Zdrowie intymne kobiet w ciąży

Większość problemów zdrowotnych dotyczy w podobnym stopniu obu płci. Są jednak problemy specyficzne, dotykające tylko kobiet, a mające dla nich istotne znaczenie i konsekwencje. Tak jest w przypadku kobiet w ciąży. W tym czasie kobieta musi zwracać baczniejszą uwagę na to, co je i pije, jaki tryb życia prowadzi, a nawet jakich używa kosmetyków. Powinna się też baczniej wsłuchiwać w rytm swego organizmu, nie zapominając o codziennej aktywności i pielęgnacji.

Podczas ciąży organizm łatwiej ulega zakażeniom bakteryjnym, zwłaszcza infekcjom dróg moczowo-płciowych, wyjątkowo zagrażającym nienarodzonemu dziecku. Dlatego należy jeszcze przed zajściem w ciążę, jak i w jej trakcie, pomyśleć o profilaktyce przeciw zakażeniom dróg rodnych. Odpowiednie zabezpieczenie intymnego zdrowia jest niezwykle istotne także dla kobiet, które już urodziły dziecko.
 
Pochwa kobiety w wieku rozrodczym jest miejscem bytowania wielu mikroorganizmów. Według danych Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, w pochwie dorosłej zdrowej kobiety, występuje ok. 100 gatunków bakterii. Najliczniejsze są pałeczki kwasu mlekowego zwane Lactobacillus, które w wyniku fermentacji wytwarzają kwas mlekowy. Kwas ten jest odpowiedzialny za utrzymanie niskiego pH środowiska pochwy i jest zaporą przed nadmiernym wzrostem innych bakterii. Oprócz Lactobacillus środowisko pochwy zasiedlają inne bakterie tlenowe i beztlenowe oraz, w niewielkiej liczbie, drożdże.

Zakażenie pochwy

Zapalenie pochwy może być spowodowane infekcją, alergią lub brakiem równowagi hormonalnej. Choroba charakteryzuje się zwykle zwiększoną ilością wydzieliny z pochwy (upławy), zróżnicowanej pod względem koloru, konsystencji i zapachu co zależne jest od tego, z jakim typem zakażenia mamy do czynienia (bakteryjne czy grzybicze). Niezwykle istotne zatem z punktu widzenia dalszej terapii jest prawidłowe rozpoznawanie, a w konsekwencji dalsze właściwe leczenie zakażenia.
Przewlekłe zapalenie pochwy może spowodować bezpłodność, jeśli infekcja dojdzie do szyjki macicy i jajowodów, natomiast w przypadku ciąży może być przyczyną przeniesienia infekcji od matki na noworodka.
Tak więc ważne jest zadbanie o prawidłowe funkcjonowanie układu moczowo-płciowego kobiety przed ciążą, w jej trakcie, w czasie połogu i tuż po.

Warto zapamiętać
Bakteryjne zakażenie pochwy (waginoza bakteryjna) mimo często niewielkich dolegliwości, braku prawidłowej diagnozy i leczenia może przejść w przewlekłe, często utajone, zakażenie, a z czasem spowodować poważne powikłania. Zaliczamy do nich: zwiększone ryzyko wystąpienia poronienia, przedwczesnego pęknięcia błon płodowych i porodu przedwczesnego, a także zapalenie błony śluzowej macicy oraz przydatków, nawracające zapalenia dróg moczowych i powikłania pooperacyjne.

W czasie ciąży i po porodzie

Szacuje się, że blisko 8 proc. kobiet nie donosi swojej ciąży do terminu i urodzi przedwcześnie, czyli pomiędzy 20 a 37 tygodniem ciąży. Bardzo często przyczyną takich porodów jest właśnie bakteryjne zakażenie dróg moczowo-płciowych.
Niezwykle ważne jest leczenie kobiet ciężarnych, bowiem rozpoczęcie kuracji w momencie stwierdzenia zakażenia bakteryjnego pięciokrotnie zmniejsza częstość występowania porodów przedwczesnych i związanych z tym powikłań. Np. w Niemczech pacjentki będące w ciąży prowadzą samokontrolę. Dwa razy w tygodniu badają pH – w przypadku wzrostu pH powyżej 4,5 zgłaszają się do lekarza prowadzącego i zostaje podjęte leczenie.

W Polsce problem zakażenia bakteryjnego pochwy jest mało znany i rzadko podejmowany, mimo że na podstawie badań przeprowadzonych w kilku ośrodkach stwierdza się, że występowanie waginozy bakteryjnej bez objawów klinicznych dotyczy aż 15 proc. kobiet.

