Jak uchronić się przed przeziębieniem i grypą?

Chłód, zwiększona wilgotność powietrza i zimny wiatr zdecydowanie pogarszają nasz komfort cieplny, sprzyjając przechłodzeniu organizmu.

Podczas wdychania chłodnego powietrza dochodzi do ograniczenia przepływu krwi w błonie śluzowej dróg oddechowych, co osłabia jej mechanizmy obronne przed drobnoustrojami chorobotwórczymi. Na to tylko czekają bakterie i wirusy.
 
Oprócz zimna, również przemęczenie, stresy i stany alergiczne w obrębie nosogardła zwiększają naszą podatność na rozwój przeziębienia, kiedy oddychamy powietrzem ze wspomnianym „wirusowym" aerozolem.

Sposoby unikania przeziębienia i grypy

1. Przede wszystkim należy unikać dużych skupisk ludzkich, w których na pewno są osoby przeziębione lub z infekcją grypową w początkowej fazie i podczas kaszlu lub kichania rozpraszają wirusy chorobotwórcze.
2. Zaleca się ubierać stosownie do pogody, najlepiej kilkuwarstwowo, co zwiększa izolację cieplną ciała, a w razie ocieplenia w ciągu dnia, zdjęcie jednej lub dwóch warstw odzieży zapobiegnie przegrzaniu.
3. Jeść dużo warzyw i owoców, zwłaszcza pomarańczowych i czerwonych, ponieważ zawierają dużo karotenoidów i antyoksydantów (np. czerwona papryka, marchew, pomidor, dynia, żółty melon). Dobre są też suszone śliwki, kapusta biała, kapusta kiszona, szpinak, ziemniaki, sałata.
4. Nie zapominać o regularnych ćwiczeniach fizycznych. Utrzymanie dobrej kondycji fizycznej zimą pomaga zapobiegać zachorowaniu, ponieważ wzmacnia układ odpornościowy.
5. Wskazane jest picie soku owocowego lub warzywnego, zwłaszcza pomidorowego, który uzupełni utracone makro-  i mikroelementy. W czasie i po kąpieli w saunie nie należy podejmować wysiłków fizycznych i innych zabiegów fizjoterapeutycznych. Można natomiast poddać się masażowi ciała (częściowemu lub całkowitemu).
6. Regularnie wygrzewać się w saunie, która jest silnym bodźcem dla organizmu. Ma działanie hartujące, zwiększa wydolność i odporność organizmu. Jednak z uwagi na jej silne działanie na organizm, a zwłaszcza na układ krążenia, nie każdy może z sauny korzystać. Przeciwwskazaniami do kąpieli w saunie są: niewydolność krążenia, nadciśnienie tętnicze, choroby nowotworowe, alkoholizm, krwawienia jawne i utajone, ostre i przewlekłe choroby zakaźne, stwierdzone nosicielstwo chorób zakaźnych, choroby weneryczne do czasu zakończenia leczenia, czynna postać gruźlicy płuc i innych narządów, padaczka, ciąża, jaskra.
7. Unikać przewlekłego stresu, który sprawia, że organizm nasz bombardowany jest przez hormony: adrenalinę i hormony kory nadnerczy. Te ostatnie, jeśli obecne są w dużych ilościach, upośledzają odporność, a co za tym idzie zwiększają podatność na infekcje. Dlatego warto podejmować regularne działania rozładowujące stres i napięcie, np. nauczyć się dystansować od pracy, oddawać się relaksowi lub ulubionym zajęciom sportowym.
8. Dla zdrowia bardzo ważny jest sen, dlatego nie można go sobie żałować zimą, jeśli organizm domaga się odpoczynku w łóżku. W czasie snu aktywacji ulegają komórki układu immunologicznego zwane komórkami NK, czyli naturalnymi zabójcami, które niszczą komórki organizmu zaatakowane przez wirusy przeziębienia lub grypy i wydzielają substancje zwalczające infekcję. Wykazano, że u osób śpiących krócej niż normalnie, ilość komórek NK spadała o około 30 procent, co oznacza, że niedosypianie sprzyja rozwojowi zakażenia.
9. Zwracać uwagę na to, jakie leki się przyjmuje. Obecność pseudoefedryny lub kofeiny w składzie tabletek na katar lub przeziębienie skutecznie może utrudnić wieczorem zaśnięcie, a co za tym idzie osłabić działanie układu odpornościowego.
10. Jeśli ktoś jest alergikiem, niech leczy swoją alergię i usuwa alergeny ze swojego otoczenia poprzez regularne wietrzenie pomieszczeń, spanie na materacu i w pościeli antyalergicznej, używanie odkurzacza z filtrem HEPA itp.

