Choroba Alzheimera - Opieka nad pacjentem

lek. med. Roman Wodowski
lek. med. Roman Wodowski
Ekspert

lek. med. Roman Wodowski

Lekarz medycyny, od 2009 roku specjalizujący się z pasją w dziedzinie okulistyki w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym. W pracy najbardziej ceni sobie indywidualny kontakt z pacjentem i możliwość ciągłego rozwoju.

Choroba Alzheimera, której skutkiem są zaburzenia funkcji mózgu, jest najczęściej występującym schorzeniem otępiennym. Z uwagi na jej postępujący przebieg, który doprowadza do znacznego upośledzenia funkcjonowania bliskiej osoby, opieka nad chorym jest bardzo trudna. Dlatego wiedza na temat choroby, jej symptomów oraz odpowiedniego postępowania ułatwia opiekę i pozwala pokonać przeciwności, jakie niesie „Alzheimer”.

Choroba dotyczy zwykle osób po 65 roku życia.  Jej przyczyna nie została dotychczas poznana, zakłada się duży wpływ czynników środowiskowych oraz innych chorób na które cierpi pacjent (zaburzenia dotyczące układu krążenia, cukrzyca). Choroba przyczynia się do zaniku kory mózgowia poprzez odkładanie się w neuronach nieprawidłowego białka zwanego amyloidem. Charakterystycznymi objawami  są zaburzenia pamięci, zmiany nastroju, zaburzenia funkcji poznawczych oraz zmiany zachowania.

Bardzo ważna rola opiekuna

Największe znaczenie dla pacjenta z chorobą Alzheimera ma jego opiekun, który wraz z jej postępem wspomaga funkcjonowanie chorego w otoczeniu.  Jednym z ważniejszych zaburzeń pojawiających się u chorych jest zanik pamięci – dlatego tak istotne są codzienne ćwiczenia z chorym  usprawniające jej działanie. Należy powtarzać informacje dotyczące tożsamości chorego oraz najbliższej rodziny. Bardzo pomocne jest wspólne oglądanie albumów rodzinnych oraz wspominanie przeszłości.

Niektórzy chorzy mogą też rozwiązywać proste quizy oraz krzyżówki (pobierz przykładowe testy: TEST1 oraz TEST2; do otworzenia plików PDF wymagany jest program Adobe Reader).

Już w początkowym okresie choroby pacjenci mają problemy z nazywaniem przedmiotów oraz wyrażaniem własnych potrzeb. Należy mówić półgłosem, patrząc w oczy, a także trzymać go za rękę. Ważna jest więc odpowiednia komunikacja, która pozwala to choremu poczuć się bezpiecznie. 

W kontaktach należy używać krótkich, prostych i jasnych poleceń. Należy je kilkakrotnie powtarzać. Często chorzy na chorobę Alzheimera są zagubieni w przestrzeni mają problemy z odszukaniem drogi do łazienki, a co gorsza do domu. Z myślą o bezpieczeństwie  należy chorego wyposażyć  w identyfikator. Najlepszym sposobem jest założenie bransolety lub łańcuszka, zawierających wygrawerowane dane kontaktowe.

Należy pamiętać, także o ćwiczeniach fizycznych i spacerach, które pozwolą choremu dłużej zachować sprawność ruchową.

Jak przygotować mieszkanie?

Wraz z postępem choroby coraz bardziej ograniczona zostaje samodzielność pacjenta. Dlatego należy odpowiednio przystosować mieszkanie do potrzeb chorego oraz zapewnić mu bezpieczeństwo. Pokój chorego powinien być jasny, wyposażony w znane choremu meble. Z podłogi należy zlikwidować dywaniki, progi, kable elektryczne, zabezpieczyć okna, drzwi balkonowe, gniazdka elektryczne oraz krawędzie mebli.

Ponieważ tacy pacjenci mają często problemy z załatwianiem potrzeb fizjologicznych warto także zabezpieczyć podłogę zmywalną wykładziną, która ułatwia utrzymanie czystości. Jeżeli chory spędza wiele godzin dziennie w pozycji siedzącej należy położyć na fotelu poduszkę przeciwodleżynową, a także umieścić podparcie na nogi zapobiegające rozwojowi obrzęków. Powinniśmy także wyposażyć kuchenkę gazową w zawór odcinający dopływ gazu.

Bardzo istotne jest także wprowadzenie zmian w łazience. Należy wyposażyć ją w poręcze umożliwiające korzystanie z wanny oraz maty antypoślizgowe. Jeżeli chory ma trudności z wstawaniem lub siadaniem w wannie warto także zamontować siedzisko. Wskazane jest także usunięcie z drzwi zamka pozwalającego na zamykanie się pacjenta od wewnątrz.

Jak ubrać i zadbać o higienę chorego?

Chory w przebiegu choroby coraz bardziej zaniedbuje czynności fizjologiczne, a także przestaje dbać o higienę. W początkowym okresie należy pacjenta przyzwyczajać do kąpieli o tej samej porze dnia. Opiekun powinien pomóc choremu w namydleniu się oraz opłukaniu. Należy bardzo uważać w trakcie wchodzenia i wychodzenia z wanny, gdyż wtedy ma miejsce duża liczba wypadków.

