Niewielu jest ludzi, którzy nigdy nie doznali uczucia zgagi, czyli uczucia palenia lub pieczenia w przełyku. Jest to bowiem jedna z podstawowych skarg zgłaszanych lekarzowi.

W ostatnich latach coraz częściej okazuje się, że przyczyną zgagi jest choroba refluksowa przełyku. Ocenia się, że w krajach uprzemysłowionych choroba ta może występować już u około 20 procent ludzi.

Refluks żołądkowo-przełykowy, czyli zarzucanie zawartości żołądka do przełyku sporadycznie występuje u każdego człowieka. O chorobie refluksowej przełyku mówimy wtedy, gdy występują dolegliwości lub powikłania. Istotą tej choroby jest zapalenie błony śluzowej przełyku wywołane przewlekłym zarzucaniem (refluksem) do przełyku kwaśnej treści żołądkowej.
Choroba refluksowa rozwija się w następstwie zaburzeń czynności przewodu pokarmowego prowadzących do osłabienia napięcia dolnego zwieracza przełyku, który w warunkach prawidłowych uniemożliwia zarzucanie treści żołądkowej do przełyku. Dodatkowy wpływ na rozwój tej choroby mogą mieć inne czynniki takie, jak na przykład:

  • spożywanie pokarmów obniżających ciśnienie dolnego zwieracza przełyku (pokarmów m.in. czekolady, potraw tłustych lub smażonych, picie mięty),
  • spożywanie pokarmów drażniących błonę śluzową przełyku (owoców cytrusowych, potraw pikantnych),
  • przepuklina roztworu przełykowego przepony polegająca na wpuklaniu się części wpustowej żołądka poprzez rozwór przełykowy przepony,
  • palenie papierosów i nadużywanie alkoholu,
  • otyłość,
  • ciąża,
  • noszenie obcisłej odzieży,
  • urazy klatki piersiowej,
  • przyjmowanie leków obniżających ciśnienie w obrębie dolnego zwieracza przełyku (teofilina, leki blokujące kanał wapniowy, leki alfa-adrenolityczne, leki antycholinergiczne, intraty).

Wspomniana zgaga jest najbardziej typowym objawem choroby refluksowej przełyku. Cierpi z jej powodu około 70-85 proc. chorych. Wielu chorych odczuwa również kwaśność lub gorycz w jamie ustnej, odbijania (zwykle kwaśne), bolesne połykanie, nudności i wymioty. Mniej typowymi objawami choroby refluksowej, które sprawiają wiele trudności diagnostycznych, są objawy pozaprzełykowe: bóle w klatce piersiowej lub nadbrzuszu sugerujące bóle wieńcowe, chrypka, napadowy kaszel (nocny), nadreaktywność oskrzeli dająca objawy astmy oskrzelowej, bóle gardła i zapalenie dziąseł.

Zgaga i bóle nasilają się zwykle po posiłku, jak również w pozycji leżącej oraz trwają nawet do dwóch godzin. Chorzy odczuwają wyraźną ulgę po przyjęciu postawy pionowej lub zażyciu środków zobojętniających kwas żołądkowy. Najwięcej obaw budzi ból w klatce piersiowej związany z refluksem, ponieważ uważany jest często za ból wieńcowy lub zawałowy. Jednak ból pochodzenia sercowego jest wywoływany jest przez wysiłek fizyczny lub emocje. Natomiast w chorobie refluksowej nie ma tak ściślej zależności bólu od aktywności fizycznej.

Jak rozpoznać chorobę

Chorobę refluksową przełyku często można rozpoznać już na podstawie objawów. Potwierdzeniem tej diagnozy jest dobra reakcja na leczenie. Jeśli jednak wywiad chorobowy nie jest jednoznaczny lub nasuwa się podejrzenie powikłań, to konieczne jest wykonanie dodatkowych badań diagnostycznych.

   1. Gastrofiberoskopia polega na wprowadzeniu przez usta do przełyku i żołądka giętkiego fiberoskopu zakończonego miniaturową kamerą i źródłem światła. Badanie to umożliwia zidentyfikowanie i zlokalizowanie wszystkich nieprawidłowości błony śluzowej przewodu pokarmowego oraz pobranie wycinków tkanek do badania histopatologicznego. Gastrofiberoskopia najskuteczniej pozwala rozpoznać zapalenie przełyku i tzw. przełyk Barreta, który jest powikłaniem choroby refluksowej.
   2. Badanie radiologiczne przewodu pokarmowego, w czasie którego pacjent wypija papkę barytową kontrastującą przewód pokarmowy. Lekarz radiolog ocenia na ekranie monitora przechodzenie papki przez przełyk do żołądka.
   3. Próba z inhibitorem pompy protonowej opierająca się na krótkotrwałym podawaniu dużych dawek tego leku i obserwacji jego wpływu na objawy choroby. Test taki jest prosty, bezpieczny, nieinwazyjny i mało kosztowny i często stosowany jako pierwszy krok w diagnostyce choroby refluksowej.