Opieka farmaceutyczna

Niestety, nie dysponujemy ogólnie dostępnymi lekami przeciwwirusowymi skutecznymi w leczeniu przeziębienia. Są natomiast leki przeciwko wirusowi grypy, ale dostępne tylko z przepisu lekarza, a więc nieosiągalne dla chorego, który swe pierwsze kroki po pomoc przy przeziębieniu lub grypie kieruje do apteki.

Z reguły nasz organizm daje sobie radę sam z tymi zakażeniami. Aby złagodzić przykre objawy przeziębienia lub grypy, farmaceuta może polecić preparaty przeciwgorączkowe zawierające paracetamol, ibuprofen, naproksen lub metamizol. Część pacjentów aptek wybiera kwas acetylosalicylowy. Należy jednak pamiętać, że jest on przeciwwskazany u osób z chorobą wrzodową, zaburzeniami krzepliwości krwi, astmą oskrzelową lub niewydolnymi nerkami oraz u dzieci do 12. roku życia.

W celu zmniejszenia obrzęku błony śluzowej nosa można zaproponować krople lub żel do nosa, uprzedzając, że używane dłużej niż kilka dni niekorzystnie działają na błonę śluzową nosa. Pojawiły się również leki doustne, które zastosowane na początku kataru wyraźnie zmniejszają jego objawy. Jednak stosowanie tych leków wymaga konsultacji lekarza, ponieważ istnieją pewne przeciwwskazania do ich stosowania, np. ciężkie nadciśnienie tętnicze, zaawansowana choroba wieńcowa serca, nadczynność tarczycy, jaskra, przerost gruczołu krokowego. Ostatnio coraz bardziej popularne stają się preparaty donosowe wody morskiej, które dobrze nawilżają i udrażniają przewody nosowe, a jednocześnie pozbawione są działań ubocznych. Można stosować je już u niemowląt.

Ból gardła nasz pacjent zmniejszy, stosując ziołowe mieszanki lub gotowe preparaty z salicylanem choliny, benzydaminą, alkoholem dichlorobenzylowym, amylmetakrezolem, chlorkiem cetylopirydynium, chlorchinaldolem. Na suchy kaszel dobry jest syrop przeciwkaszlowy, a jeśli kaszel jest wilgotny, pomocny jest syrop wykrztuśny.

Przeziębienie lub grypa szybciej ustępuje, jeśli chory pozostanie kilka dni w domu, odpoczywając. Korzystnie działa nawilżanie powietrza w pokoju oraz wypijanie zwiększonej ilości płynów, które rozluźniają wydzielinę w drogach oddechowych, ułatwiając jej odkrztuszanie.

Kiedy szukać pomocy u lekarza?

W sytuacji, kiedy objawy choroby nie ustępują lub się nasilają, konieczne staje się zgłoszenie do lekarza, tj. gdy:

• przeziębieniu lub grypie towarzyszy ostry kaszel z odkrztuszaniem zielonej, żółtej lub krwistej wydzieliny
• kaszlowi towarzyszy ostry ból w klatce piersiowej
• pojawia się skrócony oddech, ból ucha, ostry ból głowy lub ból w okolicy twarzy
• gorączce towarzyszy sztywność szyi, ból pleców, wymioty, biegunka lub bolesne oddawanie moczu
• gorączka nie spada w ciągu 2 dni lub przekracza 40 st. C
• pacjent cierpi na przewlekłe choroby
• kobieta jest w ciąży

Do lekarza niezwłocznie również powinni zgłaszać się rodzice z przeziębionym niemowlęciem lub małym dzieckiem, ponieważ łatwo u niego może dojść do komplikacji w trakcie samodzielnie leczonej choroby.