Witaminy na gwiazdkę

Od paru lat obserwujemy modę na obdarowywanie się witaminami i preparatami wzmacniającymi organizm. Niektóre firmy przygotowują nawet specjalne, świąteczne opakowania swoich produktów. Jak pomóc pacjentowi w wyborze odpowiedniego preparatu dla rodziców, dziadków, czy dzieci?

Zwiększone zainteresowanie witaminami trwa już od dłuższego czasu. Lecz akurat w tej materii „modne” niekoniecznie zawsze oznacza „zdrowe”. Codzienne przyjmowanie poszczególnych witamin w oparciu o potoczne skojarzenia, że  np. witamina A działa na oczy i skórę, witamina B na nerwy, witamina C na odporność, witamina D na kości, witamina E na utrzymanie młodości, łatwo może doprowadzić do ich przedawkowania. Dotyczy to szczególnie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K),  które kumulując się w naszym organizmie, mogą niekorzystnie oddziaływać na różne narządy i układy.

Pojedyncze witaminy zaleca się przyjmować, jeśli występują objawy niedoboru  jednej z nich. W chwili obecnej najczęściej zdarzają się niedobory witaminy C pod postacią rozpulchnienia, kruchości i krwawień z dziąseł oraz niedobory witaminy B2 pod postacią zajadów, czyli pękających kącików ust. W przypadku niedoborów witaminowych, dla bezpieczeństwa pacjenta dobrze jest opierać się na zaleceniu lekarskim określającym dawkowanie i czas trwania kuracji. 

Szereg witamin sprzedawanych jest w aptekach bez recepty np.: A, B compositum, B1, B2, B6,C, E, A+E.  Inne zaś, jak: witamina B12, D3, A+D3, K, PP są wydawane tylko na podstawie recepty lekarskiej.

Preparaty wielowitaminowe bardzo często wzbogacane są innymi składnikami. Najczęściej są to minerały i takich preparatów jest najwięcej. Do innych substancji dodawanych do witamin należą m. in.: lecytyna, żeń-szeń, luteina, głóg, miłorząb japoński.

Warto zapamiętać

Do aptekarza należy pozyskanie informacji od pacjenta, w jakim celu chce nabyć witaminy bez recepty i jeśli nie jest to potwierdzone  zaleceniem lekarza, warto przekonać pacjenta do wyboru preparatu wielowitaminowego, w którym dawki witamin są odpowiednio dobrane w zależności od wieku, płci i stanu zdrowia, i nie przekraczają dziennego zapotrzebowania na poszczególne witaminy, które jest niewielkie i liczone w  miligramach, a nawet w mikrogramach na dobę.

Witaminy i minerały

Minerały niezbędne do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu dzielimy na:

• makroelementy, np.: azot, fosfor, siarka, potas, wapń, magnez, stanowiące do kilku procent suchej masy ciała i na

• mikroelementy znajdujące się w naszym organizmie w śladowych ilościach, np.: miedź, żelazo, jod, fluor, cynk, mangan, moblibden, kobalt, selen, bor.

Z makroelementów zbudowane są tkanki naszego ciała, a mikroelementy niezbędne są do prawidłowego przebiegu licznych procesów przemiany materii. Jako uzupełnienie codziennej diety warto polecać pacjentom połączenie witamin z minerałami w jednej tabletce lub kapsułce. W ten sposób pokryte jest dzienne zapotrzebowanie na te składniki przy jednoczesnym mniejszym ryzyku przedawkowania. Do wyboru są m. in. Additiva Multivitamina z Minerałami, Biovital, Centrum, Falvit, H-Pantoten, Multi-tabs, Panvitan, Supradyn, Vigor complete, Vitaral, Materna.

Witaminy i lecytyna

Lecytyna jest fosfolipidem otrzymywanym z żółtek jaj kurzych lub z ziaren soi. Jest niezbędna do funkcjonowania układu nerwowego, ponieważ stanowi ważny składnik mózgowej tkanki nerwowej. Jest także niezbędnym  składnikiem wszystkich błon komórkowych, działa ochronnie na wątrobę, reguluje gospodarkę cholesterolową i opóźnia procesy starzenia.

Można proponować preparaty zawierające samą lecytynę (Buerlecithin, Lecitan, Lecithin 1200) lub w połączeniu z witaminami (B1, B2, B6, B12, E, PP, pantotenianem sodowym czy nienasyconymi kwasami tłuszczowymi), np. Lecithin Nerven Tonikum, Leciton, Leciton z Vitaminami, Vicard Lecytyna, Vita Buerlecithin.

Warto zapamiętać

Preparaty z lecytyną warto polecić osobom w okresie rekonwalescencji, w stanach wyczerpania, przy osłabionej koncentracji, zaburzeniach pamięci, napięciu nerwowym, zmęczeniu, nadmiernej nerwowości, w hiperlipidemii.

