Jak uniknąć problemów z realizacją recepty

Po cierpliwym oczekiwaniu na wyznaczoną wizytę u specjalisty, nadchodzi wreszcie dzień konsultacji. Opuszczamy gabinet lekarski z receptą w dłoni. Nie każdy jest świadomy, że ten niepozorny kawałek papieru jest niezwykle znormalizowanym drukiem, poddanym rygorystycznym przepisom i bacznej kontroli. Często przekonujemy się o tym dopiero przy aptecznym „okienku”, kiedy okazuje się, że otrzymana recepta zawiera błędy, uległa już przeterminowaniu lub występują inne przeszkody w jej realizacji...

1) Lekarz zapomniał wpisać na mojej recepcie numeru PESEL. Aptekarz odmówił mi jego uzupełnienia, mimo iż okazałem dowód osobisty. Czy miał do tego prawo?


Numer PESEL jest elementem niezbędnym do wystawienia recepty na refundowane leki i wyroby medyczne. Osoba wydająca lek może ten numer skorygować, jeżeli na recepcie wpisany jest on “mylnie lub w sposób nieczytelny”. Farmaceuta nie może jednak dopisać tego numeru, jeśli w ogóle nie został on wpisany przez osobę wystawiającą receptę.
Wskazówka praktyczna: jeszcze przed opuszczeniem gabinetu lekarskiego skontroluj czy w polu danych pacjenta umieszczono Twoje imię i nazwisko, adres z pełną nazwą miejscowości oraz wspomniany PESEL. W przypadku  pacjenta do lat 18 konieczny jest również wiek.


2) W aptece okazało się, że lekarz wpisał mi na recepcie zły numer PESEL. Nie miałem jednak ze sobą dowodu osobistego, a farmaceuta nie chciał uwierzyć na słowo. Przecież to numer, który każdy pamięta...


Dokonanie korekty numeru PESEL możliwe jest wyłącznie na podstawie dokumentów przedstawionych przez osobę okazującą receptę. Po dokonaniu korekty osoba wydająca lek umieszcza wówczas na recepcie odpowiednią adnotację oraz swój podpis. 
Wskazówka praktyczna: O taką pomyłkę bardzo łatwo. Dość częste jest podawanie numeru PESEL o ilości cyfr mniejszej niż 11 lub przestawienie kolejności cyfr. Najlepiej więc zabierać ze sobą do apteki dokument potwierdzający numer PESEL.


3) Recepta na mój lek jest ważna miesiąc, a w aptece stwierdzono, że już jest przeterminowana. Dlaczego? Jak długo właściwie ważne są recepty?


W większości przypadków pacjent może zrealizować w aptece receptę w nieprzekraczalnym terminie 30 dni od daty jej wystawienia, jednakże receptę na antybiotyki oraz recepty wystawione w ramach pomocy doraźnej apteki realizują w terminie 7 dni od daty ich wystawienia. Realizacja recepty możliwa jest oczywiście do godziny 24 ostatniego dnia.

Wskazówka praktyczna: bardzo częstym błędem popełnianym przez pacjentów jest pewna nadinterpretacja i przeświadczenie, że recepty ważne są miesiąc (a nie 30 dni). Najczęściej kończy się to próbą realizacji  recepty przeterminowanej o 1 dzień.

4) Przeterminowała mi się recepta na refundowany lek. Chorowałem i nie mogłem pójść do apteki. Minęły jednak tylko 2 dni. Dlaczego nie mogę jej jeszcze zrealizować zachowując przysługującą mi zniżkę?


Taka recepta nie różni się niczym od tej przeterminowanej np. o 60 dni. Obydwu nie można już zrealizować z przysługującą pacjentowi zniżką. Pozostaje wówczas uaktualnić dokument u lekarza.

Wskazówka: Nie czekaj na ostatnią chwilę. Recepta musi być ważna w dniu realizacji, a nie np. w dniu składania zamówienia. Kto może taką receptę poprawić? Przeterminowaną receptę może poprawić tylko i wyłącznie lekarz, który ją wystawił. Naniesienie poprawki polega na skreśleniu starej daty i wpisaniu nowej. Zmianę taką lekarz musi jednak potwierdzić swoją pieczątką i podpisem.

5) Lekarz wystawił mi receptę, na której są dwie daty („data wystawienia” oraz „data realizacji od dnia”).  Farmaceuta stwierdził, że na podstawie tej recepty może wydać mi tylko jedno opakowanie przepisanego mi leku. Zapomniałem również spytać jak liczyć termin ważności takiej recepty.

