Regeneracja skóry po lecie

Po lecie skóra domaga się regeneracji. Nadmiar promieni słonecznych wpływa niekorzystnie na jej kondycję. Dochodzi do dużych ubytków w ochronnej warstwie lipidowej, jak również zaburzeń naturalnego czynnika nawilżającego skórę. Konsekwencją tych dwóch zjawisk jest utrata wody prowadząca do nadmiernego przesuszenia skóry, co niekorzystnie odbija się na jej wyglądzie.

Niski poziom wilgoci powoduje m.in. degenerację struktur kolagenowych i elastynowych. W rezultacie skóra szybciej się starzeje. Odwodniona traci jędrność, naturalny połysk i zdrowy koloryt. Osłabia się jej napięcie, staje się wiotka, pojawiają się zmarszczki.

Po powrocie z urlopu warto zatem zwrócić uwagę na jej odpowiednią pielęgnację. Ważnym elementem jest dokładne jej oczyszczanie, które powinno być przeprowadzane za pomocą odpowiednich preparatów kosmetycznych.

Jakie kosmetyki wybrać?

Szczególnie polecane są do tego celu różnego rodzaju mleczka i toniki, które bardzo często zawierają substancje tworzące na powierzchni skóry delikatny film ochronny, zapobiegający jej dalszemu odwodnieniu, a także łagodzące, towarzyszące suchej skórze, podrażnienia. Jeżeli jednak nie potrafimy zrezygnować z tradycyjnego mycia, do oczyszczania skóry powinniśmy używać wody mineralnej lub przegotowanej, gdyż wodociągowa zawiera chlor, który dodatkowo może ją wysuszyć. Przeprowadzając ten zabieg, należy unikać alkalicznych mydeł, jak również preparatów na bazie agresywnych, anionowych związków powierzchniowo czynnych, np. siarczanu laurylo-sodowego, które dodatkowo sprzyjają zmniejszaniu bariery lipidowej naskórka.

Efektywna metoda przywrócenia skórze równowagi związana jest jednak z wykorzystaniem preparatów pielęgnacyjnych, zawierających w recepturach odpowiednio dobrane składniki. Praktycznie regeneracja skóry po lecie powinna być wielokierunkowa i obejmować nawilżenie powierzchniowych warstw naskórka, odnowę bariery lipidowej oraz odtworzenie składników cementu międzykomórkowego warstwy rogowej i NMF-u, czyli naturalnego czynnika nawilżającego skórę.

Przywrócić skórze wilgoć

Z punktu widzenia kosmetycznego szczególnie często wykorzystywane jest zjawisko tworzenia na powierzchni skóry (przez zawarte w kosmetykach składniki) okluzyjnego filmu zabezpieczającego ją przed nadmierną „ucieczką” wody. Do surowców charakteryzujących się tego typu działaniem zaliczamy takie układy, jak oleje roślinne, mineralne i silikonowe.

Ze względu na rosnące zainteresowanie wyrobami naturalnymi na szczególną uwagę zasługuje pierwsza grupa wymienionych surowców. Układy tego segmentu to najczęściej gęste ciecze otrzymywane z nasion owoców, kiełków i innych części roślin oleistych. Przez długi czas w wyrobach kosmetycznych pojawiały się głównie tzw. oleje rafinowane. Otrzymuje się je przy użyciu różnorodnych technik, są wygodne w recepturowaniu, bezbarwne, praktycznie pozbawione smaku i zapachu. Jednak wykorzystywana przy ich oczyszczaniu tradycyjna rafinacja, a także obróbka termiczna, wpływa niekorzystnie na zawartość niektórych składników, które są tracone podczas tego procesu. Z tego też powodu coraz częściej w recepturach, szczególnie kosmetyków naturalnych, można spotkać tzw. oleje dziewicze, układy pozyskiwane metodą tłoczenia na zimno i niepoddawane dalszej obróbce. W odróżnieniu od surowców oczyszczanych rzadko są one klarowne, mają ciemne zabarwienie, charakterystyczny, ostry smak i zapach, co nie jest obojętne dla wyglądu preparatu kosmetycznego.