Drogę do toalety należy oznaczyć dobrze widocznymi znakamia także w nocy zostawić tam włączone światło. W miarę postępu choroby chory nie potrafi  zasygnalizować, iż  odczuwa potrzebę fizjologiczną. Wtedy bardzo przydatne okazują się podkłady na łóżko, higieniczne wkładki oraz pieluchomajtki. Na rynku dostępna jest duża ilość różnych modeli dostosowanych do wieku, płci oraz stopnia zaburzenia kontroli oddawania moczu i stolca. Po każdym zanieczyszczeniu należy chorego umyć.

Zaburzenia pamięci oraz postępujące ograniczenie sprawności ruchowej sprawia, że osoba z chorobą Alzheimera odczuwa coraz większe trudności z ubieraniem i rozbieraniem się. Ma problemy z odróżnieniem części ubioru oraz ich odpowiednim przeznaczeniem . Poszczególne części garderoby powinny być wykonane z naturalnych włókien i łatwe do prania. Ubrania powinny być ułożone w odpowiedniej kolejności, tak aby chory wiedział jak je zakładać. W miejsce guzików ubrania powinny być wyposażone w rzepy lub zamki błyskawiczne. Warto także zastąpić sznurowadła obuwiem wsuwanym lub zapinanym na rzepy.

Jak odżywiać pacjenta?

Zwykle chorzy, jeżeli nie cierpią na inne schorzenia (np. cukrzyca), nie wymagają diety. Mogą jednak cierpieć z powodu zaburzeń łaknienia. Zapominanie przez chorych o spożyciu pokarmu może spowodować przekarmienie. Jeżeli więc chory domaga się kolejnego posiłku powinno się odwrócić jego uwagę lub podać do spożycia owoce. Postęp choroby skutkuje osłabieniem zdolności odczuwania pragnienia oraz głodu, należy więc zadbać o spożycie przez chorego odpowiedniej ilości pożywienia oraz płynów. Bardzo ważne jest, aby osoba z chorobą Alzheimera jak najdłużej odżywiała się samodzielnie.

Jak zachować aktywność chorego?

Bliska osoba pomimo postępu choroby powinna wykonywać różne obowiązki domowe. Tego rodzaju aktywność spowalnia przebieg choroby Alzheimera, sprawia choremu przyjemność, a przede wszystkim zapewnia poczucie bycia potrzebnym. Należy umożliwić choremu wykonywanie głównie tych czynności, które lubił robić w przeszłości. Może pomagać w pracach ogrodowych, w sprzątaniu, w przygotowaniu posiłków.

Ważne jest też wykonywanie z bliskim lekkich ćwiczeń gimnastycznych, a także wspólne spacery, które pozwalają dłużej zachować zdrowie. Warto także jak najwięcej rozmawiać z chorym. W początkowych okresach dużą przyjemność zapewnia czytanie tekstów i gazet, natomiast z czasem wraz z pogorszeniem stanu należy zastąpić je oglądaniem książek z obrazkami oraz słuchaniem tekstu czytanego przez opiekuna.

Pomoc finansowa

Pacjenci dotknięci choroba Alzheimera mogą korzystać z wielu form pomocy finansowej. Przede wszystkim osobie powyżej 75 roku życia przysługuje niezależny od wysokości dochodu  zasiłek pielęgnacyjny. Dodatkowo zasiłek ten mogą pobierać osoby młodsze pod warunkiem orzeczenia stwierdzającego niepełnosprawność.

Choroby otępienne pozwalają na ocenę stopnia niepełnosprawności jako znaczny. Chory może także otrzymać zasiłek okresowy lub celowy, które można przeznaczyć na środki czystości, leki, opatrunki. Dodatkowo  można ubiegać się o dofinansowanie z Państwowego Funduszu Rehabilitacyjnego Osób Niepełnosprawnych do sprzętu pielęgnacyjnego lub rehabilitacyjnego.

Jeśli nadal mamy pytania dotyczące pomocy finanowej dla chorych na Alzheimera dodatkowe informacje można uzyskać pod bezpłatnym numerem telefonu 0 800 533 335, a także w Ośrodkach Informacji dla Osób Niepełnosprawnych.

Wsparcie opieki nad chorą osobą

Chora osoba powinna być leczona w otoczeniu które dobrze zna. W momencie, kiedy dalszy pobyt bliskiego w domu staje się niemożliwy, można skorzystać z pomocy instytucji stworzonych z myślą o opiece nad osobą niepełnosprawną. Należą do nich domy pobytu dziennego oraz domy pomocy społecznej i zakłady opiekuńczo – lecznicze. Chory może przebywać w placówkach opiekuńczych na wniosek własny lub najbliższej rodziny za zgodą osoby zainteresowanej.

Pobierz przykładowe testy usprawniające pamięć pacjenta z chorobą Alzheimera: TEST1 oraz TEST2.

Do otworzenia plików PDF wymagany jest program Adobe Reader.



Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus