spalaniu tłuszczów, to im więcej jej będziemy spożywać, tym więcej tłuszczu spalimy. Jednak nie do końca jest to prawdą. Mimo wielu intensywnie prowadzonych badań, wciąż brak jest przekonywających dowodów naukowych wskazujących na
to, że L-karnityna zwiększa utlenianie kwasów tłuszczowych lub też wspomaga utratę nadmiernie nagromadzonej tkanki tłuszczowej. W odniesieniu do tych badań, suplementacja L-karnityną nie wpływała na intensywność przemian lipidów zarówno w stanie spoczynku, jak i podczas wysiłku.
Nie zaobserwowano nasilenia utleniania kwasów tłuszczowych ani zużycia glikogenu mięśniowego.
W badaniach wykazano również brak istotnych efektów działania karnityny na funkcje mięśni.
Zaobserwowano także, że podawanie L-karnityny jako suplementu w istocie podwyższa jej stężenie we krwi, ale nie zwiększa zawartości w mięśniach. Jedynie przyjmowanie bardzo dużych dawek powoduje nieznaczne (1-2%) zwiększenie stężenia karnityny w tkance mięśniowej.

Z całą pewnością można jednak stwierdzić, że stosowanie L-karnityny zapobiega jej niedoborom i zapewnia wyrównanie niedoborów związanych z nadmiernym jej zużyciem w przemianach biochemicznych, zatem jej doustne przyjmowanie nie jest całkowicie bezzasadne.

Jakie są jej inne zastosowania?

Doustne podawanie L-karnityny może mieć znaczenie w długo trwających wysiłkach wytrzymałościowych, czyli takich, podczas których organizm korzysta głównie z energii zmagazynowanej w postaci lipidów. W tym przypadku celem suplementacja jest nasilenie w organizmie przemian, pozwalających na wydłużenie czasu wysiłku oraz zwiększenie jego intensywności.

Istnieje również szereg potencjalnych zastosowań L-karnityny w terapii chorób serca, mięśni, schorzeniach wątroby, nerek, zaburzeniach gospodarki lipidowej i węglowodanowej.