Kilka słów o tłuszczach

Nierafinowane tłuszcze stanowią cenne źródło witaminy E, układu o udokumentowanych właściwościach antyoksydacyjnych. Pośród ich składników można także znaleźć karoteny, czyli prekursory witaminy A. Ponadto zawierają skwalen – węglowodór biogenny dla człowieka, czy też niezbędne do funkcjonowania wszystkich komórek fosfolipidy, które odgrywają istotną rolę między innymi w metabolizmie hepatocytów.

Z chemicznego punktu widzenia oleje to mieszaniny triglicerydów, a ich wartość biologiczna zależy w dużej mierze od występujących w ich układach kwasów tłuszczowych.

Do uzyskania wyraźnego efektu natłuszczania, szczególnie skóry suchej, wykorzystywane są oleje tłuste, bogate w witaminy, np. bardzo dobrze przyswajany przez nią olej z awokado, z pestek moreli, orzechów laskowych, migdałów.

Do skóry wrażliwej można stosować olej sezamowy, morelowy. Do każdego typu skóry, w tym również delikatnej skóry dziecięcej, polecany jest tłuszcz pozyskiwany ze słodkich migdałów. Do pielęgnacji skóry dojrzałej zaleca się stosowanie oleju z kiełków pszenicy, dzikiej róży, jojoby i masła shea. Wyraźne właściwości regeneracyjne wykazuje bogaty w aktywne składniki olej z orzeszków makadamia.

Na szczególną uwagę, jeżeli chodzi o działanie kosmetyczne, zasługują tak zwane biooleje, czyli naturalne tłuszcze o wysokiej zawartości niezbędnych, nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT): linolowego, linolenowego, arachidonowego. Zapewniają one skórze prawidłowe nawilżenie, przywracają funkcje ochronne, działają przeciwzapalnie i przeciwalergicznie. Nadają jej prawidłowe, kwaśne pH.

W kosmetykach bardzo często stosuje się tłuszcze zaliczane do tej grupy, takie jak olej lniany, konopny, słonecznikowy, sojowy z zarodków pszenicznych czy też kukurydzy. Na szczególną uwagę zasługują biooleje zawierające duże ilości kwasu g-linolenowego (GLA), takie jak olej z nasion wiesiołka, ogórecznika i czarnej porzeczki.

Oferta tłuszczów roślinnych, ze względu na rosnące zainteresowanie tą grupą surowców, jest systematycznie poszerzana. Do powszechnie do tej pory wykorzystywanych dołączyły w ostatnim okresie nowe układy m.in. łój borneo (Shorea stenoptera) oraz oleje: cedrowy (Pinus sibirica), rokitnikowy (Hippophaë rhamnoides L.), cupuacu. (Theobroma grandiflorum) i tamanu znany również jako kamani (Calophyllum inophyllum). Tłuszcze do celów kosmetycznych obecnie pozyskiwane są także z takich źródeł jak nasiona marakui, granatu, lotosu, liczi, niesplika, magnolii i arbuza.

Podobną rolę do olejów pełnią w preparatach kosmetycznych woski. W kosmetyce wykorzystuje się zarówno surowce pochodzenia roślinnego, zwierzęcego, mineralnego, jak i ich syntetyczne odpowiedniki. Na szczególną uwagę zasługuje tu wosk owczy, czyli lanolina. Układ ten zajmuje czołową pozycję wśród naturalnych układów regulujących gospodarkę wodną skóry i zmiękczających naskórek. Swoje miejsce w recepturach kosmetycznych znalazły także produkty jego przerobu, m.in. wyizolowana frakcja alkoholowa, znana jako alkohole lanolinowe lub euceryt.