Nieleczona lub źle leczona choroba refluksowa przełyku może spowodować powikłania: zwężenie przełyku, krwotok lub przełyk Barreta.
Zwężenia są wynikiem bliznowacenia wcześniejszych uszkodzeń przełyku. Typowym objawem zwężenia jest utrudnienie połykania pokarmów stałych, a niekiedy całkowita niedrożność przełyku. Przełykiem Barreta określamy natomiast zastąpienie prawidłowego nabłonka w dolnej części przełyku przez nabłonek nieprawidłowy w wyniku przewlekłego drażnienia kwaśną treścią żołądkową. Można to stwierdzić w badaniu histopatologicznym wycinków pobranych w trakcie gastrofiberoskopii.

Jak leczyć

Leczenie choroby refluksowej przełyku obejmuje modyfikację stylu życia oraz zmianę nawyków żywieniowych. Należy unikać czekolady, mięty, tłustych potraw, kawy, coli, napojów alkoholowych, owoców i soków cytrusowych, przetworów z pomidorów, dodawania do potraw pieprzu i papryki. Otyłość pogarsza przebieg choroby, natomiast wielu pacjentów odczuwa poprawę po obniżeniu masy ciała. Warto jest rzucić palenie papierosów, ponieważ nałóg ten osłabia napięcie dolnego zwieracza przełyku. Czasem pomaga uniesienie wezgłowia łóżka o kilka centymetrów do góry, co teoretycznie może zapobiegać cofaniu się zawartości żołądka do przełyku w czasie snu. Ostatni posiłek powinien być spożywany co najmniej trzy godziny przed snem.
Najczęściej wdrożenie zmiany stylu życia nie prowadzi do całkowitego ustąpienia dolegliwości, toteż konieczne jest również leczenie farmakologiczne. W chwili obecnej obejmuje ono inhibitory pompy protonowej, H2-blokery, leki prokinetyczne i leki zobojętniające.

  • Inhibitory pompy protonowej -  są obecnie lekami z wyboru w terapii choroby refluksowej, ponieważ są najskuteczniejsze i bezpieczne. Leki te hamują wydzielanie kwasu solnego w żołądku. Najlepiej działają przyjmowane na 20?30 minut przed pierwszym posiłkiem danego dnia. Najczęściej po ustąpieniu dolegliwości konieczne jest długotrwałe leczenie podtrzymujące inhibitorami pompy protonowej, aby nie doszło do nawrotu choroby.
  • H2-blokery - zmniejszają wydzielanie kwasu solnego w żołądku. Skuteczność ich jest niższa niż inhibitorów pompy protonowej, toteż stosowane są w drugiej kolejności.
  • Leki prokinetyczne - Zwiększają napięcie zwieracza dolnego przełyku, co zapobiega cofaniu się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku. Są skuteczne, ale mogą powodować objawy uboczne. Leki te mogą wywołać senność i objawy pozapiramidowe (skurcze twarzy, ruchy mimowolne, kręcz szyi, drżenia mięśni) oraz zaburzenia miesiączki i powiększenie sutków. Generalnie leki te należy stosować pod ścisłą kontrolą lekarza, gdyż niektóre mogą dawać niebezpieczne interakcje z innymi lekami.
  • Leki zobojętniające - są mało skuteczne w leczeniu choroby refluksowej przełyku i nieobojętne dla zdrowia. Szybko neutralizują kwas w przełyku i żołądku znosząc tym samym objawy, ale poprawa ta jest krótkotrwała i środki te trzeba zażywać wielokrotnie w ciągu dnia. Przyjmowanie dużych dawek preparatów zobojętniających zawierających magnez prowadzi do biegunki, zawierających glin ? do zaparć, a nadmiar wapnia może wywołać zaburzenia gospodarki wapniowej.

Większość chorych z chorobą refluksową dobrze reaguje na przewlekle leczenie farmakologicznie. U pozostałych, gdy terapia ta nie przynosi oczekiwanych efektów, należy rozważyć możliwość wykonania operacji antyrefluksowej, która polega na wytworzeniu ze ściany żołądka specjalnej zastawki tworzącej barierę niepozwalającą na zarzucanie treści żołądkowej do przełyku.

Poprzedni artykuł Niebezpieczne drżenie rąk
Następny artykuł Choroby wieku dziecięcego


Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus