Rozpoznanie i monitorowanie cukrzycy

Cukrzyca to choroba, która wszystkim kojarzy się z nieprawidłowym poziomem glukozy w krwi, popularnie nazywanej „cukrem”. Rzeczywiście, nieprawidłowy poziom glikemii zazwyczaj jako pierwszy nasuwa podejrzenie cukrzycy. Jednak czy poziom glukozy to jedyny parametr, dzięki któremu jesteśmy w stanie monitorować przebieg choroby?

Czy jest to jedyny parametr, dzięki któremu można ustalić czy cukrzyca jest dobrze leczona? Otóż nie. Istnieją bowiem inne parametry, które umożliwiają monitorowanie przebiegu cukrzycy.

Zatem w jaki sposób rozpoznaje się  cukrzycę? Oczywiście na podstawie poziomu glikemii, której prawidłowa wartość w krwi na czczo powinna wynosić  60-99 mg/dl.

Kiedy zatem mówimy już o cukrzycy?

Można ją rozpoznać w 3 sytuacjach:

• Przygodnie zmierzona glikemia wynosi 200 mg/dl lub więcej i towarzyszą jej objawy cukrzycy
• Dwukrotnie zmierzona glikemia na czczo wynosi 126 mg/dl lub więcej
• Glikemia w 120 minucie po doustnym obciążeniu 75 gramami glukozy  (czyli po OGTT)wynosi 200 mg/dl lub więcej

Jedno z kryteriów mówi nie tylko o poziomie glikemii, ale także o objawach. Zaliczamy do nich przede wszystkim wzmożone oddawanie moczu (tzw. poliuria, czyli wielomocz), wzmożone pragnienie (polidypsja), osłabienie i senność oraz chudnięcie (jest to najrzadziej występujący objaw).  

Po ewentualnym rozpoznaniu cukrzycy bardzo ważne jest jej monitorowanie. Podstawowym parametrem, który jest mierzony, jest oczywiście poziom glikemii. Jednak są także inne, niesłychanie ważne parametry, które także należy systematycznie kontrolować, choć rzadziej, niż poziom glukozy. 

Pierwszy dodatkowy parametr to hemoglobina glikowana (HbA1c). Hemoglobina taka powstaje w procesie glikacji, czyli najprościej mówiąc, w procesie połączenia się cząsteczki hemoglobiny z glukozą.  Hemoglobina glikowana służy do oceny wyrównania metabolicznego cukrzycy, czyli jej poziom pozwala określić czy cukrzyca „jest dobrze prowadzona”.

Kolejny parametr, który powinno się oznaczać u chorych na cukrzycę, to fruktozamina. Powstaje ona na skutek połączenia się cząsteczki białka osocza krwi (głównie albuminy ) z glukozą.  Poziom fruktozaminy pokazuje średni poziom glukozy w czasie ostatnich 3 tygodni. Parametru tego nie oznacza się zawsze. Jest on głównie przydatny wtedy, gdy oznaczenie hemoglobiny glikowanej nie jest wiarygodne.

Czasami zachodzi konieczność oznaczenia zawartości tzw. ciał ketonowych w moczu i krwi.  Ich obecność świadczy o niewyrównanej metabolicznie cukrzycy.  Najbardziej przydatne są one do monitorowania leczenia powikłania cukrzycy, jakim jest tzw. kwasica ketonowa.

Chorzy na cukrzycę powinni znajdować się pod stałą opieka diabetologa. Powinni przestrzegać  wszystkich zaleceń lekarza, stosować się do jego wskazówek. Zawsze powinni wykonywać wszystkie zlecane badania kontrolne, dzięki którym można monitorować przebieg cukrzycy i w porę wychwytywać wszystkie zburzenia.