Chętnie wykorzystywane w preparatach ograniczających suchość skóry są układy pochodzenia mineralnego: oleje parafinowy i wazelinowy oraz wazelina i parafina. Znaczenie surowców tego segmentu związane jest z ich właściwościami fizycznymi, które zbliżone są do właściwości tłuszczów roślinnych, ale w odróżnieniu jednak od nich charakteryzują się znacznie większą trwałością. Podobną funkcję w preparatach kosmetycznych pełnią oleje silikonowe.

Naprawcze ceramidy

Istotną rolę w preparatach kosmetycznych efektywnych w naprawie suchej skóry stanowią wpływające korzystnie na spójność warstwy rogowej naskórka ceramidy. Surowce te stanowią główny składnik spoiwa wypełniającego przestrzenie międzykomórkowe w jego warstwie rogowej. W połączeniu z kwasami tłuszczowymi i cholesterolem tworzą tzw. cement międzykomórkowy, czyli barierę wodno-lipidową naskórka. Dostarczane w preparatach kosmetycznych uzupełniają ceramidy naturalne, których ilość zmniejsza się pod wpływem różnych czynników, między innymi słońca.

Badania laboratoryjne potwierdzają, że systematyczne stosowanie preparatów z ceramidami przez dłuższy czas polepsza w znaczący sposób stan nawilżenia cery.

Dobre efekty w dziedzinie nawilżania można także osiągnąć poprzez stosowanie preparatów kosmetycznych zawierających w składzie recepturalnym substancje, które przeciwdziałają utracie wody, wiążąc ją w warstwie rogowej naskórka lub na powierzchni skóry. Do grupy tej zaliczamy związki higroskopijne, zdolne do trwałego absorbowania i zatrzymywania wody z otoczenia, a w konsekwencji powodujące zwiększenie stopnia uwodnienia warstwy rogowej. Układy te, często określane mianem humektantów, nie tylko charakteryzują się dużą zdolnością zatrzymywania wody, ale robią to w sposób stosunkowo trwały.

Ważnymi przedstawicielami tej grupy surowców, zaliczanymi do układów biogennych dla naszego organizmu, są: piroglutaminian sodowy (PCA), aminokwasy, kwas mlekowy i jego pochodne, mocznik, kwas hialuronowy. Do grupy tej zaliczamy także alkohole wielowodorotlenowe znane również jako poliole. Do najczęściej wykorzystywanych surowców tego segmentu należą: gliceryna, glikol propylenowy, sorbitol.

Niezbędnymi składnikami preparatów aplikowanych po lecie są także antyoksydanty, czyli surowce, które neutralizują reaktywne formy tlenu (RFT) powstające pod wpływem wielu czynników, w tym również promieni słonecznych, charakteryzujące się wysoką reaktywnością. Mogą one działać destrukcyjnie w stosunku do żywych organizmów, w tym również skóry.

Do najczęściej wymienianych surowców tego segmentu należą: witamina E, czyli mieszanina tokoferoli i tokotrienoli, witamina C (kwas L-askorbinowy), koenzym Q10. Również w świecie roślinnym można spotkać ogromne bogactwo naturalnych związków organicznych o silnych właściwościach antyoksydacyjnych. Układy te na ogół występują w postaci wieloskładnikowych mieszanin, których działanie ze względu na tzw. efekt synergistyczny jest bardzo efektywne już przy niskich stężeniach. Najważniejszą i najliczniejszą ich grupę stanowią polifenole, do których zalicza się między innymi kwasy fenolowe, flawonoidy, katechiny. Znanych jest wiele roślin charakteryzujących się wysoką zawartością tych związków. Na szczególną uwagę zasługują tu: ziele szałwii, rozmarynu, mięty, melisy, owoce cyprysu, głogu, aronii, liście miłorzębu, korzeń żeń-szenia, kwiaty rumianku, nagietka, arniki, pestki winogron.

Likwidacja przebarwień

Po lecie skóra nie tylko staje się sucha, szorstka, pomarszczona, ale także mogą pojawić się na niej różnego rodzaju przebarwienia. Promienie słoneczne, operując w głębszych warstwach naskórka, wywołują miejscowe, nadmierne wytwarzanie melaniny, a w konsekwencji gromadzenie się naturalnego barwnika – melaniny i powstawanie widocznych plam pigmentacyjnych. Plamy pigmentacyjne, które najczęściej umiejscawiają się na skórze twarzy, dekolcie i rękach, dla wielu osób stanowią dokuczliwy defekt kosmetyczny. Problem ten szczególnie nasila się po lecie, kiedy to u wielu osób w znaczący sposób zwiększa się ilość pojawiających się miejscowo przebarwień. Dermatolodzy szacują, że ponad 60% plam barwnikowych wywołanych jest właśnie działaniem promieni słonecznych.

Jednym ze skuteczniejszych naturalnych surowców o działaniu wybielającym jest hydrochinon, związek o silnych właściwościach redukujących, cechujący się zdolnością blokowania tyrozynazy, enzymu katalizującego pierwszy etap syntezy melanin. W preparatach do rozjaśniania skóry używane są również jego pochodne, między innymi glikozyd, znany jako arbutyna. Oprócz czystego związku, układ ten często wykorzystuje się także w postaci ekstraktów roślinnych pozyskiwanych między innymi z liści bergenii Bergeni crassifolia i Bergen cordifolia, grusz Pirus communis, mącznicy lekarskiej Arctostaphylos uva ursi czy borówki brusznicy Vaccinium vitis idaea. Preparaty oparte na tych układach są na ogół mniej skuteczne od omówionych wcześniej związków, ale za to są bardziej przyjazne skórze. Wiele z nich sięga korzeniami starych tradycji ludowych.

Spośród surowców roślinnych o charakterze wybielającym można wymienić ekstrakty z krwawnika, rumianku, cytryny, grejpfruta, rezedy, piwonii białej, pietruszki, morwy, lukrecji, zielonej herbaty, kawy, krokosza barwierskiego, tamaryndowca.

Cenionym surowcem często stosowanym w produktach rozjaśniających skórę jest ekstrakt z brzozy zawierający w swoim składzie skuteczny inhibitor tyrozynazy – betulinę. Najwięcej, bo około 25%, tego związku można znaleźć w zewnętrznej warstwie kory białych gatunków brzóz m.in. rosnących pospolicie w Polsce Betula Verrucosa czy Betula pubescens. Bardzo ciekawym surowcem roślinnym, o którym głośno w ostatnich latach, jest tarczyca bajkalska będąca ekstraktem korzenia rośliny z gatunku Scutellaria baicalensis. Kolejnym środkiem, często stosowanym w produktach do usuwania przebarwień skóry, jest kwas kojowy, który obok zdolności ograniczania funkcji tyrozyny, wykazuje także działanie antybakteryjne oraz posiada właściwości antyrodnikowe.

Pośród składników wyrobów o działaniu depigmentacyjnym należy także szukać kwasów owocowych (AHA), kwasu azelainowego, witaminy A czy też witaminy C.

W celu uzyskania widocznej poprawy stanu skóry po lecie, oprócz zewnętrznego stosowania odpowiednio dobranych kosmetyków, warto pomyśleć także o wzmocnieniu efektów ich działania poprzez wykorzystanie preparatów doustnych, które coraz częściej pojawiają się na półkach aptecznych. Ze względu na szeroką ofertę tego typu wyrobów, przy ich doborze warto skorzystać z pomocy farmaceuty. Układy te zawierają wiele składników, takich jak witaminy, mikro- i makroelementy, wyciągi roślinne, niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe i fitosterole, potrzebne do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu, w tym także skóry, Odpowiednio dobrane utrwalają opaleniznę i łagodzą jej skutki. Chroniąc skórę i naskórek przed utratą wody, wpływają korzystnie na ich stopień nawilżenia. Wzmacniają także elementy strukturalne, wspierają regenerację komórek skóry. Stosowane w połączeniu z odpowiednio dobranymi preparatami kosmetycznymi efektywnie poprawiają jej kondycję.