Witaminy i żeń-szeń

Coraz częściej preparaty wielowitaminowe  wzbogacane są wyciągiem z żeń-szenia, czyli Panax ginseng, np.: Geriavit, Gigamax, Bodymax, Vigor Plus, Vita-fem. Korzeń żeń-szenia zawiera glikozydy saponinowe (ginsenozydy) stymulujące układ odpornościowy organizmu poprzez pobudzenie limfocytów. W ten sposób zwiększają odporność na infekcje, co jest bardzo korzystne  w okresie jesieni i zimy. Dodatkowo żeń-szeń zwiększa siły witalne, poprawia kondycję fizyczną i psychiczną oraz wzmacnia organizm. Należy pamiętać, że żeń-szeń ma bardzo wyraźne oddziaływanie na organizm człowieka i dlatego nie każdy może bezpiecznie go zażywać. Przeciwwskazaniem jest nadciśnienie tętnicze, okres ciąży i karmienia piersią, a także wiek poniżej 6 roku życia. Z tego względu należy zapytać o ogólny stan zdrowia osobę, która chce kupić suplement z dodatkiem wyciągu z żeń-szenia.

Witaminy i luteina

Innym suplementem, coraz popularniejszym w ostatnim czasie, jest luteina. Jest to naturalny barwnik nadający żółtą barwę liściom i owocom, który jak się okazało, jest silnym antyoksydantem zmniejszającym utlenianie tłuszczów znajdujących się w naszej krwi, jak i w  naszych oczach. Luteina wybiórczo gromadzi się w plamce żółtej siatkówki i w soczewce, chroniąc te struktury przed uszkodzeniem. Organizm nasz nie syntetyzuje luteiny. Przyswajamy ją z warzyw i owoców. Tym osobom warto polecać preparaty wielowitaminowe z luteiną, np.: Centrum A-Z z luteiną, Centrum Silver z luteiną, Olimp-vitamin Plus.

Warto zapamiętać

Zwiększone zapotrzebowanie na luteinę wykazują palacze, kobiety po menopauzie, osoby o jasnym kolorze oczu lub osoby zawodowo narażone na promieniowanie słoneczne i UV (kierowcy, piloci samolotów, osoby pracujące przed monitorem komputera)

Witaminy i głóg

Od dawna znane jest działanie wzmacniające wyciągów z liści, kwiatów i owoców głogu na serce. Wyciągi te nie tylko poprawiają ukrwienie mięśnia sercowego, jego dotlenienie i odżywienie, ale i delikatnie obniżają ciśnienie krwi. Dlatego w ofercie aptek są również preparaty wielowitaminowe wzbogacone o wyciągi z liści, kwiatów i /lub owoców głogu, np. Biovital N, Doppelherz Energovital Tonikum, Gerovital, Vicard. Polecać je można osobom w wieku średnim i starszym w celu wspomagania serca i układu krążenia, tonizowania systemu nerwowego oraz opóźniania procesów starzenia.

Witaminy i miłorząb japoński

Wyciąg z liści miłorzębu japońskiego jest obecnie jednym z najbardziej rozpowszechnionych leków pochodzenia naturalnego. Zawiera flawonoidy glikozydowane oraz wiele innych biologicznie aktywnych substancji.

Wzmacnia również naczynia krwionośne, dlatego można go proponować osobom w średnim wieku lub starszym z zawrotami głowy, szumami w uszach, bólami głowy, depresją, pogorszeniem pamięci. Preparatem łączącym witaminy z miłorzębem jest np. Ginco Plus.

Warto zapamiętać

Miłorząb wykazuje silne właściwości antyoksydacyjne, chroni więc centralny układ nerwowy i układ sercowo-naczyniowy przed miażdżycą i spowalnia proces starzenia. Dlatego warto polecać go w profilaktyce choroby wieńcowej serca, udaru mózgu, demencji. 

Witaminy z apteki jako uzupełnienie diety

Warto uświadamiać pacjentów, że najlepszym i bezpiecznym źródłem witamin jest urozmaicone pożywienie zawierające zarówno warzywa, owoce, produkty ziarniste, nabiał, mięso i ryby. Ale tym, którzy z różnych powodów nie przestrzegają zasad żywieniowych (osoby starsze, stosujące różne diety, bardzo zapracowane) lub wymagają zwiększonego zapotrzebowania na witaminy (kobiety w okresie ciąży i  laktacji, dzieci i młodzież), polecajmy suplementację witaminową, najlepiej w postaci preparatu wielowitaminowego, w którym dawki witamin są odpowiednio dobrane do wieku i płci. Warto przy tym uwzględnić w preparacie obecność innych suplementów w zależności od kondycji i stanu zdrowia pacjenta. Jednocześnie należy uprzedzić, że po dwóch-trzech miesiącach takiej kuracji warto zrobić kilka tygodni przerwy, a sam preparat należy przyjmować o jednej, stałej porze dnia.