Stany przedrakowe. Kto powinien szczególnie uważać?

Stany przedrakowe mogą przekształcić się w nowotwór. Jak je rozpoznawać? Kiedy udać się do lekarza?

Stany przedrakowe występują u ludzi często, natomiast do przekształcenia ich w nowotwór dochodzi z różną częstotliwością i w różnym okresie. Leczenie polega na całkowitym zniszczeniu lub usunięciu zmienionych tkanek.

Zwykle jednak taki proces trwa wiele lat, ale jeśli przemiana nowotworowa się zacznie, to jest już nieodwracalna i jej konsekwencją jest rozwój nowotworu.

Dowiedz się, na co należy zwrócić uwagę!

Dwa najważniejsze czynniki ryzyka raka skóry to:

• ekspozycja na działanie promieniowania ultrafioletowego (najczęściej słonecznego)
• wrażliwość na to promieniowanie (inna dla każdego człowieka), która zależy od rodzaju skóry i ilości melatoniny, czyli barwnika skóry chroniącego przed pochłanianiem promieniowania ultrafioletowego

Kto jest najbardziej zagrożony rakiem skóry?

Najbardziej narażone są osoby z I i II fototypem słonecznym, które reagują na działanie promieni słonecznych zaczerwienieniem skóry. Osoby te mają jasną karnację, piwne oczy i rude włosy. Niebezpieczeństwo rozwoju raka skóry dotyczy również innych osób, które korzystają w nadmiarze z opalania słonecznego lub solariów. Z innych czynników ryzyka rozwoju raka skóry należy wymienić czynniki genetyczne związane z dziedzicznie uwarunkowanymi chorobami skóry, takim jak: zespół znamion dysplastycznych, skóra „pergaminowa" i bielactwo.

Jama ustna

W jamie ustnej typową chorobą przednowotworową jest leukoplakia. Jest to schorzenie występujące trzy razy częściej u mężczyzn niż u kobiet i najczęściej rozwija się między 40. a 60. rokiem życia. Leukoplakia początkowo wygląda jako zmętnienie błony śluzowej jamy ustnej. Później pojawiają się w jej obrębie szarobiałe plamy, które wraz z upływem czasu grubieją i zlewają się. Ogniska leukoplakii najczęściej widzimy na błonie śluzowej policzków, wargach, języku i podniebieniu. Częstość rozwoju raka w obrębie leukoplakii wynosi 2,5 -10 procent. Z drugiej strony - prawie połowa raków jamy ustnej ma związek z leukoplakią.

Przełyk

Refluks żołądkowo-przełykowy, czyli zarzucanie zawartości żołądka do przełyku, jest zjawiskiem fizjologicznym i sporadycznie występuje u każdego człowieka. Zjawisko staje się patologią, kiedy dołączają się dolegliwości lub powikłania i wówczas określa się go mianem choroby refluksowej przełyku. Jest to, inaczej mówiąc, zapalenie błony śluzowej przełyku wywołane przewlekłym zarzucaniem do przełyku treści żołądkowej lub jelitowej (jeśli dotyczy to osób po operacjach żołądka). Nieleczona lub źle leczona choroba refluksowa przełyku może prowadzić do występowania powikłań.

Żołądek

W przewlekłym nienadżerkowym zapaleniu powierzchownym błony śluzowej żołądka pojawiają się w błonie śluzowej żołądka komórki odmienne czynnościowo i morfologicznie od komórek macierzystych. Stanem przedrakowym jest tzw. metaplazja jelitowa, która jest odpowiedzią na przewlekłe uszkodzenie śluzówki. Błona śluzowa żołądka staje się wówczas podobna do błony śluzowej jelita cienkiego. Rozpoznanie tego stanu można postawić na podstawie badania histopatologicznego wycinków pobranych w trakcie gastrofiberoskopii. Leczenie przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka prowadzi specjalista gastroenterolog, przy czym stwierdzenie obecności H. pylori wymaga specyficznego leczenia z zastosowaniem antybiotyków.
 
W rozwoju przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka oraz zapalenia przełyku duże znaczenia ma także infekcja bakterią Helicobacterr pylori, którą można wykryć testami serologicznymi z surowicy krwi, testem urazowym na pobranych w czasie gastrofiberoskopii wycinkach tkanek lub badaniem histologicznym tych tkanek.

Jelito grube

Bardzo poważnym stanem przedrakowym jelita grubego jest tzw. polipowatość rodzinna. Jest to choroba genetycznie uwarunkowana, polegająca na występowaniu w jelicie grubym i w odbytnicy bardzo wielu polipów, często w ilości stu lub więcej. Pierwsze polipy pojawiają się w jelicie grubym w wieku dziecięcym lub młodzieńczym - często około 15. roku życia. Jeśli choroba ta nie jest leczona, doprowadza do przekształcenia nowotworowego polipów u prawie wszystkich pacjentów po 40. roku życia. Leczenie polipowatości rodzinnej jest operacyjne i polega na wycięciu jelita grubego z polipami, zanim dojdzie do ich przekształcenia w nowotwór. Czas wykonania operacji nie jest jednoznacznie określony, niemniej jednak większość chorych z klasyczną postacią polipowatości rodzinnej jest operowana pomiędzy 15. a 25. rokiem życia.

Szyjka macicy

Rak szyjki macicy jest drugim, co do częstości, nowotworem u kobiet w Polsce, a zgony z jego powodu są jednym z głównych problemów onkologicznych. Rak ten poprzedzony jest długim etapem zmian przedrakowych określanych mianem dysplazji, które łatwo wykryć i wyleczyć. Prawie we wszystkich przypadkach dysplazja szyjki macicy lub rak szyjki macicy wywołane są przez wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV). Wirus ten najczęściej rozprzestrzenia się drogą płciową. Najwięcej przypadków zachorowań pojawia się u kobiet od 25. do 35. roku życia. Powodzenie w walce z rakiem szyjki macicy zależy więc od wczesnego wykrywania zmian - najlepiej na etapie zmian przednowotworowych lub raka przedinwazyjnego. Jest to możliwe dzięki prostemu badaniu, jakim jest wymaz cytologiczny z ujścia zewnętrznego kanału i z tarczy szyjki macicy. Badanie to jest jednocześnie bardzo tanie, co predysponuje je jako badanie przesiewowe. Dalsze postępowanie jest uzależnione od wyniku badania cytologicznego i decyduje o nim lekarz.

Zaniepokoiły Cię zmiany w Twoim ciele? Co zrobić?

Przede wszystkim - udać się do lekarza. Leczeniem stanów przedrakowych zajmują się lekarze odpowiednich specjalności. W pierwszej kolejności musi zostać pobrany wycinek z podejrzanej zmiany do badania histopatologicznego. Rodzaj leczenia uwarunkowany jest od wyniku tego badania i może to być terapia zachowawcza lub zabiegowa. Naczelną zasadą leczenia zmian przedrakowych jest całkowite zniszczenie lub usunięcie zmienionych tkanek tak, aby nie było szansy na odnowę  nieprawidłowych komórek przedrakowych. Konieczna jest także regularna kontrola po leczeniu, dzięki której mamy pewność, że leczenie było skuteczne i nie ma nawrotu stanu przedrakowego.