Połóg to naturalny okres poporodowy. W tym okresie cofają się zmiany ciążowe w obrębie narządu rodnego. W całym organizmie proces ten może trwać nawet do pół roku. Niezwykle ważne jest utrzymanie  układu moczowo-płciowego w dobrym zdrowiu. W tym czasie organizm kobiety nie tylko regeneruje się i wraca do stanu sprzed ciąży i porodu, ale także podejmuje nowe funkcje związane z karmieniem dziecka, które tym bardziej obciążają organizm kobiety i mogą  narażać go na infekcje. Również i w tym okresie ważna jest wzmożona higiena osobista.

Nowe metody walki z zakażeniem

W ramach kuracji, młodym kobietom z waginozą bakteryjną (BV) jeszcze dziesięć lat temu zalecano irygacje pochwy preparatami zawierającymi np. wyciąg z nagietka oraz stosowanie środków przeciwgrzybiczych i przeciwbakteryjnych. Zalecano też stosowanie dopochwowych preparatów ze szczepami bakterii kwasu mlekowego. Preparaty te można było stosować po kuracji antybiotykowej jako środek pomocniczy w profilaktyce przeciw zakażeniom.
 
Według specjalisty, dra Wojciecha Kluszczyka, u 15 proc. kobiet stosowanie dopochwowych preparatów zawierających bakterie Lactobacillus nie eliminowało jednak drożdży obecnych w przewodzie pokarmowym, które następnie przedostawały się do układu moczowo-płciowego i doprowadzały do nawrotów zakażenia pochwy. Dodatkowo schematy terapeutyczne często ulegają modyfikacji, i wiele  uprzednio stosowanych środków zostaje zastąpionych nowszymi i skuteczniejszymi. U kobiet w czasie ciąży z rozpoznaną waginozą bakteryjną (BV), ale z zachowaną ciągłością błon płodowych, przeprowadzono badanie Oracle II, podczas którego podawano antybiotyki w różnych kombinacjach oraz placebo. Okazało się, że stosowanie antybiotyków nie było uzasadnione. Zaczęto więc kierować się w stronę łagodniejszych preparatów, odbudowujących florę bakteryjną.

Dotychczas na rynku polskim obecny był preparat stosowany dopochwowo – Lactovaginal, zawierający bakterie Lactobacillus rhamnosus. O wiele wygodniej jest łykać kapsułkę nowoczesnego i sprawdzonego probiotyku, popijając wodą, niż aplikować ją dopochwowo!

W Polsce jedynym dostępnym probiotykiem stosowanym doustnie jest LaciBios femina, firmy ASA, rekomendowany przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne. LaciBios femina zawiera dwa unikalne, starannie wyselekcjonowane, prawidłowo oznaczone, o naukowo potwierdzonym działaniu, szczepy bakterii kwasu mlekowego: Lactobacillus rhamnosus GR-1 oraz Lactobacillus reuteri RC-14. Szczepy zawarte w LaciBios femina zostały specjalnie wyizolowane z pochwy zdrowych kobiet i zdeponowane w specjalistycznym banku szczepów. W jednej kapsułce probiotyku LaciBios femina jest 5 miliardów niemodyfikowanych genetycznie probiotycznych bakterii  Lactobacillus! 

Warto zapamiętać
Postępy  w  profilaktyce schorzeń ginekologicznych oraz holistyczne podejście do funkcjonowania organizmu kobiety jako całości, a zwłaszcza wzajemne powiązania między układem pokarmowym, moczowo-płciowym i odpornościowym,  doprowadziły do opracowania formuły probiotyków doustnych, wygodnych w stosowaniu i poprawiających komfort kuracji.

Dla dobra zdrowia ciężarnej kobiety i dziecka powinno zażywać się profilaktycznie preparat codziennie bez ograniczeń czasowych. Także dlatego, że po trzech miesiącach od zakończenia kuracji antybiotykowej ryzyko nawrotu waginozy bakteryjnej (BV) i  drożdżycy (YV – yeast vaginitis ) sięga 30 proc., a po dziewięciu miesiącach może wynieść nawet 80 proc. Na szczęście, LaciBios femina ma duży profil bezpieczeństwa i zdaniem dra Piotra Kochana z Katedry Mikrobiologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, badania kliniczne potwierdziły, że przyjmowanie probiotyku jest skuteczne w prewencji nawrotów, jak i powinno towarzyszyć kuracji antybiotykowej, która oddziałuje niekorzystnie na ekosystem pochwy.

Stosowanie preparatu w ciąży zawsze warto i można skonsultować z lekarzem prowadzącym.