Recepta z określoną datą realizacji może być realizowana wyłącznie od tej daty. Również ważność recepty jest w tym przypadku liczona od określonej przez lekarza daty realizacji. Taka recepta może opiewać wyłącznie na ilość leku wystarczającą na jednomiesięczną kurację. Dzieje się tak niejako automatycznie i farmaceuta nie ma na to wpływu.

Wskazówka praktyczna: przed wyjściem z gabinetu lekarskiego skontroluj poprawność daty wystawienia. Jeśli na recepcie widnieje ilość leku na trzymiesięczną kurację – w polu „data realizacji od dnia” powinien znajdować się „X”.


6) Nowy lekarz przepisał mi lek w złej dawce. Stosuję 20 mg, a nie 10 mg. Czy farmaceuta naprawdę nie może mi wydać dotychczas stosowanej dawki? Mam pudełeczko poprzednio stosowanego leku. 

Nie. Nie można wydać dawki większej niż widniejąca na recepcie. Możliwa jest tylko odwrotna sytuacja - farmaceuta może wydać lek w dawce mniejszej, jeśli dawka przepisana jest wielokrotnością dawki wydanej. Ilość substancji czynnej w leku wydanym musi być jednakowa z ilością substancji czynnej w leku przepisanym na recepcie.

Wskazówka: przed opuszczeniem gabinetu lekarskiego upewnij się, że na recepcie widnieje dokładnie ten lek, który przyjmujesz. Kiedy lekarz wypisze ci receptę, upewnij się, że jesteś w stanie ją odczytać. Jeżeli ty nie potrafisz rozszyfrować pisma lekarza to być może farmaceuta też będzie miał kłopot. Jeśli lekarz w ogóle nie zaznaczy dawki, w przypadku kiedy dany lek występuje w kilku dawkach, możesz otrzymać najmniejszą dawkę. 


7) Lekarz się pomylił i zamiast dwóch opakowań przepisał mi tylko jedno. Następna wizyta wyznaczona jest za miesiąc. Do tego czasu skończy mi się lek. Czy mogę poprawić to na recepcie?


Poprawki na wystawionej recepcie może dokonywać wyłącznie lekarz, który ją wystawił. Żadna inna osoba nie ma prawa dokonywać na recepcie poprawek. Poprawki wymagają dodatkowego odciśnięcia na recepcie pieczęci lekarza i własnoręcznego podpisu, złożonego obok poprawionych elementów.

Wskazówka: Recepta to dokument. Nigdy nie dokonuj na recepcie sam żadnych poprawek!


8) Lekarz przepisał mi lek na trzymiesięczną kurację. Niestety w aptece otrzymałem tylko jedno opakowanie leku. Nie zrozumiałem dokładnie powodu takiego rozwiązania. Jak uniknąć takich sytuacji w przyszłości?


Jeżeli na recepcie podano sposób dawkowania, a wydana ilość leku przekraczałaby ilość leku przeznaczoną na trzymiesięczną kurację, lek wydaje się w ilości maksymalnie zbliżonej, jednak mniejszej niż ilość określona na recepcie, chyba że należy wydać jedno najmniejsze opakowanie leku. Oznacza to w praktyce, że często w aptece pacjent otrzymuje mniejszą ilość leku, niż wypisano na recepcie.

Wskazówka praktyczna: Najczęstszym przypadkiem jest tu przepisywanie hormonów tarczycowych, np. 2 opakowania po 50 tabletek przy dawkowaniu „1 x 1 tabletka”. Lekarz wypisał w sumie 100 tabletek preparatu, ale przy podanym dawkowaniu pacjent zużyje w ciągu 90 dni tylko 90 tabletek leku

.

9) Mam nadciśnienie. Lekarz przepisał mi od razu trzy opakowania leku, żeby starczyło to do następnej wizyty. W aptece otrzymałem tylko dwa opakowania. Farmaceuta tłumaczył to brakiem dawkowania. Czy miał rację?


Tak. Bez podania sposobu dawkowania na recepcie można zapisać maksymalnie dwa najmniejsze opakowania leku. Nie dotyczy to leków zawierających w składzie środek odurzający lub substancję psychotropową - w tym przypadku podanie sposobu dawkowania jest konieczne bez względu na przepisywaną ilość.

Wskazówka praktyczna: jeśli lekarz przepisuje ci większą ilość leku, sprawdź czy na recepcie znajduje się wyraźne dawkowanie.


10) Już wiem, że nie będzie mnie stać na wykupienie całej recepty jednego dnia. Czy farmaceuta może odmówić mi wystawienia odpisu?


Farmaceuta może wystawić odpis recepty na leki pełnopłatne (za wyjątkiem recept na leki psychotropowe, środki odurzające). Odpis może być realizowany tylko w aptece w której znajduje się oryginał recepty. Odpis i recepta stanowi całość, daje pewność poprawnego wydania leków z apteki. Należy też podkreślić, że odpis nie przedłuża terminu ważności recepty. Wystawiony do danej recepty musi obejmować odpowiednie czasookresy jej realizacji i bez względu na dzień jego otrzymania ma datę ważności oryginału.

Wskazówka: Istnieje również tzw. recepta odnawialna.. Lekarz zamiast jednej recepty z lekiem na trzymiesięczną kurację może wystawić trzy recepty na trzy jednomiesięczne kuracje. Rozwiązanie to wydaje się korzystne przy kuracjach droższymi preparatami lub długim czasie oczekiwania na konsultację specjalistyczną. Nie ma wówczas konieczności wydawania jednorazowo dużej kwoty na preparaty potrzebne na trzymiesięczną kurację.


11) Prosiłem swojego lekarza o leki możliwie najtańsze, ponieważ nie stać mnie na kupno najdroższych. Lekarz oświadczył, że nie ma tańszej możliwości i wypisał mi bardzo drogi antybiotyk. Czy lekarz nie ma obowiązku przypisywania najtańszego leku?  W aptece okazało się też, że farmaceuta nie mógł mi wydać zamiennika drogiego leku widniejącego na recepcie. Jakie mogły być tego przyczyny?


Nie istnieje obowiązek przepisywania przez lekarza tańszych leków. Pacjent może natomiast zwrócić się do lekarza o przepisanie tańszego leku o tym samym zakresie działania. Ponadto aptekarz ma obowiązek poinformować pacjenta o możliwości nabycia innego, tańszego preparaty niż przepisany lek. Bywa jednak, że dany lek nie ma dokładnego, tańszego zamiennika.

Wskazówka: Na recepcie może się również znaleźć uwaga „nie zamieniać”. Pacjent może wówczas otrzymać tylko wskazany na recepcie lek, a nie jego odpowiednik.


12) Mam astmę. Nowy lekarz przepisał mi lekarstwo, które stosuję przewlekle, ale zapomniał umieścić na recepcie literki „P”. Czy farmaceuta będzie mógł to poprawić?

Nie. Farmaceuta nie może uzupełnić/poprawić na recepcie uprawnień wynikających z choroby przewlekłej.

Wskazówka: Pacjenci, którym przysługuję zniżka z powodu choroby przewlekłej (wymienionej na liście Ministerstwa Zdrowia), np. osoby z cukrzycą, astmą czy osteoporozą, którym przepisuje się leki ze względu na te choroby (również wymienione na odpowiedniej liście), jeszcze przed wyjściem z gabinetu lekarskiego powinni skontrolować czy lekarz na recepcie w polu „Ch. Przewlekłe” wpisał literę „P”.


13) Choruję na cukrzycę. Lekarz pierwotnie umieścił na recepcie w okienku „Ch. Przewlekłe” X, a potem poprawił na „P”. W aptece miałem problem z realizacją takiej recepty. Było jednak ewidentnie widać, że to pismo lekarza, a nie moje (ten sam charakter i długopis).


Niestety obok takiej poprawki niezbędny jest stempel i pieczątka lekarza. Zapamiętajmy, że recepta jest nie tylko przekazem lekarza do farmaceuty, ale też dokumentem w rozliczeniu między apteką a Narodowym Funduszem Zdrowia. W związku z tym musi spełniać wymogi określone odpowiednimi przepisami.

Wskazówka: Zerknij czy każda poprawka na recepcie jest potwierdzona przez lekarza jego podpisem i pieczątką! Uprawnienie  nie może  być tylko „przeprawione”!

To zaledwie cząstka z lawiny pytań jakie wiążą się z realizacją recept. Z pewnością nie omawiają one wszystkich błędów. Być może pozwolą jednak uniknąć tych najczęstszych. Na koniec jedno z pytań, które tchnie nieco większym optymizmem: „Czy w aptece muszę okazywać papierowy druk recepty? Słyszałem, że jest pojawiła się już tzw. e-recepta (elektroniczna wersja stworzona przez lekarza i dostępna w aptece)”. Otóż elektroniczna recepta (tzw. e-recepta) jest jednym z priorytetów procesu informatyzacji sektora ochrony zdrowia w Polsce. Troszkę czasu jednak jeszcze upłynie zanim będzie ona w powszechnym użyciu. Na chwilę obecną obowiązuje wyłącznie papierowy druk.